Hotnews Minh Béo và trách nhiệm xã hội của báo chí

Minh Béo, một diễn viên hài, chỉ trong vòng chừng hơn một năm, hai lần trở thành tâm điểm của nhiều tờ báo, trong đó có cả những tờ báo lớn. Lần đầu, vì một tội ác kinh tởm của anh ta - tội ấu dâm ở Mỹ và bị bắt giam, nhục nhã. Lần sau, cách đây vài hôm, là sự trở về quê nhà sau khi mãn hạn tù, cũng nhục nhã không kém...

1. Lần đầu, thông tin cũng đậm đặc, không gặp được thủ phạm thì gặp thân nhân, phỏng vấn đủ kiểu; lặn lội vào tận nhà tù ở Mỹ, vẫn không gặp được thì tán chuyện, kiểu cộng tác viên của chúng tôi đã tới đó như thế nào, thủ tục ra sao, ai dẫn đường, vất vả lắm nhưng không gặp được, đành ngồi ngoài hóng… Nhưng thôi, chuyện đã xa, không bàn nữa.

Còn lần sau, mới hôm 21-12, trong ngày đưa tin đầu tiên, thông tin về sự trở về nhục nhã ấy của Minh Béo được nhiều tờ báo và trang thông tin điện tử xử lý theo 2 kiểu:

Kiểu thứ nhất là bê nguyên xi từ FB cá nhân của anh ta sang, không bình luận, không bày tỏ thái độ. Những dòng trạng thái trơ trẽn kiểu "Minh Béo đã về tới Việt Nam", "Minh Béo rất khỏe", "Sẽ liên lạc với cả nhà sau" trên FB cá nhân của anh ta được những người làm tòa soạn dẫn lại trở thành thông tin chính thống.

Kiểu thứ hai, cũng bê nguyên nguồn từ FB cá nhân anh ta sang nhưng kèm theo lời dẫn có tính chất tôn vinh như: "Ngắm dung nhan ngày trở về của Minh Béo", "Sao Việt chào đón Minh Béo trở về" hoặc thương cảm, như "Minh Béo gầy nhom khi trở về Việt Nam', "Minh Béo đã trở về Việt Nam, già, sút cân trông thấy".

2. Đã có nhiều Fbker phân tích về mức độ nguy hiểm của tội ấu dâm cũng như thái độ của các nhà làm luật trên phương diện cộng đồng quốc tế và sự khó tha thứ của cộng đồng với loại tội phạm tình dục, nhất là khi đối tượng xâm hại là trẻ em. Phản ứng của cư dân mạng với cách đưa tin kiểu "chân thật, hồn nhiên" về Minh Béo của một số tờ báo chính thống đã không chỉ chứng minh sức mạnh của mạng xã hội mà còn phần nào đo được thái độ của công chúng với báo chí.

Lý thuyết về cơ chế tác động của truyền thông (trong đó có báo chí) với công chúng đã chỉ ra rằng, một trong những cách đo tác động hiệu quả của tác phẩm báo chí với công chúng chính là tác động phản hồi (feedback) của công chúng với các tác phẩm báo chí và thông điệp truyền thông.

Trong thời đại của công nghệ số như bây giờ, mạng xã hội được coi là một trong những kênh feedback tức thì nhất và có sức lan tỏa mạnh mẽ, thì phản ứng của cư dân mạng với các tin bài "hồn nhiên một cách vô cảm" của một số tờ báo đã khiến cho những người cầm bút chuyên nghiệp thực sự phải suy nghĩ.

Trách nhiệm xã hội của nhà báo, nghe có vẻ rộng lớn và to tát nhưng thực tình, khi làm công việc Tòa soạn cũng như làm nghề với tư cách là phóng viên chuyên nghiệp, thực ra cũng khá giản dị. Đó có thể chỉ là sự không lựa chọn cho đăng tải chi tiết một kẻ phạm tội giết người hàng loạt nhưng lại "béo tốt, trắng trẻo hơn sau khi ở tù", hoặc từ chối những thông tin kiểu như tung hô một kẻ phạm tội ấu dâm trở về.

Một chuyên gia phân tích truyền thông của Thụy Điển, người đã từng có 15 năm làm báo chuyên nghiệp tại quốc gia này với vai trò là phóng viên chuyên đưa tin về tội phạm, trong một cuộc hội thảo mới đây tại Hà Nội đã chia sẻ rằng, bà đã từ chối kể cả các thông tin phân trần kiểu đổ lỗi cho nạn nhân của thủ phạm trong nhiều vụ án giết người bởi người đã chết thì không còn nói được gì nữa.

3. Với các feedback phản ứng, có vẻ như hiệu lực truyền thông trong trường hợp Minh Béo đã không phù hợp với mong muốn của chủ thể truyền thông. Ngỡ Minh Béo là từ hot, các thông tin về Minh Béo sẽ thu hút được lượng view khủng, nhưng thực tế ngược lại.

Ngay những ngày  sau 21-12, những bài viết có bình luận phê phán thái độ "xin chào" thay vì "xin lỗi" của Minh Béo đã được nhiều tờ báo cho đăng tải. Đó là một chỉ báo đáng mừng về trách nhiệm của báo chí trong việc tiếp thu và xử lý feedback của công chúng.

Nhưng đâu đó vẫn còn những ý kiến cho rằng, với một số tờ báo và trang thông tin điện tử sẽ được đứng ngoài sự giận dữ của công chúng khi lựa chọn cách thức khôn ngoan - ấy là đưa tin không bình luận. Chỉ cần bê nguyên xi những hình ảnh từ FB cá nhân của anh chàng Minh Béo về và chính thức hóa nó trên trang báo là có view vì "nhận thức của công chúng bây giờ cao, họ sẽ tự định hướng cho họ".

