Đối ngoại và hợp tác quốc tế phải trở thành động lực phát triển của từng địa phương

Tại phiên khai mạc Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, không có quốc gia, địa phương hay doanh nghiệp nào thành công mà không cần đến đối ngoại. Lịch sử dân tộc Việt Nam luôn gắn liền với đối ngoại và đối thoại. Bác Hồ cũng đã ra đi tìm đường cứu nước để tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế và các nguồn lực phục vụ sự nghiệp cách mạng.

Chiều 2/8, trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 chính thức khai mạc tại Hà Nội với chủ đề "Nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển".

Hội nghị có sự tham dự trực tiếp của hàng trăm đại biểu đến từ các ban, bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo các địa phương; lãnh đạo các cơ quan ngoại vụ cùng các Đại sứ, Tổng Lãnh sự Việt Nam ở nước ngoài.

Báo cáo tóm tắt về kết quả triển khai công tác đối ngoại địa phương kể từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn cho biết, công tác đối ngoại địa phương thời gian qua đã được triển khai tương đối đồng bộ, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và củng cố quan hệ với các đối tác.

Ngoại giao phục vụ phát triển được chú trọng hơn, phạm vi huy động các nguồn lực quốc tế từng bước được mở rộng. Các lĩnh vực ưu tiên thu hút đầu tư nước ngoài như điện tử bán dẫn, trí tuệ nhân tạo... được quan tâm thúc đẩy.

Đồng thời, hợp tác quốc tế về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cũng từng bước được đưa vào chương trình đối ngoại của các địa phương.

Công tác ngoại giao văn hóa, giáo dục, thông tin đối ngoại, lãnh sự và người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục được triển khai gắn với yêu cầu phát triển của từng địa phương. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa Bộ Ngoại giao, các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các địa phương tiếp tục được tăng cường; năng lực tổ chức thực hiện từng bước được củng cố.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn cũng chỉ ra một số hạn chế.

Theo đó, đối ngoại ở nhiều nơi chưa được đặt đúng mức trong chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển của địa phương. Khả năng cụ thể hóa các quan hệ và thỏa thuận hợp tác thành chương trình, dự án cụ thể còn hạn chế.

Việc huy động nguồn lực quốc tế cũng chưa tương xứng với tiềm năng, còn có sự chênh lệch giữa các địa phương. Tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ và các điều kiện bảo đảm ở một số nơi chưa theo kịp yêu cầu mới. Công tác phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chưa thật sự thường xuyên, liên tục; tiến độ số hóa dữ liệu còn chậm.

Về nguyên nhân, Thứ trưởng Ngô Lê Văn cho rằng, khách quan là tình hình thế giới diễn biến nhanh, phức tạp; cạnh tranh giữa các nước ngày càng gay gắt; các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế liên tục thay đổi. Trong nước, cùng lúc triển khai nhiều nhiệm vụ lớn về sắp xếp tổ chức bộ máy và hoàn thiện thể chế.

Về chủ quan, nhận thức và mức độ quan tâm đối với công tác đối ngoại giữa các địa phương chưa đồng đều; công tác nghiên cứu, dự báo và phối hợp liên ngành còn hạn chế; nguồn lực dành cho đối ngoại ở một số địa phương chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Thứ trưởng Ngô Lê Văn lưu ý, từ thực tiễn triển khai, Bộ Ngoại giao cũng rút ra một số bài học kinh nghiệm, trong đó nhấn mạnh vai trò lãnh đạo thường xuyên của cấp ủy, sự quản lý thống nhất của chính quyền và vai trò của cơ quan đầu mối. Chất lượng chuẩn bị quyết định phần lớn hiệu quả hợp tác, trong khi hiệu quả đối ngoại phụ thuộc nhiều vào cơ chế phối hợp thường xuyên cũng như việc theo dõi, triển khai sau khi ký kết các thỏa thuận.

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 và Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới biến động nhanh chóng và phức tạp; cạnh tranh chiến lược diễn ra ngày càng quyết liệt, lan tới từng phòng thí nghiệm, từng cơ sở đào tạo; các cuộc xung đột vũ trang tiếp tục nổi lên; trong khi các trung tâm và động lực tăng trưởng của kinh tế thế giới cũng đang thay đổi mạnh mẽ.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là dòng chảy chủ đạo. Thực tiễn cho thấy không có quốc gia, địa phương hay doanh nghiệp nào thành công mà không cần đến đối ngoại.

Lịch sử dân tộc Việt Nam luôn gắn liền với đối ngoại và đối thoại. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã ra đi tìm đường cứu nước để tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế và các nguồn lực phục vụ sự nghiệp cách mạng.

Để thực hiện mục tiêu này, Bộ trưởng nêu ra bốn định hướng lớn.

Thứ nhất, mỗi địa phương cần xác định rõ vị trí, vai trò của đối ngoại trong chiến lược phát triển của mình; làm rõ trọng tâm ưu tiên, sản phẩm đầu ra, kết quả cụ thể và mốc thời gian thực hiện.

Thứ hai, cần tìm ra phương thức hiệu quả để chuyển hóa các định hướng chiến lược thành các chương trình, dự án và nguồn lực cụ thể phục vụ phát triển.

Thứ ba, tiếp tục đổi mới cơ chế phối hợp giữa các cơ quan Trung ương với nhau và giữa Trung ương với địa phương; đồng thời kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại tại các địa phương.

Thứ tư, Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương trong việc hướng dẫn, hỗ trợ và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc để nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại.