Ưu tiên kiểm soát xe xăng, dầu trong vùng phát thải thấp
Trình bày trước Quốc hội Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường (BVMT) sáng 24/10, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đề cập một trong những nội dung đáng chú ý là bổ sung quy định về vùng phát thải thấp và nguyên tắc quản lý phương tiện giao thông trong khu vực này.
Dự thảo cũng bổ sung các quy định về dự báo ô nhiễm, kiểm kê khí thải và trách nhiệm của địa phương trong điều tiết phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Theo đó, vùng phát thải thấp là khu vực được thiết lập nhằm áp dụng các biện pháp giảm phát thải chủ yếu từ phương tiện giao thông, qua đó cải thiện chất lượng không khí và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Tại Điều 65, Cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung các nguyên tắc thiết lập và quản lý vùng phát thải thấp. Theo đó, việc triển khai phải phù hợp với yêu cầu bảo vệ chất lượng môi trường không khí, sức khỏe cộng đồng, quy hoạch đô thị và tổ chức giao thông. Khả năng đáp ứng của hệ thống giao thông công cộng cũng phải được xem xét khi thiết lập và quản lý khu vực này.
Một nguyên tắc được nêu trong dự thảo là ưu tiên kiểm soát phương tiện phát thải cao và phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Trong đó, xe sử dụng xăng, dầu thuộc nhóm phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Việc kiểm soát phương tiện phải được thực hiện theo lộ trình phù hợp, bảo đảm tính khả thi, công khai, minh bạch; đồng thời, hạn chế những tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đời sống người dân.
Bên cạnh các biện pháp kiểm soát nguồn phát thải, dự thảo luật yêu cầu việc thiết lập và quản lý vùng phát thải thấp phải gắn với phát triển giao thông công cộng, đầu tư hạ tầng kỹ thuật phục vụ giao thông phát thải thấp, sử dụng năng lượng sạch và thực hiện các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện.
Chính phủ được giao ban hành chính sách ưu đãi, hỗ trợ và khuyến khích phát triển phương tiện giao thông công cộng; phương tiện sử dụng năng lượng tái tạo, tiêu hao nhiên liệu thấp, phát thải thấp hoặc không phát thải. Đồng thời, dự thảo giao Chính phủ ban hành chính sách chuyển đổi đối với phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phương tiện gây ô nhiễm môi trường...
Cá nhân hóa trách nhiệm thực chất trong vấn đề ô nhiễm môi trường
Theo tờ trình của Chính phủ, việc sửa đổi Luật BVMT nhằm hoàn thiện cơ chế kiểm soát ô nhiễm, nâng cao chất lượng môi trường, tăng cường công tác phòng ngừa, dự báo, cảnh báo và công khai thông tin. Phương thức quản lý được định hướng chuyển sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro.
Ngoài ra, dự thảo luật còn bổ sung yêu cầu giám sát bụi liên tục đối với các công trình xây dựng trong khu vực đô thị. Chính phủ sẽ quy định quy mô công trình phải áp dụng biện pháp này, cùng các yêu cầu kỹ thuật nhằm hạn chế phát tán bụi trong quá trình phá dỡ và thi công.
Thẩm tra dự án luật, Ủy ban KHCN&MT tán thành sự cần thiết phải sửa đổi luật nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và nền kinh tế carbon thấp.
Liên quan quy định của dự thảo bổ sung quy định về trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp tỉnh đối với các vấn đề ô nhiễm môi trường thuộc phạm vi quản lý xảy ra trên địa bàn, Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để tránh quy định trách nhiệm quá rộng, đồng thời bảo đảm tính công bằng và cá nhân hóa trách nhiệm một cách thực chất.
Bên cạnh đó, việc phân cấp quản lý môi trường cần đi kèm cơ chế giám sát từ Trung ương, các biện pháp quản lý thay thế và nâng cao năng lực hậu kiểm, nhằm tránh tình trạng buông lỏng quản lý.
Về quan trắc môi trường, Uỷ ban KHCN&MT đề nghị cần nghiên cứu, bổ sung quy định về công khai năng lực đơn vị quan trắc trên Cơ sở dữ liệu quốc gia và xem xét giao hội nghề nghiệp giám sát độc lập, xử lý nghiêm khắc và cấm hành nghề đơn vị cố ý can thiệp phần mềm trạm quan trắc tự động để gian lận số liệu (như đã xảy ra trong thời gian qua); quy định dữ liệu quan trắc trực tiếp để làm căn cứ pháp lý xử phạt vi phạm hành chính.
"Đề nghị bổ sung quy định về kiểm soát toàn bộ chuỗi dữ liệu từ đầu nguồn, bảo đảm dữ liệu quan trắc có tính khách quan, trung thực, toàn vẹn, truy xuất được trách nhiệm và có giá trị pháp lý trong quản lý nhà nước, xử phạt vi phạm hành chính và điều tra, xử lý hình sự khi cần thiết", Chủ nhiệm Uỷ ban KHCN&MT Nguyễn Thanh Hải thông tin.
