Iran cứng rắn trước “sức ép tối đa” từ Mỹ

Việc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump gia tăng áp lực buộc Iran từ bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân và cảnh báo sử dụng biện pháp quân sự đã khiến căng thẳng giữa hai nước leo thang chóng mặt. Tuy nhiên, hai nước đến nay chưa tìm được cách bắt đầu đối thoại do khác biệt quan điểm.

Từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhậm chức nhiệm kỳ mới, Washington đã tái khởi động chiến dịch gây “sức ép tối đa” nhằm buộc Iran từ bỏ chương trình hạt nhân. Hai tuần trước, ông Trump gửi một lá thư đến lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, trong đó yêu cầu Iran tham gia vòng đàm phán mới về chương trình hạt nhân và cảnh báo khả năng Mỹ sử dụng biện pháp quân sự nếu Tehran từ chối.

Xuất hiện trên CBSNews ngày 24/3, Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Mike Waltz tái khẳng định, Nhà Trắng hiện nay đặt mục tiêu “loại trừ hoàn toàn” khả năng Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân, coi đây là yếu tố có thể dẫn đến cuộc chạy đua vũ trang nguy hiểm tại khu vực Trung Đông và sẽ tác động xấu đến an ninh quốc gia của Mỹ.

“Iran phải từ bỏ chương trình của mình theo cách mà toàn thế giới có thể thấy. Họ sẽ không và không thể được phép có chương trình vũ khí hạt nhân”, ông Waltz nói. “Hãy từ bỏ, hoặc là đối mặt hậu quả”.

Vài giờ trước phát ngôn của ông Waltz, đặc phái viên của Tổng thống Trump về tình hình Trung Đông Steve Witkoff ngày 23/3 tuyên bố, Nhà Trắng kì vọng vào khả năng đạt thỏa thuận buộc Iran từ bỏ chương trình hạt nhân, bởi đây là cách “tránh hành động quân sự”. “Chúng ta không muốn giải quyết mọi thứ bằng quân sự”, ông Witkoff nêu. “Chúng ta muốn gửi tín hiệu tới Iran rằng, Hãy ngồi xuống và xem xem, liệu chúng ta có thể đi đến đích bằng đối thoại, bằng ngoại giao hay không. Nếu có thể, Mỹ sẵn sàng”.

Các quan chức Mỹ chưa đưa ra gợi ý cụ thể về điều khoản thỏa thuận mà Washington mong muốn đạt được với Tehran, nhưng tuyên bố của hai ông Waltz và Witkoff cho thấy Mỹ muốn một văn kiện cứng rắn hơn thỏa thuận hạt nhân 2015, được biết đến với tên gọi chính thức là Kế hoạch Hành động toàn diện chung (JCPOA). Trong JCPOA, các cường quốc đồng ý dỡ bỏ lệnh trừng phạt quốc tế chống lại Iran để đổi lại việc Tehran hạn chế chương trình hạt nhân của họ xuống ngưỡng chỉ có thể phục vụ các mục đích dân sự.

iran-hat-nhan.jpg -0
Bên trong một cơ sở hạt nhân của Iran. Ảnh: GettyImages.

Tuy nhiên, ông Trump chưa từng ủng hộ JCPOA vì nhận định nó không loại trừ hoàn toàn khả năng Iran phát triển vũ khí hạt nhân. Trong năm thứ hai của nhiệm kỳ đầu tiên, tháng 5/2018, ông rút Mỹ khỏi JCPOA rồi tái áp đặt các biện pháp trừng phạt Iran. Sau khi Mỹ từ bỏ JCPOA, Iran những năm qua từng bước tăng cấp độ uranium làm giàu từ độ tinh khiết 3,5% lên 60%, vượt xa ngưỡng tối đa 3,67% nêu trong thỏa thuận 2015; và hạn chế hoạt động thanh sát quốc tế tại một số cơ sở hạt nhân.

Các quan chức Iran năm 2022 cũng cho biết, nước này có khả năng công nghệ để làm giàu uranium từ 60% lên 90%, tức cấp độ vũ khí hạt nhân, nhưng chưa đưa ra quyết định thực hiện việc đó. Từ 2021, Iran cũng bắt đầu đối thoại với Anh, Pháp và Đức về khả năng cứu vãn JCPOA, nhưng các bên không đi đến thỏa thuận do những diễn biến phức tạp tại Trung Đông và việc 3 cường quốc châu Âu không thể thuyết phục Mỹ dỡ bỏ trừng phạt Iran.

