Gia tăng căng thẳng Mỹ - EU và Nga

Nguy cơ trở lại chiến tranh lạnh

Nhận định xung quanh tình hình Ukraine hiện nay, giới phân tích quốc tế đang lo ngại về nguy cơ trở lại cuộc chiến tranh lạnh Nga - Mỹ. Nếu điều này xảy ra, đây sẽ là một đòn giánh mạnh vào nền chính trị - kinh tế thế giới vừa phải trải qua nhiều sóng gió. Hơn thế nữa, sự đối đầu giữa Moskva - Washington và Liên minh châu Âu (EU) có thể sẽ đảo ngược lại xu thế hợp tác hiện nay trên thế giới và tác động mạnh tới nhiều quốc gia vốn đang bị ảnh hưởng xấu bởi các cuộc biểu tình chống chính phủ và những phong trào nổi dậy do các phe đối lập tiến hành.

Đáng chú ý là trong bối cảnh cả thế giới cùng lo ngại thì các bên trong cuộc, mà cụ thể là Mỹ và Nga, lại không hề có một sự nhượng bộ nào. Hôm 8/3, tức là sau khi thông tin về đại diện Thượng viên Nga gặp gỡ, trao đổi với đại diện của Nghị viện nước Cộng hòa tự trị Crimea được đăng tải kèm theo những tuyên bố ủng hộ việc trưng cầu dân ý để sáp nhập về Nga, Mỹ đã có một động thái đe dọa sẽ cắt đứt quan hệ ngoại giao.

Tổng thống Mỹ Barack Obama còn kêu gọi 6 nhà lãnh đạo trên thế giới nhanh chóng họp bàn về khủng hoảng đang diễn ra tại Ukraine . Trong một buổi họp kín với sự tham gia của Thủ tướng Anh David Cameron, Tổng thống Pháp Francois Hollande và Thủ tướng Italy Matteo Renzi, ông Barack Obama đã ủng hộ mạnh mẽ lập trường của Mỹ và EU về các hành động của Nga ở Ukraine.

Nguồn tin từ Phủ Tổng thống Pháp cho hay, các nhà lãnh đạo này đều theo đuổi quan điểm về việc Nga rút hết các lực lượng được điều đến Crimea, cho phép triển khai các quan sát viên quốc tế đến nước cộng hòa tự trị này. Nếu không có tiến triển theo hướng này thì những biện pháp trừng phạt mới nhằm vào Moskva sẽ được áp dụng và điều đó sẽ có tác động rõ rệt đến mối quan hệ giữa cộng đồng quốc tế với Nga.

Tiếp đó, người đứng đầu Nhà Trắng lại gặp gỡ với các nhà lãnh đạo của 3 nước Lithuania, Latvia và Estonia với cam kết hỗ trợ lâu dài đối với nền an ninh và dân chủ của các nước này… Một quan chức trong Bộ Ngoại giao Mỹ còn cho biết, trong cuộc điện đàm ngày 8-3 với người đồng cấp Nga Sergei Lavrov, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry còn khẳng định, bất cứ bước đi nào của Moskva nhằm sáp nhập nước Cộng hòa tự trị Crimea của Ukraine sẽ khép lại cánh cửa ngoại giao.

Đáp trả lại các động thái đe dọa từ Mỹ và các quốc gia phương Tây, Nga vẫn nhấn mạnh sẵn sàng đối thoại với chính quyền lâm thời của Ukraine . Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov khẳng định, nước này không mong đợi một cuộc chiến tranh lạnh mới và muốn Ukraine, Mỹ, EU không xem Moskva như một bên trong cuộc xung đột tại quốc gia Đông Âu này. Về cuộc trưng cầu dân ý của nước Cộng hòa tự trị Crimea, ông Sergei Lavrov cho rằng đây là nguyện vọng của người dân Crimea.

Đồng thời, Ngoại trưởng Nga cũng kêu gọi Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OECD) tiến hành một cuộc điều tra khách quan về những người đứng đằng sau các vụ bắn tỉa hồi tháng 2 ở thủ đô Kiev của Ukraine, khiến hàng chục người chết, bởi trước đó có rất nhiều thông tin khẳng định đây là đội quân bắn tỉa của NATO được lực lượng đối lập hậu thuẫn nhằm gây rối loạn và kích động bạo lực trong các cuộc biểu tình chống chính quyền Tổng thống Viktor Yanukovych.

Trong khi đó, chính quyền lâm thời ở Ukraine cũng đưa ra nhiều tuyên bố mới sau khi Thủ tướng tạm quyền nước này có cuộc gặp với các nhà lãnh đạo EU. Ngoại trưởng tạm quyền Ukraine Andrii Deshchytsia hôm 8-3 còn khẳng định, Kiev sẽ không từ bỏ Crimea và sẽ làm tất cả mọi việc trong quyền lực của mình để giải quyết một cách hòa bình cuộc khủng hoảng tại nước cộng hòa tự trị này. Hãng thông tấn Interfax thì dẫn một nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết, một số quân khu nước này đang diễn ra hoạt động tái triển khai thiết bị quân sự, liên quan tới việc chuẩn bị cho tập trận.

Nỗi lòng của người Ukraine

Thực tế, sự đối đầu của chính giới trong và ngoài nước càng khiến cho tình hình ở Ukraine thêm phức tạp. Người dân nước này phần lớn đã quá mệt mỏi với việc đứng giữa một cuộc đấu không đáng có. Nhiều người đã bày tỏ nguyện vọng quay trở về cuộc sống bình yên trước đây, không có chính biến hay biểu tình, bạo loạn. Đáng chú ý là giờ đây, xã hội Ukraine do chịu nhiều tác động cũng đã bị phân chia sâu sắc.

Phần đông người theo tư tưởng phương Tây thì bày tỏ sự ủng hộ đối với chính quyền lâm thời và sự can thiệp của Mỹ, EU. Số khác thì muốn giữ quan hệ truyền thống, láng giềng thân thiết với Nga. Vì thế, tại các khu vực mà chính phủ lâm thời Ukraine giành quyền kiểm soát, nhiều người đã đăng nhập đi lính theo lệnh tổng động viên. Trong khi đó, tại các tỉnh miền Đông Ukraine, các cuộc biểu tình ủng hộ Nga và cuộc trưng cầu dân ý của nước cộng hòa tự trị Crimea ngày càng gia tăng.

Quyền thị trưởng thành phố Sevastopol còn tuyên bố sẽ tiến hành một cuộc trưng cầu dân ý cùng với Crimea để sáp nhập vào Nga. Riêng trong ngày 8/3, hơn 3.000 người đã tập trung biểu tình tại quảng trường Lenin ở trung tâm thành phố Donetsk đòi tiến hành trưng cầu ý dân về quy chế vùng Donbas. Những người biểu tình này thuộc nhiều lực lượng chính trị và tổ chức xã hội khác nhau, trong đó có Đảng Cộng sản, Đảng “Khối Nga”, phong trào xã hội “Mặt trận miền Đông”.

Tại vùng Kharkov , hơn 2.000 người cũng tụ tập ở quảng trường Tự do, yêu cầu lãnh đạo địa phương từ chức, kêu gọi tiến hành trưng cầu ý dân về quy chế của tỉnh này. Tính đến nay, đã có ít nhất 6 tỉnh miền Đông của Ukraine bày tỏ quan điểm muốn thực hiện theo những gì mà nước cộng hòa tự trị Crimea đang làm