Đón Tết Ất Tỵ 1965 trên tàu không số ở bến Vũng Rô

Anh hùng Hồ Đắc Thạnh sinh trưởng ở Phú Yên, nhập ngũ vào bộ đội từ năm 16 tuổi, sau đó đi tập kết ra miền Bắc giữa năm 1955. Ông cùng đồng đội ở Sư đoàn 324 đến nhiều nơi ở Thanh Hóa chống cưỡng ép đồng bào di cư vào Nam, rồi về huyện Đô Lương (Nghệ An) huấn luyện chiến thuật bộ binh tại Trường Hạ sĩ quan. Khóa học chưa kết thúc thì ông được Cục Phòng thủ bờ biển – tiền thân Bộ Tư lệnh Hải quân tuyển chọn đào tạo nghiệp vụ hàng hải tại Trường 45 ở Hải Phòng rồi chuyển tiếp vào khóa đầu tiên Trường sĩ quan Hải quân ở Quảng Ninh. Tại đó, ông trải qua khóa đào tạo thuyền trưởng, huấn luyện kỹ thuật phóng ngư lôi, chiến thuật chiến đấu trên biển.

“Tốt nghiệp Trường sĩ quan Hải quân sau 4 năm học tập, tôi và ba sĩ quan cùng khóa được Cục Cán bộ - Bộ Quốc phòng rút về Đoàn 759 – tiền thân Lữ đoàn Hải quân 125. Chúng tôi lên Hà Nội gần một tháng, về lại Hải Phòng nhận nhiệm vụ thuyền phó tàu không số mang mật số 54. Và cũng từ đó tôi gắn bó duyên nghiệp lính biển”, ông Thạnh nhớ lại.

Chuyến đi đầu tiên của ông Hồ Đắc Thạnh làm Thuyền phó tàu 54 chở 50 tấn vũ khí vào bến Khâu Băng ở Cà Mau đêm 12/9/1963. Thêm một chuyến ông làm Thuyền phó tàu 56 chở 60 tấn vũ khí vào Rạch Bần Mít ở Bến Tre đêm 6/12/1963, sau đó được giao đảm trách Thuyền trưởng tàu 41, lần lượt chỉ huy 10 chuyến chở vũ khí vào Cà Mau, Trà Vinh, Bến Tre, Phú Yên, Quảng Ngãi, trong đó có 3 chuyến vào bến Vũng Rô.

“Trước đó, cứ mỗi lần chỉ huy tàu không số vận hành qua vùng biển Phú Yên, tâm trạng tôi luôn bồi hồi rạo rực, ước mong có một lần vào bến Vũng Rô quê nhà và điều mong ước đó đã thành sự thật. Giữa tháng 11/1964, Đại tá Nguyễn Bá Phát, Tư lệnh Quân chủng Hải quân giao nhiệm vụ cho tàu 41 vận chuyển vũ khí vào bến Vũng Rô. Tôi mừng đến rơi nước mắt, cả đêm không sao ngủ được” – ông Thạnh bồi hồi nhớ lại.

Trong ba chuyến tàu do ông Hồ Đắc Thạnh chỉ huy vận chuyển gần 200 tấn vũ khí vào bến Vũng Rô có chuyến đi thứ ba trong đêm 22/1/1965. Trước khi khởi hành, ông cùng đồng đội nghiên cứu hải đồ, xác định thủy triều, hướng đi của tàu có thể tránh radar của địch và tính toán thời gian nên đoán biết tàu sẽ vào Vũng Rô đêm giao thừa Tết Ất Tỵ 1965. Mừng vui vì được đón Tết ở quê hương, ông Thạnh cùng đồng đội góp tiền mua bánh chưng, kẹo lạc, trà Thái Nguyên, thuốc lá Thăng Long, bia Trúc Bạch và một cành đào Nhật Tân. Để che giấu nguồn gốc, những vật phẩm mua về đều bóc gỡ nhãn hiệu trước khi đưa lên tàu.

Đêm 22/1/1965, tàu 41 rời Hải Phòng hướng mũi lái về phương Nam. Trong suốt hải trình đã vượt qua nhiều trở ngại về thời tiết và không ít lần phải treo cờ “ba que” cùng những xâu cá, tấm lưới để đối phó máy bay, tàu tuần tra của địch. Lúc đó, thủy thủ trên tàu đều sắm vai ngư dân vẫy chào địch, nhưng trong tư thế sẵn sàng chiến đấu và kích hoạt 1 tấn thuốc nổ dưới hầm để phá hủy tàu, chấp nhận hy sinh trong tình huống cấp thiết.

