Đừng kiếm tiền trên nỗi đau người khác

Cách đây khoảng một tháng, trên một trang tin điện tử có đăng tải một bài báo thuật lại vụ tai nạn giao thông trong hầm Thủ Thiêm, TP. Hồ Chí Minh, với hình ảnh video đính kèm để minh họa. Đây là một vụ tai nạn bi thảm, khi chiếc xe tải mất lái đâm vào nhóm công nhân công trình đô thị đang dọn dẹp vệ sinh trong đường hầm...

Sẽ không có gì phải bàn đến nếu như đó chỉ là một bài báo thông thường ở thời đại đa phương tiện này. Nhưng, điều đáng sợ là khi ta xem lại video ấy, ta sẽ nhận ra ngay, rất dễ thôi, mở đầu video là một quảng cáo cho một sản phẩm gia dụng của một hãng danh tiếng.

Điều đáng sợ ấy nhiều khi chúng ta không kịp nghĩ về nó bởi đơn giản, sự tò mò đang thôi thúc chúng ta quan sát diễn biến của sự việc. Nhưng nếu sống chậm lại một chút, ta sẽ hiểu rằng đang có rất nhiều video tương tự như vậy, trên các trang thông tin điện tử, báo điện tử, nền tảng cung cấp nội dung số… được đính kèm với các quảng cáo thương mại. Và tất cả những gì chúng ta rút ra từ đó là gì đây, ngoài một nhận xét con người càng trở nên nhẫn tâm hơn, biến tất cả thành món hàng, không chừa bất kỳ thứ gì, kể cả sự bi thảm, miễn là chúng mang lại lợi ích tài chính cho mình.

Ở giai đoạn bùng nổ thông tin được số hóa như hôm nay, nội dung thực sự là một mặt hàng bán chạy, được đong, đo, đếm bằng lượt xem, bằng lượng chia sẻ và bằng cả số lượng những bình luận kèm theo nó. Ngành kinh doanh nội dung kỹ thuật số đang trở nên thời thượng, và hứa hẹn, nhất là khi bắt đầu hình thành xu hướng “quảng cáo ngoài trời không còn trở nên quan trọng nữa vì thời gian thị giác mỗi ngày của một con người được dành cho màn hình máy tính cá nhân, màn hình máy tính bảng, màn hình điện thoại thông minh nhiều hơn là những cảnh quan thực bên ngoài đời sống”.

Và sự hứa hẹn của ngành được coi là mới mẻ ấy đã khiến cho số lượng các công ty nhảy vào kinh doanh nội dung số ngày một bùng nổ đến mức thậm chí có những người không hoàn toàn hiểu thế nào là OTT, là nội dung số và bản chất thị trường nội dung số cũng lao vào đầu tư với kỳ vọng thị trường ấy mang lại lợi nhuận không khác gì thị trường bất động sản, chứng khoán một thời.

Thực chất, nội dung số và sự đa dạng của nội dung số đã khiến con người ngày một khiến mình lao vào cuộc “tắc nghẽn giao thông” trên mạng một cách thường xuyên hơn, mất thời gian hàng ngày hơn. Sự quan tâm, tò mò về những gì đang diễn ra xung quanh mình đã được thỏa mãn, đáp ứng bằng những phương tiện đa dạng hơn, chứ không còn đơn giản và nhàm chán bằng những con chữ của những bài báo như thời cổ điển nữa. Tất cả những gì có thể giúp nội dung số trở nên hấp dẫn hơn, dễ tiếp cận hơn đều được tận dụng một cách triệt để.

Người xem bắt đầu quen dần với khái niệm thông tin được chuyển tải bằng video, thứ dễ củng cố độ tin cậy của thông tin hơn là những câu chuyện được kể bằng từ ngữ hay đính kèm các bức ảnh không chuyển động. Và với việc ai cũng có thể được trang bị một máy quay phim không chuyên nghiệp, nhờ các camera tích hợp với điện thoại thông minh, nhờ vào các camera hành trình…, khối lượng nội dung video được sản xuất ra hàng ngày là không thể hình dung nổi.

Trong cuộc cạnh tranh khốc liệt của nội dung nào hấp dẫn, ăn khách hơn ấy, ngành quảng cáo tất nhiên không thể đứng ngoài cuộc. Họ nhận diện được những video đắt khách, những chủ nhân các kênh video nổi danh, đảm bảo lượng người xem có thể tính đến con số trăm ngàn trở lên và tìm cách để kinh doanh quảng cáo dựa trên những nội dung video như thế.

Và trước ngồn ngộn những nguồn cung cấp nội dung video, sự sàng lọc tất nhiên là lỏng lẻo và vai trò của kiểm duyệt cũng ngày một mờ nhạt hơn, trong khi việc luật hóa các quảng cáo online vẫn chưa bắt kịp được với tốc độ phát triển của thời đại. Và từ đó, dẫn tới hàng loạt những video được rao bán cho quảng cáo bất chấp câu chuyện trong video ấy là sự bi thảm.

Tất nhiên, sẽ có người phản bác rằng vẫn có những bộ phim, vở kịch… mà chủ đề của nó là những bi kịch rất bi thương vẫn được chèn thêm quảng cáo suốt nhiều thập niên nay trên truyền hình đó thôi, việc gì phải nâng tầm các câu chuyện liên quan đến những nội dung số kể trên như vậy. Song, đó sẽ là những phản bác ngụy biện với kiểu so sánh khiên cưỡng.

