Giáng sinh và niềm tin bình an

Cho một giáng sinh ấm

Nguyễn Hồng Lam

Năm 2000, có một cuộc Hội thảo lịch sử Quốc tế do Viện Khoa học xã hội TP Hồ Chí Minh đăng cai tổ chức tại khách sạn Hoàng Đế, quận 3, TP Hồ Chí Minh. Thời điểm đó, những cáo buộc, chất vấn về nhân quyền và tự do tôn giáo giành cho Việt Nam vẫn còn khá gay gắt.

Sau phần thuyết trình của TS Phan Lạc Tuyên, một giáo sư người Mỹ đã tiếp tục đưa vấn đề ra. Trên diễn đàn, TS Phan Lạc Tuyên đã trả lời: "Người Việt chúng tôi có câu "trăm nghe không bằng một thấy". Xin mời giáo sư ghé thăm nơi tôi ở, tôi tin chắc ông sẽ có câu trả lời thỏa đáng". Ngay sau đó, TS Phan Lạc Tuyên đã đưa vị giáo sư Hoa Kỳ về phường 18, quận Tân Bình.

Những hình ảnh quen thuộc trong mùa giáng sinh.

Đứng ngay tại tư gia, TS Tuyên chỉ tay ra bốn xung quanh, ở một cự ly rất gần, giới thiệu với vị giáo sư Sử học đến từ bên kia đại dương và bảo: "Cách nhà tôi trong bán kính 500m, ông có thể chiêm ngưỡng các công trình của hầu hết tôn giáo lớn. Kia là nhà thờ Thiên Chúa giáo, hướng này là Chùa lớn của Phật giáo và cách đây 100m thôi là Thánh đường của Đạo Cao Đài. Nếu có sự cấm đoán hay xung đột tôn giáo nào đó như những lời cáo buộc, liệu giáo sư có thể nhìn thấy sự quần tụ nhiều kiến trúc, nơi thờ tự tôn giáo ở cùng một chỗ thế này không? Ở nước ông, liệu một người không tôn giáo như tôi có chọn một nơi dày đặc các cơ sở đức tin để làm chỗ sinh sống an lành, thoải mái suốt hàng chục năm ròng không? Và nữa, giáo sư thấy đó, trên đường từ khách sạn đến đây, việc nhà thờ nằm kế cận chùa chiền có phải là hiếm hoi lạ lẫm?".

Biết TS Phan Lạc Tuyên từng là một đại úy chế độ Việt Nam Cộng hòa, dự phần đảo chính "hụt" Ngô Đình Diệm tháng 11-1960, sau đó tham gia Chính phủ lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, tốt nghiệp Tiến sĩ Lịch sử tại Ba Lan - một quốc gia XHCN, vị giáo sư người Mỹ hiểu ngay ra vấn đề. Ông gật gù: "Rất xác đáng, rất thuyết phục, thưa tiến sĩ. Thật may mắn khi được tận mắt chứng kiến sự hòa đồng tôn giáo ở đất nước ông. Thật tuyệt vời!".

Sự ngạc nhiên thú vị chỉ đến với vị giáo sư người Mỹ, còn với người Sài Gòn - TP Hồ Chí Minh, điều đó đã trở nên quá quen thuộc suốt hàng chục năm qua. Cũng như Vu Lan của Phật giáo, Lễ Ka tê của của người Chăm, thậm chí cả những lễ hội cách đây không lâu còn xa lạ như Hallowen (được coi là Tết Bí Ngô), Noel không còn chỉ là một ngày lễ tôn giáo. Phần lễ được thu lại trong riêng cộng đồng giáo dân, còn đối với đại chúng, tất cả đều xem đó là một ngày hội, một mùa hội để vui chơi và quây quần. Đón Noel, người dân có thêm một dịp để làm phong phú thêm đời sống và sự thụ hưởng văn hóa.

