Hoài nghi và kỳ vọng về “khoảnh khắc thành bại” ở Islamabad
Sau thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, cuộc gặp trực tiếp giữa Mỹ và Iran tại Islamabad được kỳ vọng mở ra cơ hội hạ nhiệt căng thẳng, nhưng cũng đối mặt nhiều hoài nghi khi hai bên vẫn giữ lập trường cứng rắn về các vấn đề cốt lõi, từ hạt nhân đến an ninh khu vực và vai trò của các điểm nóng như Lebanon.
Ba ngày sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần do Pakistan làm trung gian, phái đoàn của Tehran và Washington trong ngày 11/4 đã đến thủ đô Islamabad để khởi động tiến trình đàm phán hòa bình. “Đó là khoảnh khắc thành bại”, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif phát biểu.
Theo Reuters, phía Iran được đại diện bởi Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf, Ngoại trưởng Abbas Araqchi, Thư ký Hội đồng Quốc phòng Tối cao Ali Akbar Ahmadian và nhiều quan chức chủ chốt. Đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu cùng hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, những người cũng từng tham gia các vòng đàm phán trước đây với Iran.
Phái đoàn Iran đến Islamabad từ tối 10/4. Ảnh: Reuters
Cuộc gặp ở Islamabad mang theo cả kỳ vọng lẫn hoài nghi. Phái đoàn hai nước được cho là đều có các cuộc gặp với Thủ tướng Pakistan Shahbaz Sharif trước để nêu các điều kiện tiên quyết. Vòng đàm phán chỉ diễn ra khi cả hai bên chấp nhận điều kiện của đối phương.
Theo AlJazeera, đây là lần đầu tiên Mỹ và Iran “đàm phán trực tiếp chính thức” từ năm 2015, thời điểm hai nước tìm kiếm thỏa thuận hạt nhân dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama. Phó Tổng thống JD Vance là nhà lãnh đạo cấp cao nhất của Mỹ từng tham gia một cuộc đàm phán trực tiếp với Iran kể từ năm 1979.
Tuy nhiên, ngay trước khi đàm phán diễn ra, cả hai bên đều đưa ra các tuyên bố cứng rắn nhắm vào đối phương. Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo, nếu Iran không đạt thỏa thuận hòa bình, Mỹ sẽ nối lại hành động quân sự. “Chúng ta đang nạp những loại đạn dược tốt nhất lên tàu, những vũ khí tốt nhất từng được chế tạo, thậm chí còn tốt hơn những gì chúng ta đã dùng và chúng ta đã đánh tan họ”, ông Trump nói với tờ New York Post.
Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu: “Nếu người Iran sẵn sàng đàm phán thiện chí, chúng tôi sẽ chìa tay ra”.
Phái đoàn Mỹ đến Islamabad sáng 11/4. Ảnh: Reuters
Từ Tehran, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết các cuộc đàm phán sẽ không nhanh chóng và có thể kéo dài tới 15 ngày. Bộ Tư lệnh quân đội trung ương của Iran thì tuyên bố các lực lượng nước này đang trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhất với “ngón tay đã đặt trên cò súng”.
Theo Wall Street Journal, dù hứng thiệt hại do các đòn tập kích của Mỹ-Israel, các quan chức quân sự Mỹ thừa nhận Iran vẫn còn hàng ngàn tên lửa đạn đạo có thể khai hỏa, hiện đang cất giấu trong các cơ sở ngầm dưới lòng đất. Iran cũng có lý do khác để tự tin là việc họ đang kiểm soát được eo biển Hormuz, huyết mạch của năng lượng toàn cầu, bất chấp áp lực quân sự của Mỹ.
Về yêu cầu, giới quan sát cho biết Mỹ và Iran có nhiều bất đồng. Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X, ông Mohammad Baqer Qalibaf nhấn mạnh hai yêu cầu gồm Israel phải chấm dứt các cuộc tấn công ở Lebanon và Mỹ phải dỡ bỏ các lệnh phong tỏa tài sản Iran.
Đây là hai trong số 10 điểm được nêu trong kế hoạch hòa bình mà Iran đề xuất trước đó. Các yêu cầu còn lại bao gồm việc công nhận quyền giám sát eo biển Hormuz của Iran, Mỹ rút lực lượng khỏi Trung Đông.
Cảnh đổ nát ở Iran do xung đột với Mỹ-Israel. Ảnh: Reuters
Ngược lại, Washington trước đó đã chuyển đề xuất 15 điểm cho Tehran. Trong số các điều khoản có yêu cầu Iran phải từ bỏ toàn bộ năng lực hạt nhân hiện có, chấm dứt làm giàu uranium và cam kết vĩnh viễn không theo đuổi vũ khí hạt nhân, đảm bảo eo biển Hormuz luôn thông suốt. Đổi lại, Washington đề xuất dỡ bỏ tất cả lệnh trừng phạt Iran, hỗ trợ phát triển hạt nhân dân sự.
Bài toán khó mang tên Lebanon
Nếu những bất đồng về hạt nhân và an ninh là phần “cứng” của đàm phán, thì Lebanon lại là biến số chính trị có thể quyết định thành bại của toàn bộ tiến trình. Việc Iran, ngay trước đàm phán, nhấn mạnh yêu cầu đưa nội dung Israel dừng tấn công Lebanon vào thỏa thuận dường như là cách họ yêu cầu Mỹ thể hiện thiện chí.
