Quyền và nghĩa vụ văn hóa khi tham gia truyền thông:

Đừng lấy nội dung thông tin đo giá trị thông tin

Sóng  gió nổi lên khi vài bức ảnh chụp hai cô gái ở Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh mặc áo dài và quần short được đăng trên trang Confession của trường này. Các bức ảnh được cho là chụp tại cơ sở chính của trường để đăng kỷ yếu. 

Sau sự phá cách, nhiều người đã lên án hai cô gái trẻ, cho rằng việc kết hợp trang phục như thế gây phản cảm, cách tạo dáng lộ liễu gây khó chịu, không phù hợp với văn hóa sinh viên và môi trường sư phạm. Chỉ trích rầm rộ nổi lên không chỉ trên mạng xã hội. Nhiều tờ báo cũng tham gia, đặt vấn đề khá nghiêm trọng về ý thức, từ khả năng thẩm mỹ, trách nhiệm xã hội cho đến cả kỷ luật học đường, nhất là trong môi trường đại học.

Trước áp lực của dư luận, Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh thậm chí đã có động thái xác minh sự việc để  xác định nguyên nhân vì sao, chụp kỷ yếu hay riêng lẻ. Một cán bộ Đoàn Trường cho biết, Ban Giám hiệu sẽ đưa ra kết luận vụ việc. Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh vốn có 10 quy chế ứng xử văn hóa đối với sinh viên. Nếu thực sự các nhân vật trong ảnh là sinh viên của trường, họ sẽ bị xử lý bằng hình thức kỷ luật thỏa đáng, phù hợp nào đó.

Ngay lập tức, cũng có nhiều ý kiến ngược chiều, bày tỏ sự bênh vực hai cô gái. Xấu hay đẹp, thích hay không, đó là quyền cá nhân, họ không có lỗi, không thể phải nhận hình thức nào cả.

Bức ảnh gây tranh cãi của Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh.
Bức ảnh gây tranh cãi của Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh.

Vụ việc "nhỏ xíu" nhưng những tranh cãi gay gắt quanh nó đang đặt ra cả một vấn đề rộng lớn. Đó là không phải là chuyện xấu hay đẹp của những bức ảnh, không phải là đúng hay sai của người chụp và đăng, không phải chuyện đáng kỷ luật hay kiểm điểm. Đó là ý thức về quyền và nghĩa vụ văn hóa khi tham gia truyền thông.

Trước hết, phải nói ngay rằng, những bức ảnh kỷ niệm trên không đẹp về mọi mặt, từ phối trang phục, tạo dáng của mẫu cho đến màu sắc ánh sáng… Nói chung, nó không đạt bất kỳ một yêu cầu nào trong tiêu chuẩn ảnh nghệ thuật.

Nhưng, không thể lấy tiêu chuẩn nghệ thuật nào để đánh giá và quyết định kỷ luật một người/một nhóm cá nhân như dư luận đang sôi. Dù xấu hay đẹp, nếu những bức ảnh đó là kỷ niệm lưu ký của hai cô gái, họ rõ ràng đã không vi phạm bất kỳ một nội quy kỷ luật nào.

Việc chụp ảnh với cảnh trường cũng không làm xấu đi, không phá hoại hình ảnh đẹp đẽ (và nghiêm túc) của môi trường sư phạm nếu những bức ảnh đó chỉ được cất giữ cá nhân hoặc chỉ chia sẻ trên trang riêng của họ. Đưa cái nhìn đạo đức - kỷ luật vào trường hợp này là không hợp lý.

Nếu bức ảnh bị coi là không đẹp đó được đưa vào trang kỷ yếu của trường, lỗi cũng chỉ thuộc về người biên tập trang, chọn ảnh không phù hợp. Đơn giản chỉ cần bỏ chúng ra, không cần bàn đến kỷ luật nào cả. Lỗi lớn nhất, tôi cho rằng thuộc về giới truyền thông đã đưa chúng lên báo chí, mạng xã hội, khuấy thành to tát một câu chuyện vô bổ.

Cuộc tranh luận gay gắt sau đó chỉ làm tốn thời giờ, công sức của xã hội một cách vô ích, che mờ khuynh hướng lá cải, rẻ tiền, thu hút bằng sự nghèo nàn và dễ dãi. Lâu dần, nó bào mòn nhận thức thẩm mỹ, tư duy phản biện của xã hội. Và chính cách làm truyền thông như thế đang bào mòn văn hóa chứ không phải những bức ảnh vốn dĩ vô can, không nhằm mục đích làm "quà vặt" của truyền thông lề phố.

Cần giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên -TS Hà Thanh Vân, Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ

Vụ hai sinh viên Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh chụp ảnh áo dài trắng tạo dáng "không phù hợp" ngay ở bậc thềm cổng trường đã chia dư luận thành hai luồng ý kiến. Một phía cho rằng đây chỉ là một chuyện tinh nghịch của thời sinh viên, là chuyện nhỏ không nên nhắc đến. Phía khác thì cho rằng đây là hành động phản cảm cần phải nghiêm trị. Về phần hai nữ sinh viên, họ được nhà trường yêu cầu viết bản tường trình.

