Nhắc tới Bắc Giang là nhắc tới một trong những địa phương thuộc diện "đất hẹp, người đông", với diện tích tự nhiên gần 3,9 nghìn km2 (đứng thứ 36 cả nước) nhưng dân số gần 1,9 triệu người (đứng thứ 12 cả nước). Đây là nơi giao thoa giữa hai miền văn hóa Việt cổ và văn hóa Tày Nùng, là cái nôi của quan họ cổ với 23 làng ven sông Cầu.
Ở thời điểm làm việc với Thủ tướng, Bắc Giang đang là tỉnh có những con số rất ấn tượng về kinh tế của năm 2021, như: Tốc độ tăng trưởng Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) đạt 7,82% (nằm trong nhóm 10 tỉnh, thành phố đứng đầu cả nước); quy mô nền kinh tế đạt 129.837 tỷ đồng (đứng thứ 15 toàn quốc); giá trị sản xuất công nghiệp đạt 300 nghìn tỷ đồng (tăng 11,2% so với năm 2020); kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt 31,15 tỷ USD (tăng trên 40% so với cùng kỳ năm trước); thu hút đầu tư FDI đạt 1,33 tỷ USD (đứng thứ 9 cả nước)...
Nói đây là những con số ấn tượng vì 3 lẽ. Thứ nhất, Bắc Giang tuy có những lợi thế khi nằm trên tuyến Hành lang kinh tế Lạng Sơn - Hà Nội - TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài (thuộc Hành lang xuyên Á Nam Ninh - Singapore), tiếp giáp Thủ đô Hà Nội và liền kề “Tam giác kinh tế phát triển” Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, nhưng lại là tỉnh không có lợi thế về sân bay, cảng biển, cửa khẩu như nhiều địa phương khác ngay cùng trong khu vực Đông Bắc.
Thứ 2, ngoài việc diện tích không lớn, Bắc Giang còn có đặc điểm địa hình là miền núi xen kẽ cả vùng trung du, đồng bằng nên muốn phát triển kinh tế nông nghiệp chắc chắn không thể rập khuôn như những nơi đồng ruộng liền bờ liền thửa, “thẳng cánh cò bay”, mà phải cần tới sự đa dạng.
Thứ 3: Bắc Giang trong năm 2021 là một trong những “điểm nóng” của cả nước về dịch bệnh COVID-19.
Trong 2 năm 2020 và 2021, đại dịch COVID-19 đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tất cả các tỉnh, thành phố của nước ta. Bắc Giang từ “điểm nóng” đã nhanh chóng khống chế được dịch COVID-19, như đánh giá của Thủ tướng là “làm tốt công tác phòng, chống dịch COVID-19, nhất là khi chúng ta chưa có đủ thuốc, vaccine, chưa có nhiều kinh nghiệm phòng chống dịch, chủ yếu phải sử dụng các biện pháp hành chính nghiêm ngặt”.
Phân tích kỹ sẽ thấy: Bắc Giang không phải là nơi hội tụ được nhiều lợi thế để phát triển kinh tế, cũng không phải là địa phương nhận được những ưu tiên đặc biệt từ ngân sách Trung ương, nhưng những thành quả đạt được là thực sự ấn tượng. Đó chính là nhờ vào “tinh thần tự lực, tự cường, không trông chờ, ỷ lại, đi lên từ bàn tay, khối óc, khung trời, mảnh đất của mình, xác định nguồn nội lực”.
Vài số liệu như thế này để thấy rõ hơn: Về nông nghiệp, Bắc Giang đã hình thành được một số sản phẩm nông nghiệp chủ lực như: Vùng cây ăn quả ở các huyện miền núi (riêng vải thiều đứng đầu cả nước), gà đồi Yên Thế với số lượng 17 triệu con/năm (đứng thứ tư cả nước), đàn lợn 1 triệu con/năm (đứng thứ tư cả nước). Xây dựng nông thôn mới đứng đầu 14 tỉnh vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Về công nghiệp, ngoài 40 cụm công nghiệp, Bắc Giang hiện đã có 5 khu công nghiệp (KCN) đi vào hoạt động là Đình Trám, Song Khê - Nội Hoàng, Vân Trung, Quang Châu, Hòa Phú; 1 KCN (Việt Hàn) đã được Thủ tướng phê duyệt chủ trương đầu tư. Sắp tới Bắc Giang còn xây dựng thêm 3 KCN là Yên Lư, Yên Sơn - Bắc Lũng, Tân Hưng và mở rộng 3 KCN là Quang Châu, Hòa Phú, Việt Hàn.
Một vài số liệu như thế để thấy những thành quả mà Bắc Giang gặt hái hôm nay chính là nhờ sự năng động, nỗ lực bền bỉ của cả một thời gian rất dài để vượt khó.
Trong bối cảnh ngân sách Nhà nước eo hẹp, Bắc Giang đã không trông chờ, ỷ lại, không đợi đến khi xin được những cơ chế đặc biệt nào… mà dựa vào chính mình, đi lên bằng nội lực.
Những sự bứt phá từ điểm sáng của Bắc Giang xứng đáng là thông điệp rất quý cho nhiều địa phương khác học tập.