Năm nay, không khí lạnh chỉ mới chợt nhón gót vào thành phố trước Giáng sinh không quá một tuần lễ (chỉ do ảnh hưởng bão), nhưng trên nhiều tuyến đường, ngay từ đầu tháng 12, những hàng thông tuyết phủ trắng xóa đã xuất hiện. Từ cả tháng nay, những khu đông bà con giáo dân như khu Chí Hòa - Ông Tạ (phường 7, quận Tân Bình), khu Bình An (quận 8) hay khu Trung tâm quận Thủ Đức, đường phố đã rực rỡ đèn màu và những hang đá đón sự ra đời của Chúa Hài Đồng được trang hoàng lộng lẫy.

Tại quảng trường, khu vực công cộng hay mặt tiền các khách sạn, trung tâm thương mại lớn, ông già Noel cưỡi xe tuần lộc với hàng núi quà sặc sỡ đã xuất hiện từ khá sớm, tạo nên một không khí vui nhộn, háo hức. Chúng thu hút khá đông người dân - nhất là thanh niên và trẻ em - cùng du khách đến chiêm ngưỡng, chụp ảnh, thụ hưởng niềm vui hiện tại và cất giữ kỷ niệm cho tương lai. Mùa Noel đang hòa vào không khí đón năm mới, tạo ra sự náo nức, phấn chấn. Người ta nô nức xuống đường không vì cùng hay khác đức tin mà vì muốn tận hưởng niềm vui, muốn hòa vào không khí hội hè, mua sắm, hẹn hò.

Noel với những quảng trường, những mặt tiền phố được trang hoàng lộng lẫy đã cung cấp thêm cho người dân, ngành du lịch những điểm nhấn văn hóa - giải trí, cung cấp thêm một cơ hội kinh doanh cho các nhà hàng, khách sạn, cửa hiệu với hàng khuyến mãi, cơ hội giảm giá, hút khách đến gần hơn với cơ hội mua sắm và thụ hưởng…

Nhiều nơi trên quả đất này, cuộc sống đang khét nồng mùi thuốc súng, mùi loạn lạc được gắn với những cụm từ xung đột sắc tộc, xung đột tôn giáo. Với Việt Nam, điều đó hoàn toàn xa lạ. Ngày lễ của tôn giáo này cũng chính là ngày hội của tôn giáo khác, hoặc của những người ngoài tôn giáo. Noel, mùa Giáng sinh náo nức dường như là một minh chứng.

Khi kỷ niệm tôn giáo được đón nhận và chuyển hóa thành sinh hoạt văn hóa, người ta sẽ có cơ sở vững chắc để tin rằng xứ sở đang sống thật sự bình an. Đạt đến sự hòa hợp tôn giáo một cách thật sự và tự nhiên là điều không dễ. Nhưng chúng ta đã làm được. Và sẽ giữ được, vì tất cả đều muốn giữ.

Noel đã thật sự là một lời chúc an lành. Chính vì thế, nó có lý do để đi vào thi ca, nhạc họa. Và ở đó, tình yêu nảy nở…

TP Hồ Chí Minh: Noel không chỉ dành cho thế giới trẻ thơ

Quỳnh Nga

Noel về mang theo sắc màu lung linh của đèn, cây thông, quả cầu, hình nộm tuyết bằng x ốp… và những giai điệu Giáng sinh giăng mắc khắp phố phường. Phương Nam không có mùa đông. Cái lạnh đôi khi vẫn chỉ là ước ao. Đêm Noel, trời ban cho chút se lạnh ngọt ngào, người Sài thành đã nhảy lên sung sướng. Áo choàng mỏng mảnh, chiếc khăn len, mũ bông tung tăng ra đường tạo dáng. Noel ở TP Hồ Chí Minh vừa đủ lạnh cho người ta muốn bên nhau, tìm lấy chút ấm áp, nhưng cũng không đến nỗi rét mướt để ngăn bước chân ngại ra đường. Lũ con nít níu tay ba mẹ chỉ trỏ, trầm trồ, chơi trò chơi, lớp trẻ đua nhau tạo dáng chụp hình lưu niệm, kháo chuyện với bạn bè. Áo quần xúng xính, mặt mày điểm tô rạng rỡ.

