Gừng càng già càng cay

Về dự trại sáng tác do Ủy ban toàn quốc các hội Liên hiệp VHNT Việt Nam tổ chức tại khách sạn Thiên Mã - Đồng Mô, Ngải Sơn hồi tháng 4 vừa qua là các nhà văn, nhà thơ, nhà nhiếp ảnh của 11 tỉnh Đồng bằng Bắc bộ. Người cao tuổi nhất là trại viên Trần Hồng Hải, quê ở Nam Định. Cụ Hải năm nay đã 81 tuổi, từng có những năm tháng công tác, gắn bó với ngành Công an...

Vị trưởng lão TRần Hồng Hải vẫn minh mẫn và đủ sức đọc một mạch hết một truyện thơ dài hơn chục trang của mình mà không hề bị ngắt quãng, đã gây một ấn tượng khó quên đối với tôi. Tháng 9 năm nay, cụ lên Nhà xuất bản Văn học nộp bản thảo tập thơ thứ 8, nhân tiện cụ đón tôi về thăm quê hương - huyện Giao Thủy, Nam Định.

Trên đường về, suốt năm giờ ngồi trên xe khách, cụ Hải "chiếm vũ đài" liên tục, với giọng khỏe, chắc, hào sảng, cụ đọc "Truyện Kiều", trích dẫn những trường đoạn hay trong các bài viết nghiên cứu của các văn nghệ sĩ nổi tiếng như Đặng Thai Mai, Đào Duy Anh, Xuân Diệu, Hoài Thanh...

Phải khéo lắm tôi mới tranh thủ hỏi được cụ:

- Hình như bác thuộc toàn bộ "Truyện Kiều" thì phải?

- Rất thuộc. Tôi có thể đọc ngược, đọc xuôi và thuộc lòng toàn bộ "Truyện Kiều". Từ năm 1946 cho đến hôm nay, đã trên 60 năm vẫn chưa hề quên một câu nào.

Ngồi trên xe, lúc cụ đọc Kiều, lúc ngâm rồi lại "bình giảng" làm cho khách bỏ cả xem ca nhạc trên màn hình, hướng về cụ nghe cụ bình giảng "Truyện Kiều" mãi cho tới khi xe về tới nhà.

Cụ Hải tuổi Tân Mùi, nhập ngũ năm 1947, khi mới 16 tuổi. Năm 1949, cụ chuyển sang ngành Công an, chuyên diệt tề ngụy Việt gian. Chiến công đáng kể nhất của Trần Hồng Hải là đã hạ sát được tên Việt gian khét tiếng, đó là tên quận trưởng Đinh Văn Định. Trần Hồng Hải đã được Hồ Chủ tịch tặng một chiếc áo. Anh sung sướng coi như một báu vật. Chiếc áo sau này đã được lưu giữ làm hiện vật truyền thống của Sở Công an Nam Định.

Tháng 1/1951, Trần Hồng Hải chuyển sang bộ đội chủ lực của Trung đoàn 46, Quân khu Ba. Trận đánh địch càn vào Chùa Cả ( Nam Định) mùa thu năm 1953, Trần Hồng Hải bắn cháy 1 xe tăng của Pháp, bên nhà thờ Sanh Tooma (nay gọi là nhà thờ Cả). Trong đoàn quân Pháp đi càn có 1 xe tăng, 3 xe bọc thép. Trần Hồng Hải điều khiển khẩu DKZ không giật, bằng 1 quả đạn "điểm đúng huyệt", chiếc xe tăng bốc cháy. Bốn tên Pháp trong xe bật nắp nhảy lên liền bị trọng liên của ta tiêu diệt. Bị đánh bất ngờ, địch cực kỳ hoảng hốt. Ba chiếc xe bọc thép liền quay đầu cài số lùi chạy tháo thân, bỏ mặc bộ binh để quân đội Việt Minh tiêu diệt. Trận địch càn Chùa Cả, quân ta tiêu diệt và bắt sống 5 tiểu đoàn địch. Trần Hồng Hải được tặng thưởng Huân chương Chiến công Hạng Nhất. Tháng 10 năm 1954, Trần Hồng Hải bị sốt rét, tóc rụng hết, đơn vị cho về quê nghỉ dưỡng. Và từ khi ấy Trần Hồng Hải mới đi học cấp II trường huyện ở Xuân Bắc. Lên cấp III, anh sang học tận thị xã Thái Bình.

