Gỡ điểm nghẽn để "cởi trói" cho doanh nghiệp ở Tây Nam bộ

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) sở hữu lợi thế tuyệt đối về nông nghiệp nhưng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng doanh nghiệp (DN) dẫn dắt và hệ thống hạ tầng logistics yếu kém, làm suy giảm sâu sắc năng lực cạnh tranh toàn vùng.

Báo cáo Kinh tế thường niên ĐBSCL 2025 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp cùng Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright vừa công bố, vấn đề cốt lõi của ĐBSCL không phải là thiếu lợi thế, mà là thiếu một khu vực DN đủ mạnh để chuyển hóa các lợi thế đó thành năng suất, giá trị gia tăng và tăng trưởng bền vững.

Từ năm 2023, ĐBSCL trở thành vùng có mật độ DN thấp nhất cả nước. Nếu như vào năm 2000, ĐBSCL từng chiếm khoảng 22% tổng số DN cả nước, đến năm 2024 tỷ lệ này chỉ còn khoảng 7%. Những con số này cho thấy khu vực DN ở ĐBSCL không chỉ ít mà còn thiếu động lực tái tạo, thiếu sự nâng cấp về quy mô, và thiếu DN đầu chuỗi đủ năng lực dẫn dắt.

Giai đoạn 2015–2025, ĐBSCL có tốc độ tăng trưởng DN thấp nhất cả nước. Chất lượng DN cũng đáng lo ngại. Phân loại theo quy mô vốn, đến năm 2024, DN siêu nhỏ ở ĐBSCL chiếm tới 42%, mức cao nhất cả nước; tỷ trọng DN lớn cũng thuộc nhóm thấp nhất cả nước.

33.jpg
ĐBSCL cần doanh nghiệp đủ mạnh để chuyển hóa các lợi thế thành năng suất, giá trị gia tăng và tăng trưởng bền vững.

PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, cho biết ĐBSCL đang đối diện với một nghịch lý phát triển ngày càng sâu sắc. Vùng có lợi thế tuyệt đối về nông nghiệp, đóng góp hơn 30% GRDP, nhưng số DN về nông nghiệp lại chiếm chưa tới 5%. Đây là một nghịch lý cấu trúc, đòi hỏi một cách tiếp cận chính sách hoàn toàn mới.

Khu vực dịch vụ chiếm khoảng 68% số DN nhưng đóng góp chưa tới 40% GRDP. Các ngành nền tảng như giáo dục – đào tạo, khoa học – công nghệ, vận tải – kho bãi, thông tin – truyền thông và logistics đều yếu, làm hệ sinh thái DN trong vùng thiếu các dịch vụ hỗ trợ cần thiết để đi lên chế biến sâu, tiêu chuẩn cao và thị trường toàn cầu.

Năm 2000, DN tư nhân ở ĐBSCL từng chiếm gần 25% tổng số cả nước, nhưng suy giảm nhanh từ giai đoạn 2000–2005. Đến năm 2024, nếu phân theo quy mô lao động, DN siêu nhỏ chiếm tới 87,8% tổng số DN trong vùng, trong khi DN nhỏ, vừa và lớn chỉ lần lượt chiếm 9,5%, 1,8% và 0,9%. Vấn đề của ĐBSCL là thiếu năng lực tích lũy, thiếu tầng DN vừa, DN đầu chuỗi và thiếu cơ chế giúp doanh nghiệp nhỏ chuyển bậc quy mô.

z7823841254377-8a10a2a3535d5f9accf5d70fd7a77898.jpg
ĐBSCL sở hữu lợi thế tuyệt đối về nông nghiệp.

Theo Bộ Tài chính, điểm nghẽn logistics đã bào mòn năng lực cạnh tranh của DN trong vùng. Chi phí logistics chiếm tới 20-25% giá thành sản phẩm, khoảng 70% hàng hóa xuất khẩu vẫn phải trung chuyển qua các cảng tại TP Hồ Chí Minh và Đông Nam Bộ.