Không khí noel tại TPCHM.

Người ta nô nức xuống phố như đi hội. Đường kẹt, xe đông. Hỏi cô bạn ngụp lặn trong biển người, không thấy sốt ruột sao? Cô lắc đầu, chỉ thấy ánh mắt lóng lánh niềm vui, xuýt xoa trong đoàn người rồng rắn tiến về trung tâm thành phố, về Nhà thờ Đức Bà, về đường Lê Duẩn, Nguyễn Huệ, Lê Lợi rực rỡ hoa đăng, về các trung tâm thương mại, khu vui chơi lộng lẫy cây thông, bầy tuần lộc... Phải chăng không khí Noel khiến người ta buông bỏ hết buồn phiền thường nhật để chừa chỗ đón niềm vui.

Những ngày trước Noel, Xóm Đạo trên đường Phạm Thế Hiển, quận 8 chật kín người đi chơi lễ. Con đường dài chừng 5km bỗng dưng thành đường đi bộ. Người chật như nêm, xe máy không len được đành phải gửi ở những nhà dân đầu đường. Con đường này được mệnh danh là cung đường Noel trong gần 20 năm qua. Nơi đây có 5 nhà thờ: Bình Thái, Bình An Thượng, Bình An Hạ, Bình Thuận và Bình Sơn. Điều hấp dẫn du khách chính là hàng trăm hang đá lớn, nhỏ rực rỡ sắc màu do giáo dân bài trí hai bên đường.

Noel bây giờ không chỉ của riêng người theo đạo Thiên Chúa, nó cũng không gói gọn trong nhà thờ nữa. Đủ dịch vụ chào đón Noel ở các cửa hiệu, nhà hàng, khách sạn... Với người dân TP Hồ Chí Minh - thành phố của hội nhập, đó là một mùa hội tưng bừng rộn rã nhất trong năm.

Hẳn đứa trẻ nào cũng háo hức khi Giáng sinh về lại nhìn lên bầu trời tưởng tượng ông già Noel cưỡi tuần lộc bay qua, cỗ xe đầy ắp hộp quà, đồ chơi. Càng gần Noel, những màu áo đỏ cùng chòm râu trắng quen thuộc xuất hiện càng nhiều trên phố. Sau lưng mỗi ông già Noel cưỡi xe máy là túi quà to sụ dành tặng các bé thơ.

Ngày bé, đêm Noel, thi thoảng chị em tôi vẫn lấy chiếc tất buộc vào phía chân giường. Nằm ngủ, nghe tiếng nhạc đinh đong, nghe gió lạnh rít khẽ qua vách ván, lại thầm ước ao sáng mai có được món quà mà mình đã cầu xin ông già Noel qua lá thư nhỏ. Do không biết địa chỉ, lá thư đó hai đứa nhờ ba mẹ gửi hộ. Lại ngô nghê tự hỏi, nhà mình không có ống khói, vậy ông già Noel đi đường nào nhỉ. Vậy mà sáng mai vẫn có một món quà nho nhỏ, dù chỉ là cái kẹo, hộp bánh.

Thắc mắc mãi sao mình ước búp bê, bộ váy áo nhưng ông già Noel chỉ cho có vậy thôi. Ba mẹ cười, rồi xoa đầu bảo, chắc ông nhường bộ váy áo đó cho những em bé nghèo khổ, bất hạnh hơn con. Kiểu cô bé bán diêm ấy. Đọc truyện "Cô bé bán diêm", lần nào tôi cũng khóc. Cứ tự bảo nếu mình bước được vào trong truyện, mình sẽ lấy cái mền cũ đắp cho cô bé, rồi đưa bạn ấy cái bánh lót dạ giữa đêm Giáng sinh buồn.

