Nhận lời mời của Thủ tướng Vương quốc Bỉ Bart De Wever, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân Ngô Phương Ly và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đang có chuyến thăm chính thức Vương quốc Bỉ. Chuyến thăm là dịp quan trọng để thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Bỉ trên cơ sở những thành quả hợp tác đã đạt được và tiềm năng phát triển trong thời gian tới.
Hơn nửa thập kỷ vun đắp quan hệ
Việt Nam và Bỉ thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 22/3/1973. Bỉ mở Đại sứ quán tại Hà Nội vào tháng 11/1975, trong khi Việt Nam mở Đại sứ quán tại Bruxelles vào tháng 1/1991. Hai nước duy trì thường xuyên trao đổi đoàn các cấp, triển khai các cơ chế hợp tác song phương và phối hợp tại các diễn đàn quốc tế, đa phương.
Các chuyến thăm cấp cao góp phần củng cố tin cậy chính trị và thúc đẩy hợp tác giữa hai bên. Về phía Việt Nam, lãnh đạo cấp cao đã thăm Bỉ trong các năm 2022, 2023, 2024 và 2025. Về phía Bỉ, các chuyến thăm Việt Nam đáng chú ý gồm chuyến thăm của Hoàng hậu Mathilde, Chủ tịch Thượng viện Stéphanie D'Hose và Bộ trưởng - Thủ hiến Flanders Jan Jambon năm 2023, cùng chuyến thăm cấp Nhà nước của Nhà Vua và Hoàng hậu Bỉ vào tháng 4/2025.
Một dấu ấn nổi bật trong quan hệ song phương là việc Hạ viện Bỉ thông qua Nghị quyết về hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam Việt Nam vào tháng 10/2023. Đây là lần đầu tiên một nghị viện nước ngoài thông qua nghị quyết về vấn đề này, góp phần thúc đẩy sự quan tâm của cộng đồng quốc tế và kêu gọi các nước hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam Việt Nam.
Đánh giá về quan hệ hai nước, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho biết: “Quan hệ hữu nghị truyền thống Việt Nam - Bỉ chứng kiến những bước phát triển quan trọng với sự tin cậy chính trị ngày càng được củng cố; hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, nông nghiệp, giáo dục và khoa học - công nghệ đạt nhiều kết quả tích cực, đặc biệt với khuôn khổ Đối tác chiến lược về nông nghiệp thiết lập năm 2018”.
Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng cũng bày tỏ sự trân trọng đối với việc Hạ viện Bỉ là nghị viện nước ngoài đầu tiên và đến nay là duy nhất thông qua Nghị quyết kêu gọi hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam Việt Nam, thể hiện tình cảm hữu nghị, tinh thần nhân văn và sự đồng hành của Bỉ trong khắc phục hậu quả chiến tranh tại Việt Nam.
Hợp tác kinh tế, nông nghiệp tiếp tục là điểm sáng
Hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ Việt Nam - Bỉ. Theo số liệu do Bộ Ngoại giao cung cấp, tính đến hết năm 2025, Bỉ có 104 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn hơn 1,1 tỷ USD.
Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt 4,36 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu 3,58 tỷ USD và nhập khẩu 0,77 tỷ USD. Trong 8 tháng đầu năm 2026, con số này đạt hơn 3 tỷ USD, với xuất khẩu đạt 2,7 tỷ USD và nhập khẩu đạt 0,39 tỷ USD.
Trong lĩnh vực hợp tác phát triển, từ năm 1977 đến nay, Bỉ đã cung cấp cho Việt Nam các khoản tín dụng ưu đãi và viện trợ không hoàn lại với tổng giá trị gần 300 triệu USD, trong đó viện trợ không hoàn lại chiếm khoảng 60%. Nguồn hỗ trợ tập trung vào quản lý nguồn nước, tăng cường thể chế, cải cách hành chính, giáo dục và nông nghiệp. Từ tháng 7/2018, Bỉ tiếp tục duy trì hợp tác thông qua gói tín dụng ưu đãi FinExpo nhằm hỗ trợ xuất khẩu của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp thông qua Công ty Đầu tư tài chính Bỉ cho các nước đang phát triển (BIO).
Nông nghiệp là lĩnh vực hợp tác nổi bật, với khuôn khổ Đối tác chiến lược được thiết lập vào tháng 10/2018. Hai bên đang triển khai các chương trình hợp tác kỹ thuật giữa trường học và viện nghiên cứu nông nghiệp; phát triển hệ thống hậu cần đường thủy phục vụ xuất khẩu nông sản từ Việt Nam sang châu Âu; hợp tác về công nghệ khử mặn, kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp thông minh, logistics lạnh, ngành cacao và an toàn thực phẩm.
Khuôn khổ hợp tác này tạo điều kiện để hai nước tăng cường kết nối giữa nghiên cứu và ứng dụng, đồng thời phát huy thế mạnh của mỗi bên trong phát triển nông nghiệp và chuỗi cung ứng nông sản.
