Dư âm từ "Ngày hội khuyến đọc": Hành trình cần tiếp lửa

Mong muốn có "Ngày hội khuyến đọc" thường niên

Tham dự "Ngày hội khuyến đọc" do NXB Phụ nữ vào tối 25/6 vừa qua, ngoài đại diện của các cơ quan, tổ chức về xuất bản, các trường học, thư viện còn có đông đảo những người quan tâm đến công tác khuyến đọc, có mong muốn tham gia làm công tác khuyến đọc, mong muốn xây dựng các tủ sách, thư viện trong gia đình, nhà trường, cộng đồng...

Đặc biệt, là tham dự "Ngày hội khuyến đọc" lần này còn có sự tham gia của đại diện các mô hình khuyến đọc thành công trên khắp các vùng, miền của đất nước như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Ninh Bình, Vĩnh Long, Hải Phòng, Thái Bình, Quảng Trị, Hà Tĩnh, Thừa Thiên - Huế...

Đó là những gương mặt rất điển hình và đáng trân trọng trong phong trào khuyến đọc trên quy mô toàn quốc như: ông Cung Trọng Cường - Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển Thừa Thiên Huế với câu chuyện khuyến đọc tại Huế; ông Phạm Thế Cường - chủ thư viện tư nhân tại quận Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh với hơn 60 ngàn đầu sách các loại; sư cô trụ trì chùa Thiên Phúc (Thái Bình) - người mở thư viện cho trẻ em trong làng tới đọc; bà Dương Lệ Nga - quản lý Không gian đọc ở Quỳnh Phụ, Thái Bình; bà Nguyễn Thị Thanh Thúy - Hội trưởng Hội quán các bà mẹ tại TP. Hồ Chí Minh, người tổ chức, kết nối các hoạt động phái sinh liên quan đến sách;

Anh Đỗ Hà Cừ - quản lý "Không gian đọc Hy vọng" tại Thái Bình, là cầu nối tiếp nhận, phân phối, huy động nguồn lực xã hội triển khai mô hình "Không gian đọc do người khuyết tật quản lý" ở Thái Bình và nhiều tỉnh thành khác như Hải Dương, Nam Định, Hòa Bình, Hà Tĩnh; chị Tô Lan Phương - Quản lý "Không gian đọc Lan Phương" ở Thái Bình; anh Nguyễn Văn Thức - Quản lý "Không gian đọc Vươn xa" ở Xuân Trường, Nam Định.

Và một gương mặt không thể thiếu trong phong trào khuyến đọc là Thạc sĩ Nguyễn Quốc Vương (Hà Nội) - một tác giả, diễn giả đã cùng Nhà xuất bản Phụ nữ đi nói chuyện khuyến đọc ở nhiều nơi trong cả nước, từ trường học, tới lực lượng vũ trang, tới trại giam, và cả xóm trọ có nhiều công nhân xa nhà...

Với mong muốn lan tỏa phong trào khuyến đọc ở quy mô toàn quốc, NXB Phụ nữ trong những năm qua đã có những hoạt động hết sức tích cực để tiếp sức cho với các cá nhân, tổ chức, cơ quan… nhằm phát triển văn hóa đọc với nhiều hình thức như: Xuất bản tủ sách hướng dẫn đọc sách, xây dựng tủ sách trong gia đình, nhà trường, cộng đồng; Đưa diễn giả là các tác giả, dịch giả cộng tác với nhà xuất bản đến những nơi cần tiếp thêm động lực để phát triển văn hóa đọc; Tặng sách tới những nơi cần sách nhưng chưa có điều kiện để mua…

Và "Ngày hội khuyến đọc" cũng là một hình thức hoạt động mà NXB Phụ nữ thực hiện để tạo điều kiện cho những người cùng khát vọng phát triển văn hóa đọc có cơ hội được gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm, tiếp thêm động lực và thu hút thêm nhân tố tích cực tham gia.

Bà Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc NXB Phụ nữ chia sẻ: "Sự kiện ngày hôm nay nhằm tạo ra sợi dây kết nối mạnh mẽ hơn cho những người làm công tác khuyến đọc trên khắp các tỉnh, thành. Mong rằng thông qua những hoạt động như thế này, chúng tôi có thể kêu gọi được những Mạnh Thường Quân để hỗ trợ cho các trẻ em vùng sâu, vùng xa và khu công nghiệp có thêm sách để đọc. Tôi hi vọng cùng với các đơn vị khác có thể cùng nhau tổ chức được "Ngày hội khuyến đọc" thường niên để phong trào đọc sách được phát triển theo cả chiều rộng lẫn chiều sâu và việc đọc sách trở thành thói quen, hoạt động, hơi thở của người dân trong cuộc sống hàng ngày…".

Sức mạnh của "Người truyền lửa"

Trong cuốn "Xây dựng tủ sách gia đình" phát hành đầu năm 2022, tác giả Nguyễn Quốc Vương đã phỏng vấn một vài nhân vật "mở rộng cánh cửa nhà mình" để mời độc giả tới đọc sách. Qua quan sát các thư viện có quy mô gia đình, anh nhận thấy rằng: "Các thư viện gia đình này khởi đầu là kết quả của đam mê cá nhân. Chủ gia đình thích sách, yêu sách và có tích lũy sách vở theo năm tháng. Sau đó, nhận thấy sự cần thiết và ý nghĩa lớn lao của khuyến đọc họ đã mở rộng cửa cho bạn đọc ngoài gia đình vào đọc và mượn.

Do xây dựng và vận hành dựa trên tình yêu sách vở, tinh thần trách nhiệm công dân và sự giác ngộ về ý nghĩa của khuyến đọc tiến tới xây dựng xã hội dân chủ, văn minh cho nên chúng hoạt động rất tốt cho dù cơ sở vật chất không có gì là đáng kể. Nguồn sách vở và kinh phí vận hành đều do gia đình tự lo và một phần không thường xuyên là do bạn bè, nhà hảo tâm, các tác giả - dịch giả có tấm lòng gửi đến.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào sổ mượn sách và trực tiếp hỏi cảm tưởng của bạn đọc ta sẽ thấy tác dụng lớn lao của những thư viện như thế nào. Chính vì vậy, ở đây, tôi rất muốn ngày càng có nhiều gia đình ở Việt Nam mở rộng tủ sách gia đình của mình, thư viện của cá nhân mình chia sẻ cho các độc giả ở xung quanh. Việc này vừa tận dụng nguồn lực sách vở cho khỏi lãng phí tài nguyên của thư viện vừa góp phần tạo ra một cộng đồng bạn đọc đông đảo, từ đó làm nên sức mạnh cộng hưởng để xây dựng văn hóa đọc và phát triển quốc gia…".

Để tạo nên những "cộng đồng đọc" và lan tỏa niềm vui, ý nghĩa tích cực của việc đọc sách, tích lũy tri thức, những "người truyền lửa" như Nguyễn Quốc Vương, Nguyễn Quang Thạch, Nguyễn Văn Phước, Khúc Thị Hoa Phượng và nhiều cá nhân khác đã phải rất nỗ lực trong một thời gian dài để từng bước tạo nên hiệu ứng, sự chuyển biến tích cực trong xã hội.

Đến nay, rất nhiều mô hình tủ sách gia đình, thư viện cộng đồng đã được thành lập ở nhiều tỉnh thành trong cả nước và mở cửa miễn phí cho độc giả đến đọc như: Thư viện tư nhân Phạm Thế Cường được thành lập từ năm 2008 ở Quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh hiện được coi là thư viện tư nhân lớn nhất với khởi đầu 12.000 đầu sách đến nay đã có trên 60.000 đầu sách thuộc nhiều thể loại phục vụ bạn đọc; Tủ sách gia đình Văn Bùi do thầy giáo Bùi Văn Đông - Phó trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Yên Mô (Ninh Bình) thành lập từ năm 2018 đến nay đã có trên 4.000 đầu sách phục vụ bạn đọc và có sổ theo dõi việc mượn và trả sách hàng ngày; "Không gian đọc Hy vọng" của chàng trai khuyết tật Đỗ Hà Cừ tại TP. Thái Bình khởi đầu năm 2015 với 300 cuốn sách đến nay cũng đã có trên 4.000 cuốn sách phục vụ độc giả mượn đọc thường xuyên…

Từ tâm huyết của những "người truyền lửa" với mong muốn đem niềm vui, tri thức đến cho cộng đồng cũng là niềm vui của chính mình, đến nay hoạt động khuyến đọc trong các nhà trường, thư viện, các tổ chức, đã lan tỏa đến cả các công ty, khu công nghiệp, các trại giam… Không chỉ là việc làm "đến hẹn lại lên" vào dịp "Ngày sách Việt Nam 21/4", với sự tham gia tích cực, thân thiện và có người hướng dẫn, người đồng hành của các thư viện cá nhân và những "người truyền lửa" văn hóa đọc, hoạt động khuyến đọc ngày càng trở nên gần gũi, thiết thực hơn, hướng tới việc duy trì đọc sách như một thói quen, một nhu cầu của mỗi cá nhân chứ không phải là một hoạt động có tính chất… phong trào. Đây mới chính là cái đích cuối cùng mà hoạt động khuyến đọc hướng tới và để việc đọc sách thực sự mang lại hiệu quả, phục vụ đời sống và xã hội.

Xin được nhắc lại niềm mong mỏi của "người truyền lửa đọc sách" Nguyễn Quốc Vương: "Sẽ thật tuyệt vời nếu như ở mỗi khu phố, mỗi ngôi làng có những tủ sách gia đình mở rộng cửa cho bạn đọc trong vùng tới mượn sách và đọc. Sẽ tuyệt vời hơn nữa khi các thư viện, tủ sách đó thường xuyên trao đổi sách, tiến hành các hoạt động giao lưu khuyến đọc thu hút ngày một nhiều hơn bạn đọc đến với mình, qua đó góp phần tạo ra môi trường văn hóa ở xung quanh…".