Noel gửi gắm nhiều ước mơ của con người. Noel với con trẻ là thế giới cổ tích màu nhiệm, là mọi điều ước biến thành sự thật, trẻ con năm châu được sống  đủ đầy trong tình yêu thương, che chở. Noel của người lớn gửi gắm ước mơ về một cuộc sống bình yên, sum vầy, như vòng tay siết chặt bạn bè bốn phương. Mọi người chúc nhau câu an lành, cười vui trong Giáng sinh ấm áp chào năm mới. Một năm mới thôi tiếng đau thương.

Hà Nội:Những mùa Noel an lành

Hà Anh

Hàng chục năm nay ở Hà Nội, lễ Giáng sinh đã trở thành một dịp thật đặc biệt không chỉ đối với người theo đạo. Dẫu không sôi động bằng TP Hồ Chí Minh, nhưng gần đây lễ Giáng sinh cũng được người dân Thủ đô rất quan tâm. Từ đầu tháng 12, phố phường bắt đầu được trang hoàng lộng lẫy với những chùm hoa được kết nhiều màu, những cây thông lớn được chăng đèn, kết hoa, treo chuông... lấp lánh. Những hộp quà lớn nhỏ nhiều màu cùng những dòng chữ lớn "Merry Christmas", "Happy New Year" góp phần làm cho không khí Giáng sinh thêm rộn ràng.

Noel lung linh tại các thành phố lớn.

Từ những khu vực trung tâm như trung tâm thương mại Tràng Tiền Plaza, Vincom, Royal City, Time City, Garden City, phim trường M's Town cho đến những khu vực xa trung tâm thành phố hơn một chút như trung tâm thương mại Aeon Long Biên, khu đô thị Ecopark, sân bay Nội Bài... đều được trang trí vô cùng rực rỡ với những cây thông lớn. Các nhà thờ nổi tiếng ở Hà Nội như nhà thờ Lớn, nhà thờ Cửa Bắc, nhà thờ Hàm Long - là các địa chỉ thu hút rất đông lượng người đổ về trong đêm Noel - đều được trang trí đèn hoa công phu, lộng lẫy.

Trước đêm Giáng sinh nhiều ngày, đã có nhiều gia đình rủ nhau đi chơi, chụp ảnh lưu niệm để lưu giữ lại những hình đặc biệt của năm trước khi bước vào một năm mới. Hà Nội những ngày này như khoác lên mình một diện mạo mới: vẻ đẹp huyền ảo, lung linh mang màu sắc của cổ tích, nhất là về đêm. Những điệu nhạc ấm áp, tươi vui, rộn ràng vang lên ở khắp nơi cũng khiến cho tâm trạng mỗi người như vui vẻ, náo nức hơn trong lúc đón chờ một năm mới hứa hẹn nhiều điều tốt lành.

Những năm gần đây, không chỉ ở những khu vực tập trung đông người, ở các trường học, nhà hàng, các tòa nhà chung cư, tòa nhà văn phòng, các công ty... đều tổ chức trang trí chủ đề Giáng sinh và đón chào năm mới. Nhiều nhà hàng, quán ăn, quán cà phê, nhiều ngày nay các nhân viên phục vụ đã mặc trang phục ông già Noel hoặc công chúa Tuyết đứng ở cửa để đón chào khách. Các nữ nhân viên quầy, phục vụ bàn đều cài trên đầu chiếc bờm hình sừng tuần lộc màu đỏ rất xinh xắn, đáng yêu.

