Cuộc tranh chấp xung quanh tên gọi “Macedonia” tiếp diễn

Ngày 12-6, tại cuộc họp thương thảo lần cuối với sự trung gian hòa giải của Liên Hiệp Quốc để thảo luận giải quyết tranh chấp kéo dài 27 năm qua xung quanh tên gọi chính thức nước Cộng hòa Macedonia trùng với vùng Macedonia của Hy Lạp, Thủ tướng Macedonia đã đồng ý đổi tên nước thành Cộng hòa Bắc Macedonia để phân biệt với vùng Macedonia Hy Lạp.

Tuy nhiên, để thỏa thuận trở thành quyết định chính thức vẫn còn nhiều khó khăn cần phải vượt qua.

Vùng đất mang tên Macedonia nằm ở miền Bắc Hy Lạp, giáp ranh với Cộng hòa Macedonia ở phía Bắc. Tên gọi vùng Macedonia của Hy Lạp đã có từ thời cổ đại, cách đây hàng ngàn năm. Còn tên gọi “Macedonia” của Cộng hòa Macedonia hiện nay xuất hiện muộn hơn.

Vùng lãnh thổ của Cộng hòa Macedonia đã trải qua lịch sử giành giật giữa các đế chế cổ đại và trung cổ, từ Đế quốc La Mã cho đến Đế quốc Ottoman. Xưa kia vùng đất này mang tên Vương quốc Paeonia, đến khoảng thế kỷ 4 sau Công nguyên đổi tên thành Macedonia Salutaris (Macedonia Nhì, còn Macedonia Nhất là vùng đất thuộc Hy Lạp ngày nay).

Sau cuộc Chiến tranh giải phóng nhân dân Nam Tư (1941-1944), Macedonia trở thành Nhà nước liên bang dân chủ Macedonia, và sau Chiến tranh Thế giới lần II, đổi tên thành Cộng hòa Nhân dân Macedonia, thành viên Liên bang Cộng hòa Nhân dân Nam Tư. Năm 1963, lại đổi tên thành Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Macedonia khi Nam Tư đổi tên thành Liên bang Cộng hòa XHCN Nam Tư.

Cuộc tranh chấp tên gọi “Macedonia” bắt đầu xuất hiện sau khi Nam Tư tan rã lần thứ nhất vào năm 1991, Macedonia tách ra khỏi Liên bang Nam Tư và trở thành nước Cộng hòa Macedonia. Sự ra đời nhà nước Macedonia ngay sát vùng lãnh thổ cùng tên thuộc miền Bắc Hy Lạp khiến người Hy Lạp nổi giận, phản đối quyết liệt.

Người Hy Lạp lo ngại một sự tái diễn sáp nhập hai vùng đất cùng mang tên Macedonia như cách đây gần 2.000 năm. Hàng triệu người Hy Lạp xuống đường biểu tình phản đối vào năm 1992 đã gây chấn động dư luận khu vực, và sự phản đối đó đã làm trì hoãn việc Macedonia gia nhập Liên Hiệp Quốc (LHQ).

Ngày 7-4-1993, Hội đồng Bảo an LHQ đã thông qua Nghị quyết số 817 chấp thuận cho Cộng hòa Macedonia gia nhập LHQ, và ngay sau đó đã đề xuất lên Đại hội đồng LHQ thông qua Nghị quyết 225 vào ngày 8-4-1993 kết nạp Cộng hòa Macedonia.

Hai Thủ tướng Zoran Zaev của Macedonia và Alexis Tsipras của Hy Lạp sau khi ký kết thỏa thuận.
Hai Thủ tướng Zoran Zaev của Macedonia và Alexis Tsipras của Hy Lạp sau khi ký kết thỏa thuận.

Trên thực tế, để phân biệt với tên gọi tỉnh Macedonia của Hy Lạp, các tổ chức chủ yếu của LHQ và Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ quốc tế, Hội nghị Quốc tế về Nam Tư cũ đã cùng tên gọi Cộng hòa Macedonia thuộc Nam Tư cũ (FYROM). Tên gọi này không được giới chính trị trong nước Macedonia lẫn Hy Lạp chấp nhận vì nó không phản ánh ý nguyện của cả hai bên.

