Chuyển giao tài sản: Có di chúc thôi đã đủ?

Một kế hoạch chuyển giao tài sản hiệu quả không chỉ xác định để lại tài sản gì và cho ai, mà còn cần chuẩn bị cơ sở pháp lý, nguồn lực tài chính và phương án ứng phó với những biến cố có thể xảy ra.

18/09/2026 18:18

Có tài sản mới chỉ là khởi điểm

Nhiều gia đình có thể đã dành nhiều năm chuẩn bị tài chính cho việc học của con, kế hoạch kinh doanh, chăm lo cha mẹ hoặc những mục tiêu dài hạn khác. Nhưng nếu nguồn thu nhập chính đột ngột gián đoạn, khoản tiền dành cho tương lai có thể phải sử dụng cho những nhu cầu trước mắt.

Tọa đàm “Di sản không chỉ là tài sản: Góc nhìn của chuyên gia pháp lý và tài chính” đưa ra hai góc nhìn pháp lý và tài chính về vấn đề này, từ đó cho thấy mở ra góc nhìn rộng hơn về di sản để lại. Di sản có thể gồm những cơ hội, kế hoạch, kiến thức, kinh nghiệm và những giá trị đã tích lũy trong cuộc sống… mà một thế hệ muốn gìn giữ.

TS. Phan Phương Nam (giữa) cùng ông Phùng Bá Khang (phải) tại vodcast “Di sản không chỉ là tài sản - góc nhìn của chuyên gia pháp lý và tài chính”. Ảnh: Thành Nguyễn

Để những giá trị đó được trao truyền theo đúng mong muốn, TS. Phan Phương Nam, Phó trưởng khoa Luật Thương mại, trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh cho biết, ý nguyện của người sở hữu cần được xác định rõ và thể hiện trên cơ sở pháp lý phù hợp. Bên cạnh đó, ông Phùng Bá Khang, Phó Tổng giám đốc Khách hàng, Tiếp thị và Sản phẩm, Prudential Việt Nam, cho rằng kế hoạch cần được đặt trên nền tảng nguồn lực tài chính đủ vững, giúp các mục tiêu của gia đình không bị gián đoạn.

Theo ông Khang, hành trình tài chính của một gia đình thường diễn ra qua ba bước: tạo dựng, bảo toàn và kết nối. Nếu tạo dựng là quá trình tích lũy, bảo toàn giúp gia đình có thêm khả năng chống chịu trước biến cố, thì kết nối là chuẩn bị để những giá trị đã tạo dựng được trao truyền đến thế hệ sau.

“Tuy nhiên, có tài sản chỉ mới là điểm bắt đầu”, ông Khang nhận định. Điều quan trọng tiếp theo là làm thế nào để những giá trị đã tạo dựng không bị gián đoạn.

Ý nguyện cần được thể hiện theo cơ sở pháp lý phù hợp

Theo TS. Phan Phương Nam, bên cạnh nguồn lực tài chính, cơ sở pháp lý là điều kiện để tài sản được chuyển giao đúng ý nguyện. Mong muốn hay lời nói trong gia đình không thể thay thế hình thức định đoạt được pháp luật công nhận. Vì vậy, người sở hữu cần chuẩn bị công cụ phù hợp, trong đó di chúc là phương thức quan trọng để xác định người thừa kế và phần tài sản được hưởng. Nếu di chúc không đáp ứng quy định, di sản có thể được phân chia theo pháp luật thay vì mong muốn ban đầu.

TS. Phan Phương Nam chia sẻ về những bước chuẩn bị khi chuyển giao tài sản cho thế hệ sau. Ảnh: Thành Nguyễn

Một điểm khác cần lưu ý là tính pháp lý của chính tài sản được định đoạt. Theo TS. Phan Phương Nam, những tài sản chưa rõ ràng về quyền sở hữu hoặc còn vướng mắc về giấy tờ có thể khiến quá trình chuyển giao gặp khó khăn.

Pháp luật cũng có những quy định bảo vệ quyền lợi của một số người thừa kế trong những trường hợp nhất định. Do đó, việc lập kế hoạch chuyển giao cần được đặt trong tổng thể các quy định pháp luật thay vì chỉ dựa trên mong muốn của người sở hữu.

Bảo hiểm bổ sung nguồn lực cho kế hoạch dài hạn

Bên cạnh chuẩn bị pháp lý, TS. Phan Phương Nam cho rằng, bảo hiểm có thể là công cụ tài chính hỗ trợ quá trình chuyển giao di sản. Khi rủi ro xảy ra, quyền lợi bảo hiểm có thể bổ sung nguồn lực để gia đình thực hiện các nghĩa vụ tài chính, hạn chế phải sử dụng những tài sản dự kiến dành cho người thân.

Từ góc nhìn tài chính, ông Phùng Bá Khang cho rằng bảo toàn không chỉ là giữ tài sản, mà còn là bảo vệ khả năng thực hiện những mục tiêu mà tài sản đó phục vụ. Một kế hoạch chuyển giao hiệu quả cần hướng đến ba yếu tố: đúng người, đúng thời điểm và đúng giá trị, trong đó giải pháp bảo vệ tài chính có thể bổ sung nguồn lực khi biến cố xảy ra.

Ông Phùng Bá Khang nêu góc nhìn về tài chính trong hành trình "trao truyền di sản”. Ảnh: Thành Nguyễn

Prudential hiện cung cấp sản phẩm bảo hiểm liên kết chung PRU Bảo vệ tối đa 2.0, với thông điệp “Tối đa bảo toàn, trao truyền di sản”, hướng tới bổ sung lớp bảo vệ trong kế hoạch tài chính dài hạn. Theo đại diện Prudential, bảo hiểm không thay thế kế hoạch tài chính mà là một mảnh ghép, cần được lựa chọn dựa trên nhu cầu và mục tiêu của từng gia đình. Kế hoạch chuyển giao cũng cần được rà soát khi tài sản, thành viên hay mục tiêu gia đình thay đổi.

“Không ai biết trước và lường được những biến cố trong tương lai, điều có thể làm là chuẩn bị kế hoạch”, ông Khang nói.

Theo các chuyên gia, trao truyền di sản vì thế là một quá trình bắt đầu từ khi gia đình tạo dựng tài sản, xác định mục tiêu dài hạn và những giá trị muốn tiếp nối.

Khi ý nguyện được xác lập rõ, cơ sở pháp lý được chuẩn bị phù hợp và nguồn lực có khả năng ứng phó với biến cố, những giá trị được tích lũy qua nhiều năm sẽ có thêm cơ hội được trao lại theo cách mà gia đình mong muốn.