Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI, chiều 23/10, các đại biểu bày tỏ nhất trí việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân như Chính phủ đề xuất. Tuy nhiên, các đại biểu cũng đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các điều khoản để bảo đảm đúng mục tiêu chính sách và sự ổn định, rõ ràng, khả thi, thống nhất với hệ thống pháp luật có liên quan.
Bảo đảm công bằng, hiệu quả trong sử dụng nguồn ngân sách nhà nước
Đối với chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cần đánh giá trên hai phương diện: Khuyến khích huy động nguồn lực xã hội cho giáo dục và bảo đảm công bằng, hiệu quả trong sử dụng nguồn ngân sách nhà nước.
Để thực hiện chính sách trên, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần quan tâm ba vấn đề: Xác định đúng đối tượng được miễn thuế; làm rõ tiêu chí xác định cơ sở hoạt động không vì lợi nhuận và cách xác định phần thu nhập được miễn thuế; cơ chế kiểm soát, phòng ngừa hành vi gian lận, trốn thuế.
Nêu quan điểm, đại biểu Nguyễn Văn Thân đề nghị cần xem xét kỹ khái niệm cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận và cơ chế ưu đãi thuế đi kèm. Theo đại biểu phân tích, việc thành lập trường học thường đòi hỏi vốn đầu tư lớn. Những người có điều kiện tài chính có thể thành lập trường vì mục đích từ thiện hoặc dành nguồn lực cho các mục tiêu xã hội, nhưng không nên mặc nhiên coi mọi cơ sở giáo dục tư nhân là hoạt động phi lợi nhuận chỉ dựa trên cách thức tổ chức hoặc tuyên bố của đơn vị.
Nếu quy định không chặt chẽ, đại biểu Nguyễn Văn Thân cho rằng, có thể phát sinh tình trạng chuyển giá, lợi dụng chính sách để tạo ra sự bất bình đẳng về nghĩa vụ thuế giữa các cơ sở giáo dục. Đại biểu đề nghị xem xét bỏ hoặc làm rõ khái niệm trường học không vì mục đích lợi nhuận nếu chưa có tiêu chí đủ chặt chẽ để phân biệt.
Miễn thuế phải thực sự góp phần giảm chi phí, nâng cao chất lượng suất ăn
Về miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cần giải trình đầy đủ căn cứ và cơ chế thực hiện chính sách. Chính sách này sẽ tác động như thế nào đến giá thành, chất lượng bữa ăn và chi phí của người học, người bệnh. Nhà nước đã thực hiện chính sách miễn học phí, vì vậy, những chính sách thuế liên quan đến lĩnh vực giáo dục, y tế, trong đó có hoạt động cung cấp suất ăn, cần được tính toán kỹ.
Có ý kiến lo ngại doanh nghiệp lợi dụng chính sách miễn thuế đối với hoạt động cung cấp suất ăn cho trường học, cơ sở y tế để áp dụng cho cả hoạt động kinh doanh bên ngoài, không thuộc phạm vi được hưởng chính sách.
Để xử lý vấn đề trên, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, có thể nghiên cứu cơ chế xác nhận của cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đối với hoạt động cung cấp suất ăn thực tế tại đơn vị. Trên cơ sở đó, cơ quan thuế xem xét miễn thuế theo quy định; các hoạt động kinh doanh bên ngoài vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế tương ứng.
Phạm vi cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được áp dụng chính sách cũng cần được xác định rõ, tránh mở rộng sang các hoạt động cung cấp suất ăn, dịch vụ ăn uống tương tự nhưng không thuộc mục tiêu chính sách.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cần có cơ chế xác định riêng doanh thu, chi phí và thu nhập từ hoạt động cung cấp suất ăn được miễn thuế.
"Nếu quy định không rõ, việc xác định phần thu nhập được miễn thuế sẽ gặp khó khăn trong quá trình kiểm tra, thanh tra thuế, nhất là đối với tổ chức, cá nhân đồng thời thực hiện nhiều hoạt động kinh doanh. Cần có cơ chế kiểm tra, hậu kiểm để phòng ngừa hành vi lợi dụng chính sách, lách thuế, trốn thuế; bảo đảm việc miễn thuế thực sự góp phần giảm chi phí, nâng cao chất lượng suất ăn và bảo đảm an toàn thực phẩm", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.
Chủ tịch Quốc hội cũng cho biết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hết sức quan tâm đến lĩnh vực giáo dục và y tế. Vừa qua, Đảng và Nhà nước đã triển khai nhiều chính sách chăm lo đời sống nhân dân như miễn học phí, đầu tư trường học tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thực hiện các chính sách chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ nhà ở. Quốc hội cũng đã quyết định nhiều chính sách liên quan.
"Chúng ta bàn gì thì bàn, nhưng mục tiêu cuối cùng là nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Vì vậy, các giải pháp liên quan đến đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân đều phải được quan tâm, tính toán kỹ lưỡng", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Bày tỏ đồng tình với ý kiến của Chủ tịch Quốc hội về mục tiêu nâng cao chất lượng bữa ăn cho học sinh, đại biểu Nguyễn Văn Thân cho biết, Hà Nội mỗi năm chi khoảng 3.000 tỷ đồng để thực hiện các chương trình liên quan đến suất ăn học đường. Dù chưa có chính sách miễn thuế gì thì các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa đều đã tham gia tích cực.
