Chia sẻ tại Hội thảo quốc tế “Tế bào gốc: Từ nghiên cứu lâm sàng đến ứng dụng thực tiễn" do Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ Tế bào và Báo Sức khỏe và Đời sống tổ chức vào ngày 18/7, TS.BS Hàn Viết Trung, Trung tâm Huyết học – Truyền máu, Bệnh viện 19-8, cho biết, ghép tế bào gốc tự thân đã trở thành cơ hội cho bệnh nhân ung thư máu. Tế bào gốc hiện đang được ứng dụng chuyên sâu nhất trong việc điều trị các bệnh lý ung thư huyết học. Việc ghép tế bào gốc tạo máu được coi là một chỉ định tuyệt đối trong điều trị các bệnh lý liên quan đến máu.
Tại Bệnh viện 19-8 đã thực hiện ghép tế bào gốc tự thân điều trị cho bệnh nhân bị bệnh lý đa u tuỷ xương, u lympho. Theo TS Trung, hiệu quả dựa trên những bằng chứng khoa học và những trường hợp thực tiễn ghép tế bào gốc trong thời gian vừa qua.
Bệnh nhân ghép tế bào gốc tự thân điều trị ung thư máu thành công gần đây nhất tại Bệnh viện 19-8 là chị Nguyễn Thị Thu Hằng (37 tuổi, Hà Nội). Chia sẻ tại chương trình, chị Hằng cho biết, mình vốn có sức khỏe tốt, sau khi sinh con chưa đầy 1 năm, chị phát hiện khối u ở não. Sau khi phẫu thuật và giải phẫu bệnh khối u, chị được chẩn đoán mình bị ung u lympho không Hodgkin tế bào B thần kinh trung ương ( một dạng ung thư máu).
Khi hay tin, chị rất Hằng rất hoang mang và suy sụp. Được người nhà tư vấn đến Bệnh viện 19-8 điều trị, chị đã nhập viện và điều trị phác đồ hoá chất. Sau đó, chị được bác sĩ tư vấn, nếu đủ điều kiện nên ghép tế bào gốc tự thân. Biện pháp này hạn chế tái phát và nâng cao chất lượng cuộc sống.
"Lúc đầu tôi rất băn khoăn vì đây là phương pháp mới. Nhưng sau khi tìm hiểu và được bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị, tôi tin tương và đồng ý ghép tế bào gốc tự thân. Ca ghép rất thành công, tôi dần hồi phục. Đến giờ sức khỏe của tôi đã ổn định", chị Hằng chia sẻ.
Việc ghép tế bào gốc thành công không chỉ đơn thuần là tái tạo lại hệ tạo máu cho người bệnh. Nó còn mở ra một cơ hội sống mới, một cuộc đời mới cho những bệnh nhân ung thư máu vốn trước đây có rất ít hy vọng.
Theo TS Hàn Viết Trung, ngoài ghép tế bào gốc tự thân điều trị bệnh huyết học, Bệnh viện 19-8 đang tiến tới điều trị các loại ung thư khác và thực hiện ghép đồng loài (từ người hiến tặng). Ngoài ra, tế bào gốc còn ứng dụng điều trị cho các bệnh lý không ung thư như bệnh tự miễn Lupus hệ thống, xương khớp và một số bệnh lý khác.
Bên cạnh đó, công nghệ tế bào gốc còn mở rộng ra mảng y học tái tạo như hỗ trợ sinh sản - ứng ứng dụng trong IVF (thụ tinh trong ống nghiệm) và xây dựng hệ thống lưu trữ tinh trùng.
Bên cạnh đó, còn lưu trữ tế bào gốc dây rốn để thực hiện lưu trữ các viên tế bào gốc từ kinh nguyệt hoặc dây rốn để tạo cơ hội "tái tạo lại sự sống" cho bệnh nhân trong tương lai khi có nhu cầu.
Trong tương lai, tế bào gốc còn ứng dụng vào chỉnh sửa gen. Đây là bước tiến xa hơn và được coi là công cụ tiềm năng để điều trị các "căn bệnh thế kỷ" bằng cách can thiệp trực tiếp vào mã di truyền kết hợp với liệu pháp tế bào gốc.
Chia sẻ thêm, ThS.BSCKI Phạm Thị Việt Anh, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Huyết học – Truyền máu, Bệnh viện 19-8, cho biết, Bệnh viện 19-8 đã triển khai ghép tế bào gốc tự thân trong nhiều năm và đang chuyển sang giai đoạn phát triển mới: Ghép tế bào gốc đồng loại.
"Bệnh viện đang tiến tới thực hiện ghép tế bào gốc từ người hiến tặng (đồng loài) cho các bệnh lý thực tiễn. Đồng thời triển khai trị liệu tế bào, đây là hướng đi trọng tâm trong tương lai để nâng cao hiệu quả điều trị", BS Việt Anh chia sẻ.
Một điểm mới đầy nhân văn được BS Phạm Thị Việt Anh đề cập trong hội thảo, đó là ứng dụng tế bào gốc vào việc bảo tồn khả năng sinh sản cho bệnh nhân ung thư.
"Phương pháp này dành cho những bệnh nhân còn trẻ tuổi mắc bệnh ung thư. Khi điều trị bằng hóa chất, bệnh nhân có nguy cơ cao bị mất khả năng sinh sản. Trung tâm sẽ giúp bảo tồn trứng và tinh trùng, giúp họ vẫn có cơ hội làm cha, làm mẹ sau khi chiến thắng bệnh tật", BS Việt Anh nhấn mạnh.
Dù công nghệ tế bào gốc rất tiềm năng, nhưng theo BS Phạm Thị Việt Anh, việc triển khai còn gặp không ít trở ngại. Để ứng dụng đòi hỏi đầu tư rất lớn vào hệ thống phòng sạch và trang thiết bị hiện đại. Nhiều loại thuốc điều trị hiện nay thuộc nhóm thuốc hiếm, chi phí cao và chưa được BHYT chi trả hoàn toàn. Vì vậy, mở rộng danh mục chi trả BHYT có ý nghĩa rất lớn đối với người bệnh cũng như thành công của các ca ghép tế bào gốc.
Tại hội thảo, các chuyên gia hàng đầu về tế bào gốc cho biết, tại Việt Nam, nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc đã bắt đầu khẳng định vai trò trong các bệnh viện chuyên khoa. Những thành tựu trong lĩnh vực ghép tế bào gốc tạo máu đã minh chứng cho năng lực chuyên môn của đội ngũ y tế Việt Nam khi tiếp cận với các kỹ thuật cao của thế giới.
Các chuyên gia cũng thẳng thắn nhìn nhận các thách thức mà lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc đang đối mặt. Đó là nhu cầu về một hành lang pháp lý hoàn thiện hơn để quản lý các ngân hàng tế bào và các cơ sở ứng dụng lâm sàng; chuẩn hóa công nghệ nuôi cấy, lưu trữ và đảm bảo chất lượng tế bào trong các điều kiện môi trường khác nhau.
PGS.TS.BS Nguyễn Toàn Thắng, Đại học Quốc gia Singapore cho biết, theo thống kê chưa đầy đủ, mỗi năm, người Việt bỏ ra 4 tỷ USD để ra nước ngoài chữa bệnh, trong đó có sử dụng liệu pháp tế bào gốc.
Những mặt bệnh người Việt thường sang Sigapore điều trị có liên quan đến tế bào gốc phổ biến như duy trì sức khỏe thanh xuân, cơ xương khớp, tiểu đường. Nếu công nghệ này được triển khai ở Việt Nam thì tốt hơn và chi phí điều trị sẽ thấp hơn nhiều lần.
Theo Nhà báo Trần Tuấn Linh, Tổng biên tập Báo Sức khỏe và Đời sống, mạng xã hội tạo ra hỗn loạn về thông tin khi quảng cáo thổi phồng giá trị của tế bào gốc. Người dân cần sàng lọc và tìm đến kênh truyền thông chính thống, uy tín, lúc đó mới chọn giải pháp tế bào gốc điều trị bệnh lý phù hợp.
Việc hiểu đúng về tế bào gốc – không thần thánh hóa nó như một "phép màu" vạn năng mà nhìn nhận nó dưới góc độ là một công cụ y khoa cần chỉ định chính xác – là thông điệp then chốt mà các nhà tổ chức muốn truyền tải đến cộng đồng.