Từ những ngày đầu nhập ngũ, anh bộ đội Trần Hồng Hải đã hăng say tham gia viết bích báo ở đơn vị. Năm 1956, Ty Văn hóa Nam Định mở cuộc thi thơ. Bài "Tiễn đưa" của Trần Hồng Hải đoạt Giải Nhất, được Trưởng Ty Văn hóa - nhà văn Chu Văn trực tiếp trao giải. Có lẽ đây là dấu mốc quan trọng trong đời để Trần Hồng Hải đi vào viết văn, làm thơ. Cho đến hôm nay, câu ngạn ngữ "gừng càng già càng cay" đối với Trần Hồng Hải là chính xác.

Cụ Hải có hai phu nhân, 8 người con cả thảy, vậy sao trưởng lão còn "phong độ" thế? Cụ Hải cười với điệu cười rất phong tình. Đôi mắt vẫn cực kỳ tinh, không phải đeo kính lão, đôi tai vẫn thính nhạy.

- Điều gì đã giúp cụ trông như một võ sư vậy?

- Ồ, sáng mai đúng 5h ông dậy xem tôi làm gì sẽ rõ.

Quả nhiên như vậy. Sáng hôm sau cụ Hải bật dậy. Vài ba phút sau mới thấy nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam trên loa công cộng vang lên. Sau vài phút khởi đầu vận động toàn thân cho nóng đều, cụ Hải nhảy lên bám vào song cửa đu đưa như đưa võng chừng đến vài chục lần. Tiếp theo, cụ làm bạn với đôi quả tạ 15 ký. Hai tay cụ đưa lên hạ xuống đủ 3000 lần, rồi đưa ngang đưa dọc, đưa trước đưa sau tới 100 lần nữa. Hết động tác mạnh mẽ, cụ chuyển sang luyện tập cột sống, luyện tập cổ, đôi tai, hai mắt, chân và tay. Tiếp theo là vừa tập xoa bóp và bấm huyệt ở vùng bụng, bàng quang, vùng thượng thận. Sau cùng là cụ tìm đến đôi bàn chân để "mát xa" rất chi tiết như các nhân viên ở trung tâm vật lý trị liệu đã làm. Vừa tập, cụ Hải vừa chỉ dẫn: "Đôi bàn chân là ngọn nguồn của sự gây bệnh, không thể xem thường được. Điều trị nó là nâng cao sức khỏe toàn cơ thể đấy!".

Giờ tập phải kéo dài đến 6h30' mới kết thúc. Cụ Hải chỉ nghỉ vài phút rồi tắm trước khi ngồi uống trà, cà phê và ăn sáng mà phu nhân đã soạn sẵn. Vừa uống, cụ Hải vừa "trình diễn" hàng chục bài thơ cụ viết trong dịp đi dự trại sáng tác Đồng Mô. Cụ Hải còn cho biết, hiện cụ đang viết một cuốn sách đồ sộ mang tên: "Những điều chưa viết và chưa nói về "Truyện Kiều" - Nguyễn Du". Ngoài những tập thơ tiếp theo, công trình này được xem là "cái đinh" đóng vào sự nghiệp sáng tác, nghiên cứu trên 60 năm của cụ Trần Hồng Hải.

Để kết thúc chương trình buổi sáng, cụ mời tôi lên xe máy đi thăm nhà thờ Phú Nhai. Vừa đi với tốc độ 50 - 60km/giờ, cụ vừa đưa ra một kết luận xem ra rất chí lí: "Có sức khỏe mới sáng tác khỏe được!".

Nam Định, 25/9; Hà Nội, 10/10/2011

Hoàng Kim Đáng

Các tin khác

Âm nhạc không đơn thuần chỉ là giải trí

Âm nhạc không đơn thuần chỉ là giải trí

Trong bối cảnh đời sống âm nhạc đang bị chi phối bởi nhiều chương trình giải trí, nhạc sĩ Dương Cầm lại chọn một con đường khó, ra mắt chuỗi chương trình mang tên “Phòng khách 3 thế hệ”, với mong muốn kết nối các thế hệ trong một gia đình bằng âm nhạc. Theo anh, “nghệ thuật nói chung hay âm nhạc nói riêng không đơn thuần chỉ là giải trí, mà nó còn có sứ mệnh mang đến cho con người khát khao được yêu thương, gắn kết. Đó là bản chất của nghệ thuật”.

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Điện ảnh CAND sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo CAND, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của điện ảnh Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.