Sau khi nhận thư cảnh báo của Tổng thống Trump và việc Mỹ gần đây ban bố 4 vòng trừng phạt nhắm vào lĩnh vực dầu mỏ của Tehran, lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei tuyên bố Iran sẽ không hợp tác với “một kẻ bắt nạt”. “Người Mỹ nên biết rằng đe dọa sẽ chẳng có tác dụng gì khi đối đầu với Iran”, lãnh tụ Iran tuyên bố.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 23/3 thể hiện thái độ mềm mỏng hơn khi mô tả bức thư của Tổng thống Trump gửi lãnh tụ Iran Khamenei “mang tính đe dọa nhiều hơn”, nhưng cũng gợi mở cơ hội. Ông khẳng định, Iran đang cân nhắc các phương án và sẽ sớm công khai chúng. Tuy nhiên, ông Araqchi nêu rõ, năng lực hạt nhân của Iran hiện nay đã “tiến triển đáng kể” và Tehran cần tìm kiếm một thỏa thuận có lợi hơn JCPOA chứ không phải từ bỏ chương trình hạt nhân. Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI) cùng ngày cũng khẳng định Iran kiên quyết bảo vệ “quyền hạt nhân”. Khác biệt then chốt này sẽ là yếu tố khiến Mỹ-Iran rất khó đạt đồng thuận.

Trước bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran leo thang, Nga và Trung Quốc đã kêu gọi các bên kiểm soát khác biệt, tìm cách đối thoại thay vì đối đầu. Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitri Peskov ngày 22/3 tuyên bố, Iran “giống bất cứ nước nào khác, có quyền phát triển lĩnh vực nguyên tử hòa bình và năng lượng hạt nhân hòa bình”. “Chúng tôi tin rằng, vấn đề chương trình hạt nhân của Iran phải được giải quyết bằng các biện pháp chính trị và ngoại giao hòa bình”, ông Peskov nói.

Từ Bắc Kinh, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh tuần trước nêu rõ, “trong bối cảnh hiện nay, Trung Quốc tin rằng tất cả các bên nên giữ bình tĩnh và kiềm chế để tránh leo thang căng thẳng xung quanh chương trình hạt nhân Iran, hoặc nguy hiểm hơn là tiến tới đối đầu và xung đột”.

Thái Hà

Các tin khác

TrophyLab: Khi dữ liệu trở thành chiến lược mới của Ukraine

TrophyLab: Khi dữ liệu trở thành chiến lược mới của Ukraine

Sau hơn bốn năm xung đột, Ukraine cho biết đã thu giữ hàng trăm mẫu khí tài của Nga trên chiến trường. Việc Kiev mới đây công bố nền tảng TrophyLab, cho phép các đối tác tiếp cận thông tin kỹ thuật về những mẫu vũ khí này, lập tức thu hút sự chú ý lớn từ giới quan sát quốc tế.

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Bảng xếp hạng kỳ lân toàn cầu năm 2026 của Viện nghiên cứu Hurun (Trung Quốc) cho thấy, AI đã trở thành động lực tăng trưởng mới, đồng thời hé lộ sự dịch chuyển đáng chú ý trong cuộc đua công nghệ giữa các quốc gia.

Thương vong leo thang, quốc tế khẩn trương ứng cứu

Thương vong leo thang, quốc tế khẩn trương ứng cứu

Hai trận động đất kinh hoàng liên tiếp với cường độ 7,2 và 7,5 độ richter đã tấn công thủ đô Caracas của Venezuela và các khu vực lân cận hôm 24/6. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), đây là cơn địa chấn mạnh nhất tại quốc gia Nam Mỹ này kể từ năm 1900, để lại cảnh tượng tàn phá nặng nề và đẩy hàng chục nghìn người vào cảnh màn trời chiếu đất.

Khi sóng nhiệt trở thành "bình thường mới" của châu Âu

Khi sóng nhiệt trở thành "bình thường mới" của châu Âu

Các chuyên gia cảnh báo hiện tượng "vòm nhiệt" kết hợp với biến đổi khí hậu khiến châu Âu, khu vực nóng lên nhanh nhất thế giới, phải đối mặt với những đợt sóng nhiệt ngày càng dữ dội, thậm chí trở thành "bình thường mới" trong mùa Hè.