Tuyến Cần Thơ đi Cát Lái chỉ dài 165 km nhưng mất tới 5 giờ di chuyển. Hạ tầng cao tốc đã được cải thiện đáng kể, nhưng cao tốc chỉ thực sự tạo đột phá khi đi kèm với một lớp hạ tầng thứ hai, bao gồm kho lạnh, trung tâm phân loại, kiểm định, logistics số, và một mạng lưới DN đủ sức tổ chức chuỗi cung ứng.

PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI cho rằng: “Đột phá của ĐBSCL đến năm 2030 sẽ không nằm ở việc sản xuất nhiều lúa hơn, nhiều cá hơn hay nhiều trái cây hơn, mà đột phá sẽ đến từ khả năng hình thành một hệ sinh thái DN tích hợp các trụ cột nông nghiệp, chế biến, logistics, tài chính và công nghệ, đủ sức cạnh tranh trong một thị trường xanh, số hóa và tiêu chuẩn cao”.

Nói cách khác, nếu không xác định DN là động lực, không thực sự quan tâm, không tạo dựng được môi trường kinh doanh và khung chính sách phù hợp thì DN và doanh nhân Việt Nam, đặc biệt ở ĐBSCL sẽ khó có thể lớn mạnh để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

ban-sao-anh-4-boc-do-hang-hoa-tai-cang-cai-cui-tp-can-tho.jpg
Bốc dỡ hàng hoá tại cảng Cái Cui, TP Cần Thơ.

Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cam kết: “Trong giai đoạn tới, với vai trò trung tâm ĐBSCL, thành phố rất quan tâm và đã xác định hoàn thiện ngay hệ thống hạ tầng phối hợp nhằm chuyển hóa lợi thế kết nối giao thông thành giá trị kinh tế thực tế cho DN. Đồng thời, cải cách thể chế và cải thiện môi trường kinh doanh thông qua Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) sẽ tập trung cắt giảm chi phí thời gian và chi phí phi chính thức, nâng cao tính minh bạch trong tiếp cận đất đai và quy hoạch để hỗ trợ vững chắc cho năng lực tích lũy của khối tư nhân”.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận yêu cầu các địa phương trong vùng ĐBSCL cần tiếp tục chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo và phục vụ; lấy “sức khỏe” và sự phát triển thực chất của DN làm thước đo điều hành, đẩy mạnh cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho DN phát triển sản xuất, góp phần tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.

Thông điệp cốt lõi của Báo cáo Kinh tế thường niên ĐBSCL 2025 là phải chuyển từ phát triển DN theo số lượng sang tái thiết hệ sinh thái DN của vùng. DN tư nhân nội địa là nền tảng chính nhưng còn nhỏ và mỏng; FDI còn ít, thâm dụng lao động và mức độ lan tỏa thấp; DN nhà nước chưa làm đúng vai trò mở đường trong hạ tầng nền tảng như logistics lạnh, năng lượng, nước – môi trường, công nghệ sinh học, hạ tầng số và kiểm định chất lượng. Nếu không tái cấu trúc ba lực lượng này, ĐBSCL sẽ tiếp tục mắc kẹt trong vòng xoáy đi xuống.

Văn Vĩnh

Các tin khác

Chuyển giao tài sản: Có di chúc thôi đã đủ?

Chuyển giao tài sản: Có di chúc thôi đã đủ?

Một kế hoạch chuyển giao tài sản hiệu quả không chỉ xác định để lại tài sản gì và cho ai, mà còn cần chuẩn bị cơ sở pháp lý, nguồn lực tài chính và phương án ứng phó với những biến cố có thể xảy ra.

Hướng đi chiến lược từ cây bản địa

Hướng đi chiến lược từ cây bản địa

Giữa những chuyển động không ngừng của công tác quản lý và bảo vệ rừng, TP Đà Nẵng đang mở ra một hướng đi mang tầm chiến lược: nghiên cứu phục hồi các loài cây đặc trưng trong rừng phòng hộ để phát triển kinh tế dược liệu dưới tán rừng, với tâm điểm là “quốc bảo” sâm Ngọc Linh.