Ở các trường học từ mẫu giáo cho đến bậc trung học - là nơi không khí Giáng sinh được háo hức chào đón. Các trường học, các lớp học đều có hoạt động tổ chức tặng quà Noel cho các em học sinh, sinh hoạt theo chủ đề Giáng sinh và năm mới. Cô giáo Thu Hương - giáo viên có thâm niên nhiều năm dạy học sinh lớp 1 cho biết: Vì các em học sinh vừa lên lớp một, tâm hồn còn rất bé thơ nên năm nào chị cũng tổ chức cho các bé viết thư cho ông già Noel, sau đó dựa trên tính cách, tình hình học tập của từng em mà chị sẽ "đóng vai" ông già Noel viết thư cho từng em học sinh cùng với những lời nhắc nhở, nhắn nhủ, gửi kèm vào món quà mà ông già Noel sẽ trao tặng các em. Nhận được thư lại thấy ông già Noel biết rất rõ về mình, các em rất thích thú và có những cố gắng hơn trong học tập như lời ông già Noel đã nhắn gửi.

Những ngày này, không chỉ phố Hàng Mã chuyên bán đồ chơi trẻ em mới bày bán đồ chơi, những bộ quần áo, váy, mũ, đồ trang trí cho dịp lễ Giáng sinh mới rực rỡ sắc màu. Các cửa hàng bán đồ lưu niệm, cửa hàng quần áo trên các con phố đều bày bán những sản phẩm này tạo nên không khí vui nhộn, đầm ấm.

Càng cận đêm Giáng sinh hình ảnh ông già Noel đi xe máy tỏa đi khắp các con phố Hà Nội cũng tạo nên hình ảnh trẻ trung, vui mắt. Những ông già Noel này đang đi làm "dịch vụ tặng quà Noel", mang niềm vui đến cho các cháu nhỏ ở khắp nơi. Có thể nhiều người khó tính sẽ cho rằng, đây là việc làm không cần thiết, rồi lai căng, đậm tính thương mại này nọ. Nhưng với con mắt của thế giới trẻ thơ, ông già Noel phát quà cho trẻ em khắp thế giới vẫn là điều kỳ diệu và luôn được mong chờ.

Hãy cứ để cho trẻ em được tưởng tượng, được mong ước, được hồi hộp chờ đợi những món quà sẽ đến vào đúng đêm Giáng sinh giống như một phép màu, dù cha mẹ chúng có phải trả một số tiền nào đó để có được điều này. Và dù là người theo đạo hay không theo đạo, ai ai cũng mong những điều tốt lành sẽ đến với bản thân, gia đình và bạn bè. Bởi vậy, lễ Giáng sinh đúng thời gian để tâm hồn mỗi người lắng lại, thêm yêu thương và xích lại gần nhau hơn...

NSƯT Minh Châu: Giáng sinh mang niềm vui cho tất cả mọi người

Thảo Duyên (ghi)

Với cá nhân tôi, dịp lễ Noel, luôn có một ý nghĩa đặc biệt vì sinh nhật tôi gần sát với ngày này. Những năm gần đây, khi công việc đỡ bận hơn, tôi cùng một nhóm bạn thân thường về nhà hoặc chọn một nhà hàng nào đó để tổ chức một bữa tiệc nho nhỏ, đầm ấm cùng nhau. Trước đó cả mấy ngày, tâm trạng ai cũng háo hức, chộn rộn xem năm nay mời ai đây, tổ chức như thế nào... Như ngày hôm nay, từ sáng đến giờ, tôi nhận được nhiều tin nhắn, cuộc gọi hỏi xem Noel này đi đâu, chơi gì? Đây là một sự khác biệt khá lớn so với trước đây, rất ít khi tôi nhận được những câu hỏi thế này.

Noel trong ký ức của tôi là những ngày thơ bé, nhà tôi ở sát nhà thờ. Mỗi mùa Giáng sinh về, quanh khu vực nhà tôi ở như khoác trên mình một chiếc áo mới: lung linh và rộn rã. Nhà thờ được trang hoàng lộng lẫy. Những người dân theo công giáo háo hức chuẩn bị những nghi lễ cho đêm Chúa giáng sinh. Tôi thường cùng bọn trẻ con trong xóm vào nhà thờ xem hát thánh ca, diễn kịch. Trong tôi vẫn còn nguyên cảm giác của một cô bé mười tuổi cảm thấy mình vô cùng nhỏ bé trước sự bề thế uy nghiêm của kiến trúc nhà thờ. Sau này, khi đã trưởng thành, có gia đình riêng, mỗi dịp Noel, tôi cũng thường cùng những người thân của mình đi chơi. Nhưng thường là chỉ ngồi ở một góc phố nào đó gần nhà thờ để cảm nhận không khí đêm Giáng Sinh chứ ít khi tới những chỗ đông người.