Đến năm 2005, khi Macedonia khởi sự tiến trình đàm phán gia nhập Liên minh châu Âu, Hy Lạp tiếp tục đưa ra tranh chấp về tên gọi khiến EU phải hoãn vô thời hạn việc kết nạp thành viên đối với Macedonia. Ba năm sau, năm 2008, Macedonia tiếp tục bị hoãn gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Tiến trình đàm phán để giải quyết tranh chấp tên gọi đã trầm lắng một thời gian.

Đến năm 2015, khi ông Tsipras lên nắm quyền ở Hy Lạp, vấn đề đàm phán tranh chấp tên gọi với Macedonia mới được đặt làm ưu tiên. Đàm phán do nhà hòa giải người Mỹ Matthew Nimetz làm trung gian bắt đầu được đẩy nhanh tiến độ từ đầu năm 2018, sau khi ông Zoran Zaev thuộc đảng cánh tả Dân chủ Xã hội lên làm Thủ tướng.

Thông tin về thỏa thuận Macedonia đổi tên để chấm dứt 27 năm tranh chấp, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg là người đầu tiên gửi lời chúc mừng. Ông cho rằng thỏa thuận là bước tiến đáng kể vì lợi ích chung của khu vực và hai nước. Tương tự, các quan chức ở Brussels, London và Washington cũng hoan nghênh thỏa thuận vừa đạt được.

Tuy nhiên, một ngày sau khi được ký kết, thỏa thuận “đổi tên” đã vấp phải sự phản đối gay gắt tại cả hai quốc gia, bất chấp những lời hoan nghênh của lãnh đạo thế giới. Tổng thống Macedonia Gjordje Ivanov tuyên bố dứt khoát rằng ông không chấp nhận một thỏa thuận đổi tên quốc gia như thế. Ông Ivanov cho rằng, việc đạt thỏa thuận như là nhượng bộ quá nhiều cho Hy Lạp, cho dù vì lý do gì, kể cả việc gia nhập EU và NATO.

Ông Ivanov cho rằng dù Macedonia không nhượng bộ, không được gia nhập EU và NATO thì Cộng hòa Macedonia vẫn được LHQ và hơn 140 nước thành viên công nhận. Trong khi đó ở Hy Lạp, các đảng phái hữu khuynh đối lập cũng không chấp nhận thỏa thuận vì nó đồng nghĩa với việc chấp nhận sự tồn tại một thực thể có tên gọi Macedonia và ngôn ngữ, dân tộc Macedonia bên ngoài Hy Lạp.

Lãnh đạo đảng Tân Dân chủ Kyriakos Mitsotakis đã chộp lấy cơ hội này để công kích liên minh cầm quyền của Thủ tướng Tsipras, tuyên bố sẽ kêu gọi Quốc hội bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với chính phủ của ông Tsipras vì đã đưa đất nước đi theo hướng chưa từng có trước đây. Những sự phản đối như thế này là dấu hiệu cho thấy khó khăn đang chờ đón lãnh đạo cả hai quốc gia để thỏa thuận giữa họ được nhân dân hai nước chấp thuận.

Tuy nhiên, ông Tsipras tự tin cho rằng quyết định của ông hoàn toàn có lợi cho Hy Lạp và ông sẽ không chùn bước trước áp lực từ phía đối lập. Tương tự ở Macedonia, sự phản đối của Tổng thống Ivanov tuy có thể gây khó khăn trước mắt cho việc tạo đồng thuận chung trong cả nước Macedonia đối với thỏa thuận đổi tên, nhưng giới chuyên gia cho rằng theo hiến pháp Macedonia quyền hạn của ông có giới hạn và nhiệm kỳ cầm quyền của ông cũng không còn bao lâu nữa, sẽ chấm dứt vào tháng 4-2019.

Với sự can đảm chính trị, hai Thủ tướng Tsipras và Zaev đã đi một bước quan trọng tiến tới hòa giải giữa hai nước và mở ra hy vọng phát triển chung trong tương lai. Nhưng để đi đến cùng để thỏa thuận được chính thức thông qua, hai nhà lãnh đạo trẻ này cần thêm nhiều sự can đảm và những bước đi chắc chắn hơn nữa.

An Châu (tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?