Những rạn nứt đầu tiên trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Những rạn nứt đầu tiên trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra “khá suôn sẻ”, thì thực tế trên bàn đàm phán và tại các mặt trận lại vẽ nên một bức tranh khác. Những mâu thuẫn về diễn giải thỏa thuận, cùng áp lực chính trị nội bộ tại Washington, đang đặt dấu hỏi lớn về tính khả thi của một thỏa thuận hòa bình vừa mới chớm nở.

Sau Thủ tướng Keir Starmer, ai sẽ dẫn dắt nước Anh?

Sau Thủ tướng Keir Starmer, ai sẽ dẫn dắt nước Anh?

Hai năm sau chiến thắng lịch sử, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã phải rút lui do không còn nhận được sự tín nhiệm trong nội bộ đảng. Người được đánh giá là ứng viên sáng giá nhất cho vị trí kế nhiệm là Andy Burnham, chính trị gia đang nổi lên như hy vọng mới của Công đảng.

Vì sao mặt trận Lebanon có khả năng định hình thỏa thuận Mỹ - Iran?

Vì sao mặt trận Lebanon có khả năng định hình thỏa thuận Mỹ - Iran?

Tuyên bố mới nhất của Tổng thống Trump cho thấy Washington đang chuyển trọng tâm từ hồ sơ hạt nhân sang việc kiểm soát các lực lượng đồng minh của Iran trong khu vực. Điều này đồng nghĩa tương lai của tiến trình hòa bình Mỹ-Iran không chỉ phụ thuộc vào các cuộc thương lượng ở Thụy Sĩ mà còn gắn chặt với diễn biến thực địa tại Lebanon.

Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp sau 50 ngày bạo loạn đẫm máu

Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp sau 50 ngày bạo loạn đẫm máu

Căng thẳng tại Bolivia lên đỉnh điểm trong cuối tuần này khi Tổng thống Rodrigo Paz chính thức ban bố tình trạng khẩn cấp toàn quốc, cho phép các lực lượng an ninh và quân đội tiến hành giải tỏa các chướng ngại vật của người biểu tình – những rào chắn đã làm tê liệt nền kinh tế quốc gia Nam Mỹ này trong suốt 50 ngày qua và cướp đi sinh mạng của ít nhất 14 người.

Mỹ và Iran hoãn đàm phán tại Thụy Sĩ. Ảnh minh họa Reuters.

“Bước đệm” cho thỏa thuận Mỹ - Iran hay chỉ là khoảng lặng tạm thời?

Một bước ngoặt quan trọng vừa diễn ra tại Trung Đông khi Israel và lực lượng Hezbollah đạt được thỏa thuận ngừng bắn tại Lebanon. Động thái này diễn ra vào thời điểm hết sức nhạy cảm, ngay sau những đợt giao tranh ác liệt đe dọa trực tiếp đến cơ hội đạt được hiệp định hòa bình toàn diện giữa Mỹ và Iran.

Cuộc rà soát NATO 3.0: Khi châu Âu phải tự đứng trên đôi chân của mình

Cuộc rà soát NATO 3.0: Khi châu Âu phải tự đứng trên đôi chân của mình

Tháng trước, Mỹ thông báo với các đồng minh rằng họ quyết định thu hẹp nguồn lực quân sự sẵn có dành cho NATO. Và hôm 18/6, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ khẳng định Washington không nói giỡn, tuyên bố sẽ tiến hành một cuộc rà soát thực sự kéo dài sáu tháng, bao gồm cả tham vấn Quốc hội.

Bản ghi nhớ Islamabad: Ký kết đã khó, thực thi càng khó hơn

Bản ghi nhớ Islamabad: Ký kết đã khó, thực thi càng khó hơn

Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad, mở đường chấm dứt xung đột và khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, phía sau bước đột phá ngoại giao này vẫn còn hàng loạt vấn đề gai góc, từ cơ chế kiểm soát chương trình hạt nhân Iran, tương lai của Hormuz cho đến việc nới lỏng trừng phạt và bảo đảm Israel - Hezbollah tuân thủ ngừng bắn.