Từ một ngày lễ của một tôn giáo, giờ đây, Noel dường như đã trở thành ngày lễ của nhiều người, đặc biệt là giới trẻ. Thậm chí tôi có cảm giác người ngoại đạo còn có phần háo hức hơn. Các đường phố, nhà hàng, trung tâm thương mại đều được trang hoàng rực rỡ theo không khí Noel. Những món quà dành cho Noel cũng đa dạng, phong phú hơn cho các mức thu nhập khác nhau.

Tôi cho rằng, xu hướng chơi Noel hiện nay một phần vì nhu cầu của chính con người hiện đại. Công việc bận rộn, căng thẳng nên con người có xu hướng muốn tận dụng mọi dịp để thư giãn, giải tỏa những áp lực đang đè nặng. Ngày xưa, người ta ít chú ý đến Noel hơn vì quan niệm ngày đó dành riêng cho những người theo đạo. Giờ đây, cuộc sống đầy đủ hơn nên nhu cầu về đời sống tinh thần lại trở nên cấp thiết. Noel như là một cơ hội để con người sống chậm lại. Cùng đi dạo với những người thân yêu, cùng ăn tối trong một không gian ấm cúng và cùng nhìn lại những điều tốt đẹp trong năm vừa qua.

Nhưng ở một khía cạnh khác, cá nhân tôi lại cảm nhận thấy rằng, dường như trong dòng người ồn ã đổ xuống đường đi chơi Noel kia, là biểu hiện của sự cô đơn cố hữu trong mỗi con người. Và cuộc sống càng bận rộn, càng hiện đại thì con người lại càng cảm thấy cô đơn hơn. Cùng bạn bè hòa vào không khí Noel là một cách để con người bớt đi cô đơn, quạnh hiu trong lòng mình. Con người hiện đại dường như cũng ít dần đi những ngày vui thật sự trong cuộc đời. Chính vì thế, những ngày lễ đã trở thành cơ hội để họ tìm lại ý nghĩa của cuộc sống. Noel bây giờ không dành cho trẻ thơ nữa mà dành cho tất cả mọi người trên trái đất này.

Tuy nhiên, ở Việt Nam, vẫn còn thấp thoáng đâu đó trào lưu chơi Noel rầm rộ như hiện nay cũng biểu hiện một phần của tâm lý đám đông, chạy theo trào lưu trong tính cách người Việt. Thấy người khác mua sắm, đi chơi Noel thì cũng làm theo cho bằng bạn bằng bè. Mà có khi không phải ai cũng thật sự thấy điều đó có ý nghĩa với mình.

Tôi không đồng tình với những cách chi tiêu cho Noel một cách quá tốn kém, cầu kỳ, thậm chí hợm hĩnh của một bộ phận người giàu. Mọi người tìm đến Noel như tìm đến một ý nghĩa sống, tìm đến cảm giác bình an và ấm áp của một năm cũ đã qua, năm mới vừa đến. Quan trọng nhất là chơi Noel phù hợp với hoàn cảnh, tâm lý của người Việt. Trước xu hướng các bạn trẻ có tâm lý hào hứng với các ngày lễ có nguồn gốc phương Tây hơn như Noel, Hallowen thay vì Tết cổ truyền, tôi quan niệm đó là xu hướng tất yếu trong thời kỳ hội nhập. Tuy nhiên, đã là người Việt Nam thì cần giữ gìn được phong tục tập quán người Việt phù hợp trong từng hoàn cảnh cụ thể.