Cuộc tranh chấp xung quanh tên gọi “Macedonia” tiếp diễn

Ngày 12-6, tại cuộc họp thương thảo lần cuối với sự trung gian hòa giải của Liên Hiệp Quốc để thảo luận giải quyết tranh chấp kéo dài 27 năm qua xung quanh tên gọi chính thức nước Cộng hòa Macedonia trùng với vùng Macedonia của Hy Lạp, Thủ tướng Macedonia đã đồng ý đổi tên nước thành Cộng hòa Bắc Macedonia để phân biệt với vùng Macedonia Hy Lạp.

Tuy nhiên, để thỏa thuận trở thành quyết định chính thức vẫn còn nhiều khó khăn cần phải vượt qua.

Vùng đất mang tên Macedonia nằm ở miền Bắc Hy Lạp, giáp ranh với Cộng hòa Macedonia ở phía Bắc. Tên gọi vùng Macedonia của Hy Lạp đã có từ thời cổ đại, cách đây hàng ngàn năm. Còn tên gọi “Macedonia” của Cộng hòa Macedonia hiện nay xuất hiện muộn hơn.

Vùng lãnh thổ của Cộng hòa Macedonia đã trải qua lịch sử giành giật giữa các đế chế cổ đại và trung cổ, từ Đế quốc La Mã cho đến Đế quốc Ottoman. Xưa kia vùng đất này mang tên Vương quốc Paeonia, đến khoảng thế kỷ 4 sau Công nguyên đổi tên thành Macedonia Salutaris (Macedonia Nhì, còn Macedonia Nhất là vùng đất thuộc Hy Lạp ngày nay).

Sau cuộc Chiến tranh giải phóng nhân dân Nam Tư (1941-1944), Macedonia trở thành Nhà nước liên bang dân chủ Macedonia, và sau Chiến tranh Thế giới lần II, đổi tên thành Cộng hòa Nhân dân Macedonia, thành viên Liên bang Cộng hòa Nhân dân Nam Tư. Năm 1963, lại đổi tên thành Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Macedonia khi Nam Tư đổi tên thành Liên bang Cộng hòa XHCN Nam Tư.

Cuộc tranh chấp tên gọi “Macedonia” bắt đầu xuất hiện sau khi Nam Tư tan rã lần thứ nhất vào năm 1991, Macedonia tách ra khỏi Liên bang Nam Tư và trở thành nước Cộng hòa Macedonia. Sự ra đời nhà nước Macedonia ngay sát vùng lãnh thổ cùng tên thuộc miền Bắc Hy Lạp khiến người Hy Lạp nổi giận, phản đối quyết liệt.

Người Hy Lạp lo ngại một sự tái diễn sáp nhập hai vùng đất cùng mang tên Macedonia như cách đây gần 2.000 năm. Hàng triệu người Hy Lạp xuống đường biểu tình phản đối vào năm 1992 đã gây chấn động dư luận khu vực, và sự phản đối đó đã làm trì hoãn việc Macedonia gia nhập Liên Hiệp Quốc (LHQ).

Ngày 7-4-1993, Hội đồng Bảo an LHQ đã thông qua Nghị quyết số 817 chấp thuận cho Cộng hòa Macedonia gia nhập LHQ, và ngay sau đó đã đề xuất lên Đại hội đồng LHQ thông qua Nghị quyết 225 vào ngày 8-4-1993 kết nạp Cộng hòa Macedonia.

Hai Thủ tướng Zoran Zaev của Macedonia và Alexis Tsipras của Hy Lạp sau khi ký kết thỏa thuận.
Hai Thủ tướng Zoran Zaev của Macedonia và Alexis Tsipras của Hy Lạp sau khi ký kết thỏa thuận.

Trên thực tế, để phân biệt với tên gọi tỉnh Macedonia của Hy Lạp, các tổ chức chủ yếu của LHQ và Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ quốc tế, Hội nghị Quốc tế về Nam Tư cũ đã cùng tên gọi Cộng hòa Macedonia thuộc Nam Tư cũ (FYROM). Tên gọi này không được giới chính trị trong nước Macedonia lẫn Hy Lạp chấp nhận vì nó không phản ánh ý nguyện của cả hai bên.