Các bộ phim, vở kịch có nội dung bi thương được trình chiếu kèm quảng cáo trên truyền hình nhiều năm nay dẫu sao vẫn chỉ là các sản phẩm văn hóa mà tấn bi kịch trong đó được sáng tạo bởi sự tưởng tượng của con người. Còn với các nội dung số hôm nay, đó là thực tế, với những câu chuyện bi thảm có thật, và những nạn nhân có thật.

Đã đến lúc phải có những hành động cụ thể, phải có các thiết chế bằng công cụ pháp luật để xây dựng lại tính người, trước khi việc kiếm lợi trên thảm kịch xã hội trở thành một thói quen khó chữa... 

Hà Quang Minh

Các tin khác

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

"Cống nạp" hôm qua và hôm nay

"Cống nạp" hôm qua và hôm nay

Gần đây, những vụ việc bạo lực học đường nhức nhối vẫn diễn ra, là những tiếng chuông báo hiệu xã hội quan tâm hơn nữa đến vấn đề giáo dục đạo đức trẻ em. Đang tuổi học trò nhưng lại có tệ nạn "cống nạp" đáng lên án. Có em, vì bị bắt thường xuyên nộp tiền, phải đi nhặt ve chai bán, lấy tiền "cống nạp". Uất ức quá mà nghĩ quẩn… Có phải lỗi ấy, phần nhiều do người lớn chưa dạy dỗ chu đáo, chưa là tấm gương?

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Trong lễ tốt nghiệp chương trình thạc sĩ ngành Quản trị - Phân tích định lượng, Đại học Duke, chàng trai Nguyễn Huỳnh Nhật Tiến (TP. Hồ Chí Minh) đã được chọn đại diện phát biểu.

Hai vạch nhân phẩm

Hai vạch nhân phẩm

Mỗi thời đại đều có nghi lễ chứng minh sự trong sạch của mình. Có thời người ta kê khai lý lịch, có thời là thú tội trước đám đông. Showbiz Việt Nam năm 2026 chọn phương thức khác: nước tiểu.

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Ngay sau khi triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan chức năng đã tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Cái gốc vẫn từ con người

Cái gốc vẫn từ con người

Việc khởi tố các cá nhân, đơn vị vi phạm bản quyền mới đây đã thực sự tạo ra địa chấn trong làng giải trí. Những sai lầm của họ có thể có tính chất hệ thống hoặc cũng có thể do chưa hiểu biết tường tận về Luật Sở hữu trí tuệ. Nhưng, dù gì đi nữa, đó cũng là bài học đắt giá không chỉ đối với những cá nhân ấy mà còn đối với tất cả những ai đang hoạt động trong ngành sáng tạo ở Việt Nam.

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Không chỉ nhà đầu tư hay doanh nhân trong các lĩnh vực xuất bản, điện ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình... mà văn nghệ sĩ hẳn cũng sẽ phấn khởi trước việc cả nước ra quân thực hiện cao điểm ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026.

Thành nhân không hề dễ dàng

Thành nhân không hề dễ dàng

“Harmony (hòa âm) là nền móng của âm nhạc Homophonic (kết cấu âm nhạc đồng âm) và hơn thế nữa. Kiến thức môn học này gần như là quá lớn để quãng đời của những sinh viên chăm chỉ và có năng khiếu bẩm sinh có thể học hết. Lịch sử hòa âm trải dài từ tiền cổ điển, cổ điển, lãng mạn, hiện đại, jazz, rock... cho tới nay mai vẫn còn liên tục phát triển. Ảnh chụp từ buổi học mà 100% người tới lớp là những bạn xin vào dự thính”.

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Tháng 5, tháng của những sự kiện lịch sử trọng đại, đó cũng là dấu mốc quan trọng để chúng ta ứng chiếu quá khứ với thực tại để thấy được bước tiến cũng như tầm nhìn và cơ hội phát triển của đất nước. Cảm quan của từng cá nhân trước thời đại sẽ nói lên nhận thức chính trị và nền tảng văn hóa đó.

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 là dịp tôn vinh người lao động với những đóng góp xây dựng cộng đồng, quốc gia và thế giới. Đây cũng là dịp để suy ngẫm sâu sắc hơn về những thay đổi của lao động trong bối cảnh mới.

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Vụ việc một nam sinh trung học cơ sở ở Ninh Bình bị bạn học đánh hội đồng gần đây tiếp tục đặt ra một câu hỏi lớn cho phụ huynh và những người làm giáo dục: “Chúng ta cần phải làm gì?”. Và, lại như những vụ việc tương tự đã diễn ra, luôn là những đáp án quen thuộc được nhắc đến, từ chuyện phải chế tài thật nặng cho tới những đề xuất về vai trò của ngành giáo dục...

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay, giới sản xuất, biên tập kênh chương trình nước ngoài trên dịch vụ phát thanh, truyền hình trả tiền hoặc sản xuất kênh chương trình chuyên quảng cáo, cung cấp dịch vụ mạng xã hội... đón nhận tin vui từ việc Chính phủ cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL).

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.