Theo lập luận của Iran, nếu Washington không thể gây sức ép buộc Israel dừng tấn công Lebanon, điều đó đồng nghĩa Mỹ hoặc là không thể kiểm soát đồng minh, hoặc là không muốn hạ nhiệt toàn bộ tình hình Trung Đông. Cả hai kịch bản đều làm suy giảm niềm tin của Iran vào khả năng đạt một thỏa thuận lâu dài.
Mỹ chưa bình luận về tuyên bố mới của Chủ tịch Quốc hội Iran, nhưng Phó Tổng thống Mỹ JD Vance trước đó khẳng định Lebanon “không phải một phần thỏa thuận ngừng bắn”. Israel cũng tuyên bố Lebanon không liên quan đến đàm phán với Iran.
Khoảnh khắc bom đánh trúng một tòa nhà ở Lebanon. Ảnh: Reuters
Tại Lebanon, tình hình đang diễn biến phức tạp. Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter ngày 10/4 cho biết Tel Aviv “đã đồng ý tham gia các cuộc đàm phán hòa bình” với chính phủ Lebanon, nhưng hoạt động này dự kiến chỉ có thể bắt đầu từ ngày 14/4 tại thủ đô Washington của Mỹ.
Trong khi đó, phong trào Hezbollah, lực lượng trực tiếp tham chiến với Israel, tuyên bố các hoạt động quân sự sẽ tiếp diễn tới khi “hành vi gây hấn” của Israel và Mỹ chấm dứt. Phía bên kia, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định chưa chấp nhận ngừng bắn và sẽ tiếp tục “tấn công Hezbollah bằng toàn bộ sức mạnh”.
Israel đã phát động các cuộc tấn công quy mô lớn vào Lebanon vài ngày sau khi cùng Mỹ phát động chiến dịch quy mô lớn nhằm vào Iran, nhằm "đáp trả" những cuộc tập kích từ nhóm vũ trang Hezbollah, đồng minh thân cận của Tehran.
Ngày 11/4, Hezbollah cho biết các chiến binh của họ tiếp tục nhắm mục tiêu vào binh lính Israel tại khu định cư Kiryat Shmona ở miền Bắc Israel bằng tên lửa và máy bay không người lái, nhưng chưa rõ thiệt hại. Israel cùng ngày cũng ném bom các mục tiêu ở phía Nam Lebanon, khiến ít nhất 3 người thiệt mạng.
Trước những diễn biến bất lợi, cộng đồng quốc tế đã nhanh chóng nêu quan điểm. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 9/4 lên án các cuộc tấn công mà ông gọi là “bừa bãi” của Israel tại Lebanon và gây sức ép yêu cầu kiềm chế. Trong một tuyên bố hồi giữa tuần, các nhà lãnh đạo châu Âu khác đã kêu gọi “tất cả các bên thực thi lệnh ngừng bắn, bao gồm cả tại Lebanon”.
Eo biển Hormuz vẫn chưa thông
Tính đến ngày 11/4, eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch trung chuyển 20% năng lượng toàn cầu, vẫn chưa khơi thông. Interfax dẫn dữ liệu từ dịch vụ theo dõi hàng hải MarineTraffic cho biết, trong ngày 10/4, chỉ có 4 tàu, gồm một tàu chở dầu, một tàu đánh cá và hai tàu thương mại khác, đi qua eo biển Hormuz.
Eo biển Hormuz chưa thông dù Mỹ-Iran ngừng bắn. Ảnh: ABCNews
Theo Interfax, một số tàu có thể đã đi qua Hormuz mà không được ghi nhận do không bật tín hiệu phát đáp thông thường. Tuy nhiên, con số chắc chắn kém xa mức trung bình 107 tàu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày như trước đây.
Đáng chú ý, tờ New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên bày tỏ lo ngại tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể bởi thủy lôi có thể trôi dạt khỏi vị trí ban đầu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 10/4 nói với các phóng viên tại căn cứ liên hợp Andrews (Mỹ) rằng eo biển Hormuz sẽ sớm hoạt động trở lại, song thừa nhận điều đó sẽ không dễ dàng. Đây được cho là một trong những nội dung đàm phán giữa Iran và Mỹ tại Pakistan.
Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.
Arab Saudi, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã ký thỏa thuận phòng thủ chung trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang, đặc biệt liên quan đến cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran.
Việc Washington dựng thêm hàng rào thương mại nhằm bảo vệ ngành polysilicon trong nước phản ánh một thực tế, rằng cạnh tranh công nghệ đang mở rộng tới những vật liệu nền tảng của chuỗi cung ứng công nghệ.
Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.
Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.
Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).
Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hủy kế hoạch tấn công quy mô lớn nhắm vào Iran và cho biết các đồng minh trong khu vực đã thống nhất được những "tham số cơ bản" của một thỏa thuận mới. Tuy nhiên, hàng loạt diễn biến thực địa cho thấy nguy cơ xung đột lan rộng vẫn còn nguyên.
Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.
Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.
Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.
Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.
Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.
Mùa Hè 2026 đang trở thành một trong những giai đoạn thiên tai khắc nghiệt nhất mà Tây Âu từng chứng kiến khi các vụ cháy rừng quy mô lớn đồng loạt bùng phát tại Pháp và Tây Ban Nha, buộc hàng trăm nghìn người phải sơ tán, đe dọa những trung tâm kinh tế - du lịch quan trọng.
Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.
Vụ tập kích nhằm vào một tàu thương mại Iran trên Biển Caspi đã đẩy quan hệ Tehran - Kiev lên một nấc căng thẳng mới, đồng thời cho thấy xung đột Nga - Ukraine đang lan tới một không gian chiến lược vốn được xem là ổn định trong nhiều thập kỷ.
Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.
Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.
Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.
Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.