Đến năm 2005, khi Macedonia khởi sự tiến trình đàm phán gia nhập Liên minh châu Âu, Hy Lạp tiếp tục đưa ra tranh chấp về tên gọi khiến EU phải hoãn vô thời hạn việc kết nạp thành viên đối với Macedonia. Ba năm sau, năm 2008, Macedonia tiếp tục bị hoãn gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Tiến trình đàm phán để giải quyết tranh chấp tên gọi đã trầm lắng một thời gian.

Đến năm 2015, khi ông Tsipras lên nắm quyền ở Hy Lạp, vấn đề đàm phán tranh chấp tên gọi với Macedonia mới được đặt làm ưu tiên. Đàm phán do nhà hòa giải người Mỹ Matthew Nimetz làm trung gian bắt đầu được đẩy nhanh tiến độ từ đầu năm 2018, sau khi ông Zoran Zaev thuộc đảng cánh tả Dân chủ Xã hội lên làm Thủ tướng.

Thông tin về thỏa thuận Macedonia đổi tên để chấm dứt 27 năm tranh chấp, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg là người đầu tiên gửi lời chúc mừng. Ông cho rằng thỏa thuận là bước tiến đáng kể vì lợi ích chung của khu vực và hai nước. Tương tự, các quan chức ở Brussels, London và Washington cũng hoan nghênh thỏa thuận vừa đạt được.

Tuy nhiên, một ngày sau khi được ký kết, thỏa thuận “đổi tên” đã vấp phải sự phản đối gay gắt tại cả hai quốc gia, bất chấp những lời hoan nghênh của lãnh đạo thế giới. Tổng thống Macedonia Gjordje Ivanov tuyên bố dứt khoát rằng ông không chấp nhận một thỏa thuận đổi tên quốc gia như thế. Ông Ivanov cho rằng, việc đạt thỏa thuận như là nhượng bộ quá nhiều cho Hy Lạp, cho dù vì lý do gì, kể cả việc gia nhập EU và NATO.

Ông Ivanov cho rằng dù Macedonia không nhượng bộ, không được gia nhập EU và NATO thì Cộng hòa Macedonia vẫn được LHQ và hơn 140 nước thành viên công nhận. Trong khi đó ở Hy Lạp, các đảng phái hữu khuynh đối lập cũng không chấp nhận thỏa thuận vì nó đồng nghĩa với việc chấp nhận sự tồn tại một thực thể có tên gọi Macedonia và ngôn ngữ, dân tộc Macedonia bên ngoài Hy Lạp.

Lãnh đạo đảng Tân Dân chủ Kyriakos Mitsotakis đã chộp lấy cơ hội này để công kích liên minh cầm quyền của Thủ tướng Tsipras, tuyên bố sẽ kêu gọi Quốc hội bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với chính phủ của ông Tsipras vì đã đưa đất nước đi theo hướng chưa từng có trước đây. Những sự phản đối như thế này là dấu hiệu cho thấy khó khăn đang chờ đón lãnh đạo cả hai quốc gia để thỏa thuận giữa họ được nhân dân hai nước chấp thuận.

Tuy nhiên, ông Tsipras tự tin cho rằng quyết định của ông hoàn toàn có lợi cho Hy Lạp và ông sẽ không chùn bước trước áp lực từ phía đối lập. Tương tự ở Macedonia, sự phản đối của Tổng thống Ivanov tuy có thể gây khó khăn trước mắt cho việc tạo đồng thuận chung trong cả nước Macedonia đối với thỏa thuận đổi tên, nhưng giới chuyên gia cho rằng theo hiến pháp Macedonia quyền hạn của ông có giới hạn và nhiệm kỳ cầm quyền của ông cũng không còn bao lâu nữa, sẽ chấm dứt vào tháng 4-2019.

Với sự can đảm chính trị, hai Thủ tướng Tsipras và Zaev đã đi một bước quan trọng tiến tới hòa giải giữa hai nước và mở ra hy vọng phát triển chung trong tương lai. Nhưng để đi đến cùng để thỏa thuận được chính thức thông qua, hai nhà lãnh đạo trẻ này cần thêm nhiều sự can đảm và những bước đi chắc chắn hơn nữa.

An Châu (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.