Tăng khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp

Tăng khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh đất nước đang quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, việc tháo gỡ vốn tín dụng cho một lực lượng quan trọng của nền kinh tế là Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), hỗ trợ nhóm DN này phát triển mang ý nghĩa rất quan trọng.

Meey Global nộp hồ sơ chào bán cổ phiếu lần đầu tại Mỹ

Meey Global nộp hồ sơ chào bán cổ phiếu lần đầu tại Mỹ

Ngày 16/9/2026, Meey Global Corp (“Công ty” hoặc “Meey Global”), công ty mẹ (holding company) thành lập tại Quần đảo Cayman, vận hành hệ sinh thái tích hợp gồm các nền tảng bất động sản số và dịch vụ dữ liệu thông minh tại Việt Nam thông qua công ty con chính là Công ty Cổ phần Tập đoàn Meey Land.

Giá vàng bật tăng mạnh mẽ

Giá vàng bật tăng mạnh mẽ

Sau nhiều ngày giảm, giá vàng đã có cú đảo chiều ngoạn mục khi tăng cả triệu đồng mỗi lượng, nhờ hưởng lợi từ đà tăng giá của giá vàng thế giới.

Hải quan ga Yên Viên: Tạo thuận lợi gắn với kiểm soát rủi ro

Hải quan ga Yên Viên: Tạo thuận lợi gắn với kiểm soát rủi ro

Lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu qua ga đường sắt quốc tế Yên Viên ngày càng tăng, đặt ra yêu cầu vừa đẩy nhanh thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp, vừa kiểm soát chặt nguy cơ buôn lậu, gian lận thương mại. Hải quan ga Yên Viên đang lấy quản lý rủi ro, đồng hành cùng doanh nghiệp và các giải pháp nghiệp vụ làm nền tảng để giữ dòng hàng thông suốt.

Hai sân golf của KN Holdings được vinh danh tại Vietnam Golf & Leisure Awards 2026

Hai sân golf của KN Holdings được vinh danh tại Vietnam Golf & Leisure Awards 2026

Tối 15/9 vừa qua tại Hà Nội, trong khuôn khổ Lễ trao giải Vietnam Golf & Leisure Awards 2026, hai sân golf thuộc KN Holdings tiếp tục được vinh danh ở những hạng mục nổi bật: Long Thành Golf Club nhận danh hiệu Best Champion Course 2026 - Sân golf tổ chức giải golf tốt nhất, trong khi KN Golf Links – Cam Ranh được trao giải Best Tourism Attractiveness Course 2026 - Sân golf hấp dẫn khách du lịch nước ngoài nhất.

Siết chặt, tăng cường kiểm soát thị trường dịp Tết Trung thu

Siết chặt, tăng cường kiểm soát thị trường dịp Tết Trung thu

Tết Trung thu cận kề, thị trường bánh kẹo, thực phẩm, đồ uống và đồ chơi trẻ em bước vào cao điểm tiêu thụ, kéo theo nguy cơ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc gia tăng. Lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) đang tăng cường kiểm tra, kiểm soát, tập trung vào nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng và an toàn thực phẩm.

Bảo Việt Nhân thọ đứng thứ 75 trong Top 100 doanh nghiệp nhà nước nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam

Bảo Việt Nhân thọ đứng thứ 75 trong Top 100 doanh nghiệp nhà nước nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam

Ngày 15/9/2026, tại Hà Nội, Tập đoàn Bảo Việt được vinh danh Top 100 doanh nghiệp nhà nước nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam 2026 ở vị trí 61 với số tiền nộp ngân sách: 1.817 tỷ đồng. Đặc biệt, Tập đoàn Bảo Việt cũng là doanh nghiệp bảo hiểm nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam.

