TP Hồ Chí Minh đã khởi công ít nhất ba dự án nhà ở xã hội, hiện đang khẩn trương triển khai tiếp. Tuy nhiên, với mức giá từ 1 tỉ đồng/căn hộ trở lên, việc tiếp cận vẫn là câu hỏi lớn cho những người có nhu cầu song thu nhập còn khiêm tốn.
Vì vậy, mong mỏi cấp thiết hiện nay giống như “thức ăn nhanh”, không gì khác hơn được thuê nhà (hoặc phòng trọ) dài hạn, theo diện “mềm” về giá cả, yên tâm với tiện ích. Nguyện vọng chính đáng này cũng như “nhu cầu thiết yếu”, bởi lẽ tiền thuê chỗ ở lâu nay luôn là gánh nặng, chiếm phần không nhỏ trong hầu bao vốn đã quá “teo tóp”.
Hai vợ chồng công nhân, tổng lương 15 triệu đồng/tháng (với điều kiện việc làm không gián đoạn), chỉ riêng tiền thuê phòng trọ đã hết gần 20 triệu đồng/năm, tương đương với mua một chiếc xe máy hoặc tiền trường cho một đứa con đi học. Trường hợp về quê ăn Tết có thể sẽ không còn dành dụm được bao nhiêu. Vậy nếu mua nhà ở xã hội theo mức “bình dân”, giá ưu đãi nhất, mỗi tháng phải trả góp và lãi ngân hàng trên 6 triệu, khoản tiền 9 triệu đồng còn lại bao gồm chi phí thuê phòng trọ, ăn uống, tiêu dùng, dù chắt bóp hay “thắt lưng buộc bụng” tối đa cũng khó trang trải được khi lực bất tòng tâm.
Vợ chồng anh công nhân Phạm Văn Thành, 36 tuổi, quê Nghệ An thuê phòng trọ tại TP Thủ Đức (TP Hồ Chí Minh) từ khi mới cưới nhau, nay con gái lớn đã 12 tuổi, con út cũng chuẩn bị vào lớp ba nhưng gia đình bốn người này vẫn chưa dám mơ được “an cư lạc nghiệp”. Anh thở dài mỗi khi nhắc đến “nhà riêng”: “Chúng tôi may mắn làm trong Khu Công nghệ cao, đồng lương ổn định với tổng cộng 17 triệu đồng/tháng nhưng tiền phòng, điện, nước đã hết gần 2 triệu”. Nhân lúc hai con đang nghỉ hè, anh chị đi làm chung xe máy để tiết kiệm xăng trong thời “bão giá”. Trăn trở và giải pháp tình thế anh Thành chia sẻ cũng xem như nỗi lòng của hàng triệu người mưu sinh xa quê.
Chính vì vậy, người lao động đang rất cần những quyết sách dài hơi, căn cơ hơn và tất nhiên cũng khả thi. Tận dụng những căn hộ chung cư bình dân chưa có người mua, hoặc nhà ở xã hội xây dựng xong cho thuê với giá từ 1 triệu đồng/tháng, được cư trú tối đa 4 người. Khu nhà ở xã hội cần tổ chức nhà giữ trẻ và siêu thị mini. Một phép tính mang hiệu quả kinh tế cao ngay lập tức hình thành. Công nhân độc thân rủ nhau thuê chung căn hộ, tính cả tiền điện, nước mỗi nhân khẩu chỉ tốn hơn 300 ngàn đồng. Với mức giá không thể tốt hơn này, người dân sẽ có điều kiện tích lũy, trước mắt yên tâm tạm trú lâu dài, sẵn sàng “trụ” lại trong trường hợp phải giãn cách xã hội nhiều tháng như năm ngoái. Xa hơn, họ bắt đầu nghĩ đến hiện thực hóa ước mơ mua nhà giá rẻ. Về phía doanh nghiệp đầu tư, cũng đảm bảo nguồn thu đều đặn, còn căn hộ vẫn giữ nguyên “chính chủ”. Phương pháp “hai bên cùng có lợi” này rất đáng để tham khảo.
Các ngân hàng khi xem xét hồ sơ vay vốn mua nhà ở xã hội cũng cần lưu ý đến tình trạng đơn vị sử dụng lao động, kê khai thu nhập của công nhân thường thấp hơn thực tế nhằm giảm mức đóng BHXH. Do vậy, căn cứ vào bảng lương sẽ khiến người dân bị thiệt thòi.
Cũng cần tạo điều kiện để chủ các cơ sở kinh doanh phòng trọ nâng cấp, cải thiện chất lượng môi trường sống cho công nhân, sinh viên thuê ở. Trong khi “cung” từ doanh nghiệp và địa phương chưa đủ phục vụ “cầu”, người dân đang thuê nhà trọ tư nhân chiếm phần lớn. Sự cạnh tranh lành mạnh giữa dịch vụ kinh doanh lưu trú với các khu nhà ở xã hội sẽ giúp người lao động hưởng lợi. Những dãy phòng trọ xập xệ, lạc hậu không thể giữ chân “thượng đế”.
Người lao động có gói vay 20.000 tỉ đồng giải quyết nhu cầu cấp bách, tránh phải tìm đến “tín dụng đen”, chủ nhà trọ cũng cần những chính sách “bơm” vốn để “hiện đại hóa” hạ tầng cho thuê. Một số địa bàn đang tạm ngưng cấp phép xây dựng mới phòng trọ cũng nên tái khôi phục, bổ sung điều kiện đạt tiêu chuẩn “ba sao”. Nguồn cung càng nhiều thì giá cả càng dễ “sale sập sàn”, đại hạ giá, giúp người thuê có thêm lựa chọn. Nhiều nhân viên văn phòng chưa có nhà riêng, sẵn sàng thuê chỗ ở với giá hơn 2 triệu đồng/tháng.
Trước mắt, một loại “thức ăn nhanh” khác người lao động đang mong chờ chính là khoản hỗ trợ thuê nhà từ 500 ngàn đồng đến 1 triệu đồng/tháng. Khẩn trương hoàn thành việc chi trả cũng có tác dụng thiết thực giúp công nhân vượt khó.
Giá căn hộ chung cư tăng cao nhất trong 5 năm: Người dân ngày càng khó tiếp cận 
Giá căn hộ thị trường Hà Nội tăng cao nhất 11% 