Sau hải trình gần chục ngày đêm, đến 23h50’ đêm 1/2/1965, tàu 41 buông neo ở bến Vũng Rô. Ông Trần Suyền, Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên cùng nhóm bộ đội, du kích, dân công ở bến vừa bước lên tàu, thì từ phía đồn Poste Petitte trên đèo Cả, những loạt đạn pháo của địch bắn lên không trung rực sáng một góc trời. Lúc đầu nhầm tưởng nguy cơ tàu đã bị lộ, nhưng khi an ninh bến Vũng Rô kiểm tra mới biết phía địch bắn đạn pháo... chào đón giao thừa Tết Ất Tỵ 1965.

Đúng thời khắc ấy, radio ở phòng báo vụ trên tàu 41 âm vang lời thơ chúc Tết của Bác Hồ kính yêu đầy ấm áp, thân thương qua sóng phát thanh Đài Tiếng nói Việt Nam: “Chào mừng Ất Tỵ xuân năm mới/Nhà nước ta vừa tuổi hai mươi/Miền Bắc xây dựng đời sống mới vui tươi/Miền Nam kháng chiến ngày càng tiến tới/Đồng bào hai miền thi đua sôi nổi/Đấu tranh anh dũng, cả nước một lòng/Chủ nghĩa xã hội ngày càng thắng lợi/Hòa bình thống nhất ắt hẳn thành công”.

Sau những phút bồi hồi xúc động lắng nghe, mọi người chia sẻ niềm vui đón chào năm mới, rồi thưởng thức bánh chưng, kẹo lạc, nâng bia Trúc Bạch. Thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh chúc sức khỏe Bí thư Tỉnh ủy Trần Suyền cùng bộ đội, du kích, dân công bến Vũng Rô, đồng thời bày tỏ niềm tin chiến trường Phú Yên lập thêm nhiều chiến công từ nguồn vũ khí của miền Bắc chi viện trên những con tàu không số.

Thời gian còn lại trong đêm dành cho bộ đội, du kích, dân công tất bật bốc dỡ 60 tấn vũ khí từ tàu xuống bến. “Cầu tàu” kết nối bằng cây rừng không đủ tải trọng, nên nhiều người dầm mình dưới nước chuyển tải những thùng hàng, nhờ đó toàn bộ vũ khí bốc dỡ xong trước 3 giờ sáng mùng 1 Tết. Khi tàu 41 chuẩn bị kéo neo để rời bến, thì nữ dân công Nguyễn Thị Tảng vội vã lên tàu trao cho Thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh nắm đất gói trong khăn tay, rồi bày tỏ: “Bà con quê hương Phú Yên xin gửi theo tàu nắm đất Vũng Rô, mảnh đất kiên cường bất khuất, giặc càn đi, xéo lại nhiều lần, bụng đói phải ăn trái sung thay cơm nhưng vẫn một lòng theo Đảng và Bác Hồ. Có súng đạn của miền Bắc chi viện, mảnh đất này sẽ là điểm tựa của những chiến công”. Nắm đất đó hiện đang lưu giữ, trưng bày tại Bảo tàng Hải quân Việt Nam, còn hình ảnh trao nhận nắm đất được một nhà điêu khắc tái hiện thành bức tượng đồng trong Nhà truyền thống Lữ đoàn Hải quân 125 ở TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh.

Cũng với tư cách Thuyền trưởng tàu 41, ông Hồ Đắc Thạnh chỉ huy chuyến tàu không số thứ 10 vào bến Phổ An ở phía Nam Quảng Ngãi trong đêm 27/11/1966. Sau khi thả những kiện vũ khí xuống biển thì sự cố kỹ thuật xảy ra. Chân vịt của tàu cong vênh do vướng cát, trong khi địch huy động tàu chiến bao vây, thủy thủ được lệnh bơi vào bờ ngay sau khi châm ngòi dây cháy chậm kích hoạt chất nổ phá hủy tàu. Thuyền phó Dương Văn Lộc và chiến sĩ Trần Văn Nhợ hy sinh, ông Thạnh cùng 14 thủy thủ còn lại vượt đường Trường Sơn trở ra miền Bắc tiếp tục làm người lính biển.

Với những kỳ tích lập nên, ngày 11/1/1973, tập thể tàu 41 được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Danh hiệu cao quý này cũng được Chủ tịch nước phong tặng cho Trung tá, Thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh ngày 10/10/2011.