Với mục tiêu của Đảng và Nhà nước là nâng cao chất lượng bữa ăn, bảo đảm dinh dưỡng cho học sinh, theo đại biểu, có thể xem xét phương án vẫn thực hiện nghĩa vụ thuế đối với doanh nghiệp kinh doanh, sau đó sử dụng nguồn thu ngân sách để bố trí trở lại hỗ trợ suất ăn cho học sinh.
Tán thành sử dụng công cụ thuế để góp phần chống lãng phí đất đai
Tán thành việc sử dụng công cụ thuế để góp phần chống lãng phí đất đai, nhưng theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP Hải Phòng), quy định phải đủ rõ để phân biệt hành vi giữ đất, chậm triển khai với những trường hợp có nguyên nhân khách quan hoặc đang thực hiện đúng tiến độ được phê duyệt.
Dự thảo bổ sung mức thuế suất 0,2%, không áp dụng hạn mức. Trong khi đó, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện hành đã quy định mức 0,15% đối với đất sử dụng không đúng mục đích, đất chưa sử dụng theo đúng quy định, cùng quy định riêng đối với dự án đầu tư phân kỳ.
Nếu bổ sung khoản mới mà không xử lý quan hệ với khoản hiện hành, theo đại biểu, “có thể dẫn đến cách hiểu cùng một diện tích thuộc hai mức thuế”. Bà đề nghị xác định rõ trường hợp áp dụng từng mức.
Đáng chú ý, đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi có bao gồm đất ở hợp pháp của hộ gia đình, cá nhân chưa xây dựng hay không. “Đây là vấn đề tác động trực tiếp đến người dân, không nên để phát sinh cách hiểu khác nhau khi triển khai”, đại biểu đoàn Hải Phòng nhấn mạnh.
Ngoài ra, theo đại biểu, luật cần xác định cơ quan có trách nhiệm kết luận tình trạng sử dụng đất; mốc bắt đầu, kết thúc áp dụng thuế; việc thông báo và giải quyết khi người sử dụng đất không đồng ý.
“Phải phân biệt chậm sử dụng do chủ đầu tư với chậm do thủ tục của cơ quan nhà nước, chưa bàn giao đất, bất khả kháng hoặc tiến độ phân kỳ được phê duyệt”, bà Nga góp ý.
Cũng dẫn quy định hiện hành đã áp thuế với đất chưa đưa vào sử dụng, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP Hồ Chí Minh) băn khoăn nếu bổ sung đánh thuế 0,2% với đất bỏ hoang thì trên một mảnh đất có nguy cơ bị đánh hai loại thuế hay không?
Ông đề nghị Chính phủ rà soát các quy định hiện hành để tránh tình trạng này. Đồng thời, theo ông Ngân, cần làm rõ “đất bỏ hoang trong thời gian bao lâu thì bị đánh thuế” và dẫn thực tế người dân mua đất nhưng vì lý do khách quan, điều kiện kinh tế khó khăn mà chưa đủ tiền xây dựng nhà, cần có thêm thời gian tích lũy thì những mảnh đất này có bị áp dụng thuế đất bỏ hoang hay không.
“Luật cần phân biệt rõ, tránh trùng lắp và không nên đánh thuế với đất bỏ hoang vì lý do khách quan”, đại biểu Trần Hoàng Ngân nêu quan điểm.
Trong khi đó, đại biểu Quốc hội Đoàn Thu Hà (Lạng Sơn) đề nghị cần làm rõ thời điểm tính thuế suất 0,2% là “tính từ ngày bắt đầu không sử dụng đất, ngày hết hạn đưa đất vào sử dụng hay ngày cơ quan có thẩm quyền xác định tình trạng đất?”.
Đại biểu góp ý cần quy định cơ quan quản lý đất đai xác định và cung cấp thông tin về tình trạng pháp lý, diện tích, thời gian không sử dụng đất hoặc chậm tiến độ cho cơ quan thuế làm căn cứ tính thuế.
Bên cạnh đó, cần quy định rõ cách xử lý đất đang vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục hành chính, điều chỉnh quy hoạch, tranh chấp hoặc sự kiện bất khả kháng để tránh áp thuế suất cao không phù hợp.
Ngoài ra, theo bà Hà, cần lượng hóa mức thuế 0,2% trên cơ sở giá đất tính thuế để đánh giá khả năng thúc đẩy đưa đất vào sử dụng.
“Việc thu thuế phải được kết nối với xử lý vi phạm, thu hồi đất theo quy định; không để hình thành tâm lý chỉ cần nộp thêm thuế là có thể tiếp tục giữ đất kéo dài”, đại biểu Quốc hội Đoàn Thu Hà nhấn mạnh.
Chung mối quan tâm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Kim Thoa (Vĩnh Long) đề nghị đánh thuế với đất bỏ hoang phải có căn cứ rõ ràng, tránh áp dụng tùy nghi.
Theo bà, cần phân biệt trường hợp cố tình không sử dụng đất với trường hợp chưa thể sử dụng do vướng thủ tục, quy hoạch hoặc nguyên nhân khách quan.
Đại biểu đoàn Vĩnh Long cũng đề nghị quy định hướng dẫn đồng bộ về tiêu chí xác định, thời điểm tính thuế và trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm chính sách tạo sức ép đưa đất vào sử dụng nhưng không làm phát sinh gánh nặng bất hợp lý cho người dân, doanh nghiệp.
