Gỡ điểm nghẽn để "cởi trói" cho doanh nghiệp ở Tây Nam bộ

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) sở hữu lợi thế tuyệt đối về nông nghiệp nhưng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng doanh nghiệp (DN) dẫn dắt và hệ thống hạ tầng logistics yếu kém, làm suy giảm sâu sắc năng lực cạnh tranh toàn vùng.

Báo cáo Kinh tế thường niên ĐBSCL 2025 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp cùng Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright vừa công bố, vấn đề cốt lõi của ĐBSCL không phải là thiếu lợi thế, mà là thiếu một khu vực DN đủ mạnh để chuyển hóa các lợi thế đó thành năng suất, giá trị gia tăng và tăng trưởng bền vững.

Từ năm 2023, ĐBSCL trở thành vùng có mật độ DN thấp nhất cả nước. Nếu như vào năm 2000, ĐBSCL từng chiếm khoảng 22% tổng số DN cả nước, đến năm 2024 tỷ lệ này chỉ còn khoảng 7%. Những con số này cho thấy khu vực DN ở ĐBSCL không chỉ ít mà còn thiếu động lực tái tạo, thiếu sự nâng cấp về quy mô, và thiếu DN đầu chuỗi đủ năng lực dẫn dắt.

Giai đoạn 2015–2025, ĐBSCL có tốc độ tăng trưởng DN thấp nhất cả nước. Chất lượng DN cũng đáng lo ngại. Phân loại theo quy mô vốn, đến năm 2024, DN siêu nhỏ ở ĐBSCL chiếm tới 42%, mức cao nhất cả nước; tỷ trọng DN lớn cũng thuộc nhóm thấp nhất cả nước.

33.jpg
ĐBSCL cần doanh nghiệp đủ mạnh để chuyển hóa các lợi thế thành năng suất, giá trị gia tăng và tăng trưởng bền vững.

PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, cho biết ĐBSCL đang đối diện với một nghịch lý phát triển ngày càng sâu sắc. Vùng có lợi thế tuyệt đối về nông nghiệp, đóng góp hơn 30% GRDP, nhưng số DN về nông nghiệp lại chiếm chưa tới 5%. Đây là một nghịch lý cấu trúc, đòi hỏi một cách tiếp cận chính sách hoàn toàn mới.

Khu vực dịch vụ chiếm khoảng 68% số DN nhưng đóng góp chưa tới 40% GRDP. Các ngành nền tảng như giáo dục – đào tạo, khoa học – công nghệ, vận tải – kho bãi, thông tin – truyền thông và logistics đều yếu, làm hệ sinh thái DN trong vùng thiếu các dịch vụ hỗ trợ cần thiết để đi lên chế biến sâu, tiêu chuẩn cao và thị trường toàn cầu.

Năm 2000, DN tư nhân ở ĐBSCL từng chiếm gần 25% tổng số cả nước, nhưng suy giảm nhanh từ giai đoạn 2000–2005. Đến năm 2024, nếu phân theo quy mô lao động, DN siêu nhỏ chiếm tới 87,8% tổng số DN trong vùng, trong khi DN nhỏ, vừa và lớn chỉ lần lượt chiếm 9,5%, 1,8% và 0,9%. Vấn đề của ĐBSCL là thiếu năng lực tích lũy, thiếu tầng DN vừa, DN đầu chuỗi và thiếu cơ chế giúp doanh nghiệp nhỏ chuyển bậc quy mô.

z7823841254377-8a10a2a3535d5f9accf5d70fd7a77898.jpg
ĐBSCL sở hữu lợi thế tuyệt đối về nông nghiệp.

Theo Bộ Tài chính, điểm nghẽn logistics đã bào mòn năng lực cạnh tranh của DN trong vùng. Chi phí logistics chiếm tới 20-25% giá thành sản phẩm, khoảng 70% hàng hóa xuất khẩu vẫn phải trung chuyển qua các cảng tại TP Hồ Chí Minh và Đông Nam Bộ.

Tuyến Cần Thơ đi Cát Lái chỉ dài 165 km nhưng mất tới 5 giờ di chuyển. Hạ tầng cao tốc đã được cải thiện đáng kể, nhưng cao tốc chỉ thực sự tạo đột phá khi đi kèm với một lớp hạ tầng thứ hai, bao gồm kho lạnh, trung tâm phân loại, kiểm định, logistics số, và một mạng lưới DN đủ sức tổ chức chuỗi cung ứng.

PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI cho rằng: “Đột phá của ĐBSCL đến năm 2030 sẽ không nằm ở việc sản xuất nhiều lúa hơn, nhiều cá hơn hay nhiều trái cây hơn, mà đột phá sẽ đến từ khả năng hình thành một hệ sinh thái DN tích hợp các trụ cột nông nghiệp, chế biến, logistics, tài chính và công nghệ, đủ sức cạnh tranh trong một thị trường xanh, số hóa và tiêu chuẩn cao”.

Nói cách khác, nếu không xác định DN là động lực, không thực sự quan tâm, không tạo dựng được môi trường kinh doanh và khung chính sách phù hợp thì DN và doanh nhân Việt Nam, đặc biệt ở ĐBSCL sẽ khó có thể lớn mạnh để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

ban-sao-anh-4-boc-do-hang-hoa-tai-cang-cai-cui-tp-can-tho.jpg
Bốc dỡ hàng hoá tại cảng Cái Cui, TP Cần Thơ.

Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cam kết: “Trong giai đoạn tới, với vai trò trung tâm ĐBSCL, thành phố rất quan tâm và đã xác định hoàn thiện ngay hệ thống hạ tầng phối hợp nhằm chuyển hóa lợi thế kết nối giao thông thành giá trị kinh tế thực tế cho DN. Đồng thời, cải cách thể chế và cải thiện môi trường kinh doanh thông qua Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) sẽ tập trung cắt giảm chi phí thời gian và chi phí phi chính thức, nâng cao tính minh bạch trong tiếp cận đất đai và quy hoạch để hỗ trợ vững chắc cho năng lực tích lũy của khối tư nhân”.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận yêu cầu các địa phương trong vùng ĐBSCL cần tiếp tục chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo và phục vụ; lấy “sức khỏe” và sự phát triển thực chất của DN làm thước đo điều hành, đẩy mạnh cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho DN phát triển sản xuất, góp phần tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.

Thông điệp cốt lõi của Báo cáo Kinh tế thường niên ĐBSCL 2025 là phải chuyển từ phát triển DN theo số lượng sang tái thiết hệ sinh thái DN của vùng. DN tư nhân nội địa là nền tảng chính nhưng còn nhỏ và mỏng; FDI còn ít, thâm dụng lao động và mức độ lan tỏa thấp; DN nhà nước chưa làm đúng vai trò mở đường trong hạ tầng nền tảng như logistics lạnh, năng lượng, nước – môi trường, công nghệ sinh học, hạ tầng số và kiểm định chất lượng. Nếu không tái cấu trúc ba lực lượng này, ĐBSCL sẽ tiếp tục mắc kẹt trong vòng xoáy đi xuống.

Văn Vĩnh

Các tin khác

Khi ngân hàng số hiểu đúng nhịp sống của chủ doanh nghiệp

Khi ngân hàng số hiểu đúng nhịp sống của chủ doanh nghiệp

Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh có NFC, doanh nghiệp giờ đây có thể mở tài khoản thanh toán và đăng ký các dịch vụ của VietinBank ngay trong lúc di chuyển, giữa giờ họp hay khi đang chờ chuyến bay. Đó là trải nghiệm mà VietinBank eFAST mang đến cho khách hàng doanh nghiệp (KHDN) với tính năng mở tài khoản online (eKYC).

Petrovietnam cùng BIDV-VietinBank ký kết hợp đồng tín dụng thu xếp vốn cho NMNĐ Ô Môn IV.

Petrovietnam ký hợp đồng tín dụng 7.300 tỷ đồng xây Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn IV

Ngày 24/7 tại Hà Nội, Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) và Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) tổ chức Lễ ký kết hợp đồng tín dụng tài trợ Dự án Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn IV với tổng giá trị 7.300 tỷ đồng.

Bất động sản hạng sang và nghệ thuật của sự chọn lọc

Bất động sản hạng sang và nghệ thuật của sự chọn lọc

Trong thế giới của những thương hiệu biểu tượng, giá trị hiếm khi được tạo nên bởi số lượng. Điều làm nên sức hấp dẫn của một phiên bản đặc biệt luôn nằm ở sự tuyển chọn - khi những yếu tố tốt nhất được chắt lọc và hội tụ trong cùng một sản phẩm.