Hàng triệu người tị nạn mòn mỏi chờ lối thoát

Hàng triệu người tị nạn mòn mỏi chờ lối thoát

Báo cáo mới nhất của Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) cho thấy khoảng 2,4 triệu người tị nạn trên thế giới sẽ cần được tái định cư trong năm 2027, nhưng nhu cầu này ngày càng khó khăn do chính sách siết chặt của các quốc gia.

Đồng minh Mỹ và những hoài nghi vào kịch bản Hormuz “mở cửa hoàn toàn”

Đồng minh Mỹ và những hoài nghi vào kịch bản Hormuz “mở cửa hoàn toàn”

Tổng thống Trump ngày 16/6 khẳng định, eo biển Hormuz sẽ được mở lại hoàn toàn vào ngày 19/6 sau khi xác nhận về một thỏa thuận tạm thời giữa Washington và Tehran. Tuy nhiên, tại Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm bảy nền kinh tế phát triển nhất thế giới (G7), nhiều đồng minh châu Âu lại tỏ ra thận trọng trước triển vọng đó.

Kỳ vọng chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, tháo gỡ "nút thắt" kinh tế toàn cầu

Kỳ vọng chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, tháo gỡ "nút thắt" kinh tế toàn cầu

Giới chức Mỹ và Iran mới đây chính thức xác nhận đã đạt được một khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt tình trạng chiến tranh. Thỏa thuận sơ bộ này không chỉ làm lóe lên hy vọng chấm dứt cho các hành động quân sự và các lệnh phong tỏa căng thẳng trong suốt nhiều tháng qua, mà còn lập tức tạo ra một cú hích đối với thị trường toàn cầu trong ngày 15/6.

Bước tiến lớn của Ukraine trên chặng đường hội nhập châu Âu

Bước tiến lớn của Ukraine trên chặng đường hội nhập châu Âu

Việc các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đồng ý khởi động tiến trình đàm phán kết nạp Ukraine là bước tiến đáng kể của Kiev trong nỗ lực gia nhập EU. Tuy nhiên, đây được dự báo là một quá trình kéo dài và đòi hỏi Ukraine có nhiều cải cách lớn.

Tín hiệu trái chiều của Mỹ và Iran về thỏa thuận hòa bình

Tín hiệu trái chiều của Mỹ và Iran về thỏa thuận hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/6 (giờ địa phương) tuyên bố Washington và Tehran có thể sẽ ký kết một thỏa thuận hòa bình ngay trong cuối tuần này, qua đó mở cửa trở lại tuyến hàng hải huyết mạch qua eo biển Hormuz. Dù Iran tỏ ra thận trọng, tuyên bố của Tổng thống Mỹ đã có những tác động nhất định đến thị trường toàn cầu.

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Những đợt không kích liên tiếp của Mỹ nhằm vào các mục tiêu quân sự tại miền Nam Iran trong hai ngày qua cho thấy Washington đang theo đuổi một chiến lược vượt ra ngoài khuôn khổ đáp trả đơn thuần. Theo nhiều nhà phân tích, bên cạnh mục tiêu gây sức ép buộc Tehran điều chỉnh lập trường, Mỹ còn muốn làm suy yếu khả năng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ răn đe chiến lược của Iran.

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Diễn đàn tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba tại Hà Nội đã chính thức khép lại sau hai ngày làm việc hiệu quả. Chia sẻ với phóng viên Báo CAND, các đại biểu quốc tế đều gửi lời chúc mừng tới Việt Nam tổ chức thành công sự kiện, khẳng định vai trò cầu nối chiến lược của nước chủ nhà trong thúc đẩy đối thoại, dự báo các xu hướng mới và định hình những giải pháp chung vì tương lai khu vực.

Bước đệm lịch sử hướng tới kỷ nguyên trở lại Mặt Trăng

Bước đệm lịch sử hướng tới kỷ nguyên trở lại Mặt Trăng

Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ (NASA) mới đây chính thức công bố đội hình phi hành đoàn cho chuyến bay vũ trụ Artemis III, sứ mệnh mang tính chất chuẩn bị cốt lõi trong bối cảnh nước này đang ráo riết lên kế hoạch đưa con người trở lại khám phá và chinh phục Mặt Trăng.