VNPT cung cấp giải pháp toàn trình cho hợp đồng lao động điện tử

VNPT cung cấp giải pháp toàn trình cho hợp đồng lao động điện tử

Khi hợp đồng lao động điện tử được đưa vào khuôn khổ pháp lý rõ ràng, bài toán với doanh nghiệp không còn đơn thuần là thay hợp đồng giấy bằng một bản hợp đồng số. Quan trọng hơn là xây dựng được một quy trình giao kết thuận tiện, an toàn và có thể kết nối với hệ thống quản trị nhân sự đang vận hành. Đây cũng là hướng VNPT đang tập trung hoàn thiện.

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh đầu tư công ở các phường, xã

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh đầu tư công ở các phường, xã

TP Hồ Chí Minh còn 71 phường, xã có tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công chưa đạt yêu cầu. Lãnh đạo thành phố chỉ đạo tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đến hết quý III năm 2026 phải đạt 70% và kết quả giải ngân vốn đầu tư công được tính để đánh giá KPI của cán bộ, công chức, viên chức.

Bà Nà mùa trăng: Rước lân, thả đèn và ưu đãi 50% cho người trẻ

Bà Nà mùa trăng: Rước lân, thả đèn và ưu đãi 50% cho người trẻ

Từ ngày 15/9 đến hết tuần lễ Trung thu, khu du lịch Sun World Ba Na Hills triển khai chuỗi hoạt động rước lân, tặng đèn lồng, thưởng trà bánh và check-in trăng rằm giữa mây ngàn, đồng thời mở rộng cửa chào đón thế hệ trẻ 18-25 tuổi với ưu đãi vé cáp treo chỉ còn 500.000 đồng.

LPBank được vinh danh Top 6 ngân hàng tư nhân nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam 2026

LPBank được vinh danh Top 6 ngân hàng tư nhân nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam 2026

Tại Lễ vinh danh các doanh nghiệp đóng góp ngân sách lớn nhất Việt Nam 2026 (Vietnam Largest Taxpayers – VNTAX 2026), Ngân hàng Lộc Phát Việt Nam (LPBank) được vinh danh trong Top 6 ngân hàng tư nhân nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam. Đây là sự ghi nhận đối với những đóng góp của LPBank cho ngân sách Nhà nước, đồng thời cho thấy định hướng tăng trưởng gắn với hiệu quả hoạt động và trách nhiệm của Ngân hàng đối với nền kinh tế.

Gợi ý những trải nghiệm Trung thu 5 sao tại Phú Quốc

Gợi ý những trải nghiệm Trung thu 5 sao tại Phú Quốc

Trung thu năm nay rơi vào thứ Sáu, ngày 25/9, là dịp lý tưởng để cả gia đình kết hợp vui hội trăng rằm với kỳ nghỉ cuối tuần tại Phú Quốc. Từ tự tay làm bánh, gấp đèn, gặp Chị Hằng – Chú Cuội đến rước đèn và phá cỗ bên biển, chuỗi trải nghiệm tại các khu nghỉ dưỡng 5 sao ở Nam đảo hứa hẹn mang đến một mùa đoàn viên vừa rộn ràng, vừa thư thái cho cả trẻ nhỏ và người lớn.

Hoàn thiện hành lang pháp lý bưu chính-logistics, xoá bỏ “vùng xám” giải phóng nguồn lực nền kinh tế

Hoàn thiện hành lang pháp lý bưu chính-logistics, xoá bỏ “vùng xám” giải phóng nguồn lực nền kinh tế

Trong kỷ nguyên thương mại điện tử, ranh giới giữa dịch vụ bưu chính truyền thống và chuỗi logistics hiện đại đang ngày càng mờ đi. Từ tiếp nhận đơn hàng, chia chọn, lưu kho, hoàn tất đơn hàng, vận chuyển chặng xa cho đến giao hàng chặng cuối và quản lý hàng hoàn, doanh nghiệp bưu chính đã trở thành một mắt xích không thể tách rời trong chuỗi cung ứng số-vật lý.