MSB đồng hành cùng ngành Ngân hàng lan tỏa nghĩa tình "Đền ơn đáp nghĩa"

MSB đồng hành cùng ngành Ngân hàng lan tỏa nghĩa tình "Đền ơn đáp nghĩa"

Hưởng ứng lời kêu gọi của Ngân hàng Nhà nước và phát huy tinh thần trách nhiệm của Ngành, Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) đã đóng góp 10 tỷ đồng, chung tay cùng các tổ chức tín dụng hưởng ứng phong trào “Đẩy mạnh chăm lo người có công với cách mạng”. Đây là một trong những hoạt động tiếp nối hành trình phát triển bền vững của MSB, trong đó tăng trưởng kinh doanh luôn song hành với trách nhiệm xã hội và những giá trị tích cực dành cho cộng đồng.

Tổng Thư kí ASEAN tiếp Chủ tịch CT Group

Tổng Thư kí ASEAN tiếp Chủ tịch CT Group

Cuộc gặp giữa ông Trần Kim Chung - Chủ tịch Tập đoàn CT Group và TS. Kao Kim Hourn - Tổng Thư ký ASEAN đã mở ra một dấu mốc mới trong quan hệ hợp tác giữa khu vực tư nhân Việt Nam và Cộng đồng ASEAN để cùng kiến tạo tương lai bền vững cho cộng đồng gần 700 triệu dân.

TPBank ủng hộ 15 tỷ đồng cho Quỹ “Đền ơn đáp nghĩa”, lan tỏa nghĩa tình “Uống nước nhớ nguồn”

TPBank ủng hộ 15 tỷ đồng cho Quỹ “Đền ơn đáp nghĩa”, lan tỏa nghĩa tình “Uống nước nhớ nguồn”

Hưởng ứng lời kêu gọi của Thủ tướng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đồng thời xuất phát từ trách nhiệm xã hội và mong muốn chung tay chăm lo người có công với cách mạng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) đã ủng hộ 15 tỷ đồng cho Quỹ “Đền ơn đáp nghĩa”. Những đóng góp thiết thực này thể hiện sự gắn kết giữa hoạt động kinh doanh với trách nhiệm xã hội của TPBank, góp phần thực hiện các chủ trương, chính sách an sinh của Đảng và Nhà nước.

Giá vàng tiếp tục giảm

Giá vàng tiếp tục giảm

Sau khi lao dốc tới 7 triệu đồng mỗi lượng hôm qua, giá vàng tiếp tục mất thêm 1 triệu đồng/lượng lúc mở cửa sáng nay, trong bối cảnh giá vàng thế giới giảm vì giá dầu tăng cao.

Nhiệt điện Quảng Ninh: Cải thiện điều kiện làm việc, phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp

Nhiệt điện Quảng Ninh: Cải thiện điều kiện làm việc, phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp

Phát huy vai trò của tổ chức Công đoàn trong công tác an toàn, vệ sinh lao động, Công ty Cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của mạng lưới an toàn, vệ sinh viên, xây dựng văn hóa an toàn và môi trường làm việc “Xanh – Sạch – Đẹp – An toàn".

Diễn biến mới nhất tại Cảng hàng không Quảng Trị của Bầu Hiển

Diễn biến mới nhất tại Cảng hàng không Quảng Trị của Bầu Hiển

Sáng 22/7, Liên danh Nhà đầu tư gồm Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển hạ tầng giao thông T&T và Công ty Cổ phần Tập đoàn CIENCO4 cùng với Doanh nghiệp Dự án là Công ty TNHH Cảng hàng không Quảng Trị đã tổ chức Lễ cất nóc Đài Kiểm soát không lưu Dự án Cảng hàng không Quảng Trị.

Giá xăng dầu đồng loạt tăng

Giá xăng dầu đồng loạt tăng

Từ 15h ngày 23/7, giá xăng dầu đồng loạt tăng mạnh do tác động của xung đột tại Trung Đông và bất ổn chính trị tại nhiều khu vực trên thế giới.

Các địa phương kích hoạt nhiều động lực cho tăng trưởng hai con số

Các địa phương kích hoạt nhiều động lực cho tăng trưởng hai con số

Không chỉ dựa vào các động lực tăng trưởng truyền thống, nhiều địa phương đang quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn, tăng tốc đầu tư công, thu hút dòng vốn chất lượng cao, thúc đẩy chuyển đổi số và cải cách thể chế. Những giải pháp đồng bộ này được kỳ vọng tạo bứt phá, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026.