Sản phẩm của truyền thông đại chúng là dư luận xã hội. Con đường hình thành dư luận xã hội diễn ra liên tục, đầy các yếu tố tự phát nhưng là một quá trình có quy luật. Và, cũng chính bởi nó đầy các yếu tố tự phát nên rất cần định hướng.

Với báo chí, việc định hướng dư luận bắt đầu từ việc lựa chọn thông tin nào để đưa. Và điều đó lý giải báo chí tại sao lại lựa chọn đưa thông tin A mà không phải là thông tin B, tại sao một số tờ báo  lại chọn đưa lên vị trí đáng chú ý nhất những hình ảnh hớn hở của Minh Béo, đưa ảnh chụp màn hình stt "xin chào" của anh chàng này mà không phải là thông tin về mức độ nguy hiểm của tội ấu dâm? Xin đừng hiểu, báo chí nhân văn là phải "cho anh ta một lối về vinh quang" đến thế!

Nhân văn là một trong những nguyên tắc cơ bản của báo chí nhưng nhân văn là bảo vệ những giá trị cao đẹp của con người chứ không phải là cố gắng mô tả tội phạm như người hùng như một cách gián tiếp làm tổn thương nạn nhân. Một bài viết trên FB vừa mới đây phân tích rằng, những bình luận kiểu "Minh Béo bị gài bẫy đấy" hoặc "Bạn có chắc rằng cả cuộc đời này bạn không có lỗi lầm không, hãy rộng lượng tha thứ cho Minh Béo…" đã vi phạm những lỗi ngụy biện rất nghiêm trọng: ngụy biện lợi dụng lòng thương hại ("Minh Béo bị gài bẫy") và ngụy biện sai thành đúng ("Ai mà chẳng có lỗi lầm").

Vả lại, hoàn lương là một quá trình và quá trình ấy sẽ bị (được) tác động bởi nhiều yếu tố nhưng trước hết và bắt buộc nó phải bắt đầu từ ý thức chủ quan, từ nhận thức của chính họ. Bằng không, con đường ấy sẽ trở nên xa ngái…

Đặng Huyền

Các tin khác

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Trong lễ tốt nghiệp chương trình thạc sĩ ngành Quản trị - Phân tích định lượng, Đại học Duke, chàng trai Nguyễn Huỳnh Nhật Tiến (TP. Hồ Chí Minh) đã được chọn đại diện phát biểu.

Hai vạch nhân phẩm

Hai vạch nhân phẩm

Mỗi thời đại đều có nghi lễ chứng minh sự trong sạch của mình. Có thời người ta kê khai lý lịch, có thời là thú tội trước đám đông. Showbiz Việt Nam năm 2026 chọn phương thức khác: nước tiểu.

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Ngay sau khi triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan chức năng đã tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Cái gốc vẫn từ con người

Cái gốc vẫn từ con người

Việc khởi tố các cá nhân, đơn vị vi phạm bản quyền mới đây đã thực sự tạo ra địa chấn trong làng giải trí. Những sai lầm của họ có thể có tính chất hệ thống hoặc cũng có thể do chưa hiểu biết tường tận về Luật Sở hữu trí tuệ. Nhưng, dù gì đi nữa, đó cũng là bài học đắt giá không chỉ đối với những cá nhân ấy mà còn đối với tất cả những ai đang hoạt động trong ngành sáng tạo ở Việt Nam.

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Không chỉ nhà đầu tư hay doanh nhân trong các lĩnh vực xuất bản, điện ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình... mà văn nghệ sĩ hẳn cũng sẽ phấn khởi trước việc cả nước ra quân thực hiện cao điểm ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026.

Thành nhân không hề dễ dàng

Thành nhân không hề dễ dàng

“Harmony (hòa âm) là nền móng của âm nhạc Homophonic (kết cấu âm nhạc đồng âm) và hơn thế nữa. Kiến thức môn học này gần như là quá lớn để quãng đời của những sinh viên chăm chỉ và có năng khiếu bẩm sinh có thể học hết. Lịch sử hòa âm trải dài từ tiền cổ điển, cổ điển, lãng mạn, hiện đại, jazz, rock... cho tới nay mai vẫn còn liên tục phát triển. Ảnh chụp từ buổi học mà 100% người tới lớp là những bạn xin vào dự thính”.

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Tháng 5, tháng của những sự kiện lịch sử trọng đại, đó cũng là dấu mốc quan trọng để chúng ta ứng chiếu quá khứ với thực tại để thấy được bước tiến cũng như tầm nhìn và cơ hội phát triển của đất nước. Cảm quan của từng cá nhân trước thời đại sẽ nói lên nhận thức chính trị và nền tảng văn hóa đó.

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 là dịp tôn vinh người lao động với những đóng góp xây dựng cộng đồng, quốc gia và thế giới. Đây cũng là dịp để suy ngẫm sâu sắc hơn về những thay đổi của lao động trong bối cảnh mới.

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Vụ việc một nam sinh trung học cơ sở ở Ninh Bình bị bạn học đánh hội đồng gần đây tiếp tục đặt ra một câu hỏi lớn cho phụ huynh và những người làm giáo dục: “Chúng ta cần phải làm gì?”. Và, lại như những vụ việc tương tự đã diễn ra, luôn là những đáp án quen thuộc được nhắc đến, từ chuyện phải chế tài thật nặng cho tới những đề xuất về vai trò của ngành giáo dục...

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay, giới sản xuất, biên tập kênh chương trình nước ngoài trên dịch vụ phát thanh, truyền hình trả tiền hoặc sản xuất kênh chương trình chuyên quảng cáo, cung cấp dịch vụ mạng xã hội... đón nhận tin vui từ việc Chính phủ cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL).

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.