Mở rộng hợp tác khoa học, giáo dục và giao lưu nhân dân
Trong lĩnh vực khoa học - kỹ thuật , Việt Nam và Bỉ ký Hiệp định Hợp tác khoa học và công nghệ ngày 25/9/2002, đồng thời tổ chức sáu kỳ họp Ủy ban hỗn hợp về hợp tác khoa học - công nghệ, gần nhất vào tháng 6/2023. Các dự án nghiên cứu chung tập trung vào môi trường, hệ thống thông tin và viễn thám, công nghệ sinh học, nông nghiệp, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, chế phẩm y học, đa dạng sinh học và nuôi trồng thủy sản bền vững.
Về giáo dục - đào tạo, từ năm 2003, Chính phủ Bỉ cấp trung bình 40 suất học bổng sau đại học mỗi năm học cho sinh viên Việt Nam trong các lĩnh vực như cầu cảng, môi trường và du lịch. Hằng năm, Bỉ viện trợ khoảng 2 triệu euro cho giáo dục - đào tạo thông qua các chương trình hợp tác giữa trường đại học và viện nghiên cứu. Hai bên còn triển khai các chương trình về ngôn ngữ, nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực và hợp tác liên đại học.
Trong lĩnh vực văn hóa, hai nước ký Hiệp định Hợp tác văn hóa giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Wallonie-Bruxelles năm 1993. Các hoạt động giao lưu văn hóa, trao đổi đoàn nghệ thuật, triển lãm và tuần lễ phim được tổ chức thường xuyên tại Việt Nam và Bỉ, cũng như tại các vùng và địa phương của Bỉ.
Hợp tác quốc phòng - an ninh được triển khai trong các lĩnh vực xử lý bom mìn, quân y, khoa học kỹ thuật quân sự, trao đổi và đào tạo học viên quân sự. Hai bên đã ký Thỏa thuận khung hợp tác giữa hai Bộ Quốc phòng năm 2003; Bản ghi nhớ về các vấn đề di cư năm 2009; và Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực Cảnh sát giữa Bộ Công an Việt Nam và Cảnh sát Liên bang Bỉ năm 2019.
Trong lĩnh vực giao thông vận tải, Hiệp định Hợp tác hữu nghị giữa Bộ Giao thông vận tải Việt Nam và Bộ Giao thông Công chính Vùng Flanders được ký ngày 23/5/1995. Hai bên triển khai các hoạt động hợp tác, hỗ trợ kỹ thuật, tập trung vào hàng hải và đường thủy nội địa.
Bên cạnh hợp tác giữa các cơ quan và tổ chức, cộng đồng người Việt Nam tại Bỉ với khoảng 13.000 người cũng là cầu nối góp phần duy trì sự gắn kết giữa hai nước, thúc đẩy giao lưu văn hóa và tăng cường hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai bên.
Chuyến thăm mở ra chương mới trong quan hệ song phương
Với nền tảng hữu nghị được xây dựng qua hơn nửa thế kỷ, quan hệ Việt Nam - Bỉ đã mở rộng trên nhiều lĩnh vực, từ chính trị, kinh tế đến khoa học - công nghệ, giáo dục và giao lưu nhân dân. Những kết quả này tạo cơ sở để hai nước tiếp tục củng cố các cơ chế hợp tác hiện có, khai thác hiệu quả thế mạnh bổ trợ và mở rộng những lĩnh vực còn nhiều tiềm năng.
Như Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhận định, hai nước còn nhiều dư địa để đưa hợp tác lên tầm cao mới. Chuyến thăm Bỉ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam là dịp thúc đẩy quan hệ song phương phát triển thực chất, hiệu quả hơn, qua đó mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước.
Trong khi đó, Đại sứ Bỉ tại Việt Nam Pieter Leenknegt nhận định, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ mở ra “một chương mới quan trọng”, cho thấy tiềm năng còn rất lớn của quan hệ song phương.
Theo Đại sứ Pieter Leenknegt, thông điệp của Bỉ gửi tới Việt Nam rất rõ ràng: trong bối cảnh Việt Nam đang phát triển nhanh chóng, Việt Nam cần tìm những đối tác quốc tế đáng tin cậy, có đủ năng lực hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số. Ông cho rằng Bỉ và châu Âu có vị thế thuận lợi để đảm nhận vai trò này.
Đại sứ Pieter Leenknegt tin rằng chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Vương quốc Bỉ sẽ mang lại những kết quả thiết thực. Đại sứ kỳ vọng hai bên sẽ ký kết các thỏa thuận hợp tác song phương và biên bản ghi nhớ mới, đồng thời làm mới một số khuôn khổ hợp tác hiện có.
Đại sứ Pieter Leenknegt cũng tin tưởng chuyến thăm sẽ tạo ra những dấu ấn mang ý nghĩa biểu tượng, làm nổi bật các lĩnh vực hai bên cùng chia sẻ cam kết và những thành tựu hợp tác đã đạt được.