Rõ ràng đây là một câu chuyện đánh động dư luận xã hội, khơi nguồn cho nhiều ý kiến trái chiều và có thể thấy được rất nhiều điều qua sự việc này.

Nhiều tờ báo đã vào cuộc và cho biết là các nữ sinh viên không phải là người phát tán ảnh, mà là chính người thợ chụp hình được thuê từ ngoài vào đã gửi cho một người bạn xem và người này đã phát tán. Như vậy người thợ ảnh này đã không làm đúng đạo đức nghề nghiệp khi phát tán hình ảnh riêng tư của những khách hàng của mình. Người thợ ảnh này cần phải bị lên án. Và chính các tờ báo khi đăng tin, đăng hình ảnh (may mà có che mặt các nhân vật), cũng góp phần làm hình ảnh này lan rộng.

Ở đây có một vấn đề cần đặt ra là đạo đức nghề nghiệp của các nhà báo. Liệu có cần thiết xoáy sâu quá mức vào những sự việc tương tự như sự việc này không? Khi đọc những tờ báo như vậy, người đọc chân chính có thể cảm nhận được đây chỉ là hành vi viết bài để câu khách. Vì hai em nữ sinh viên không chủ động phát tán ảnh.

Ở một góc độ nào đó các em cũng là nạn nhân. Có thể khi đấy các em chỉ nghĩ đơn giản rằng đây là những hình ảnh chụp cho vui, để kỷ niệm thời sinh viên sôi động và đẹp đẽ. Các em không phải là những người khoe hình ảnh lên mạng. Các nhà báo có bao giờ nghĩ rằng chính những bài báo của mình đã làm ảnh hưởng đến cuộc sống của hai em sinh viên không?

Các bạn đọc thử đặt ở địa vị của các em, là những con người bình thường, một sáng ngủ dậy thấy hình ảnh mình tràn ngập trên báo chí kèm những lời bình luận khiếm nhã, thì các bạn sẽ nghĩ sao?

Thông cảm với việc các em nữ sinh viên là nạn nhân, song chúng ta cũng phải khách quan để đánh giá vấn đề. Các em sinh viên cũng là những người có lỗi. Ở tuổi của các em, các em đều là những người trưởng thành, tự nhận thức được hành vi của mình.

Lỗi của các em là đã vi phạm kỷ luật nhà trường. Được biết Thạc sĩ Huỳnh Công Ba - Trưởng phòng Công tác chính trị và Học sinh sinh viên Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh đã xác nhận hai cô gái xuất hiện trong loạt hình là nữ sinh viên học năm cuối của trường, học ngành mầm non. Giữa lúc dư luận đang sục sôi vụ các cô giáo mầm non thác loạn, sử dụng ma túy, ăn mặc hở hang ở Hương Khê (Hà Tĩnh), mà hai em sinh viên này học ngành mầm non, thế thì góp phần làm xã hội tăng thêm nghi ngờ về phẩm chất giáo viên mầm non.

Có thể nói rằng trong thời gian qua, nhiều sự việc tiêu cực, bê bối của ngành Giáo dục bị phát hiện, hai em sinh viên này lại là sinh viên Sư phạm, tất yếu người ta sẽ có sự liên tưởng những sự việc này với nhau và sẽ có tâm lý chán ngán, lên án nền giáo dục Việt Nam.

Ông Huỳnh Công Ba cho biết: "Trường có 10 quy tắc ứng xử văn hóa tại trường, trong đó có quy định về trang phục. Theo đó, sinh viên đến trường không được mặc quần đùi chứ chưa nói đến việc mặc quần đùi với áo dài". Vậy những sinh viên này đã vi phạm kỷ luật nhà trường. Họ sẽ bị phạt theo kỷ luật nhà trường và có lẽ đây là điều cần thiết để làm một bài học suốt đời cho hai em sinh viên. Các bạn sinh viên này ăn mặc không theo đúng quy tắc ứng xử văn hóa của nhà trường thì nhà trường cứ việc phạt. Sự việc có lẽ chỉ nên dừng ở mức độ này và khép lại, không nên đi xa hơn. Vậy, tung vấn đề và vụ kỷ luật lên truyền thông thì có ích gì?

Theo tôi đáng nói hơn là ý tưởng chụp ảnh của sinh viên không đẹp mắt chút nào. Đồng ý là con người có quyền sáng tạo, phá cách trong ăn mặc, song sự sáng tạo phá cách ấy phải đặt trên một cơ sở ý thức thẩm mỹ cao. Hai em sinh viên ấy lại không phải là người có hình thể đẹp và chuẩn, nên ý tưởng mặc cách tân, ý thích riêng về phong cách ăn mặc đã làm lộ ra hết các khuyết điểm hình thể.

Nguyễn Đức

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.