“ Cơn bão mạng xã hội” : “ Cứu cánh” hay “ Chủ nghĩa phán xét nghệ thuật” ?

Chương trình truyền hình thực tế “Gương mặt thương hiệu – The Face” mùa đầu tiên kết thúc bằng một đêm chung kết được đánh giá là hoành tráng, hấp dẫn hôm 3-9 vừa qua. Khi Chương trình kết thúc cũng là lúc các “anh hùng bàn phím” mổ xẻ về chương trình. Nào là nghi án vị trí quán quân Phí Phương Anh đã được “sắp đặt từ trước”, nào là chiếc áo Sơn Tùng M-TP mặc khi biểu diễn nhái của một ca sĩ nước ngoài, nào là Mai Ngô bị xử ép... Mạng xã hội là thế, kết nối không biên giới và người sử dụng nó đôi khi cũng rơi vào “chủ nghĩa phán xét” không cần thiết.

Nhìn từ hai chương trình “hot”

Phải thừa nhận một điều rằng, khán giả Việt rất giỏi trong việc “phát hiện vấn đề”, tìm ra khiếm khuyết, sai sót trong các chương trình, sự kiện giải trí… Có lẽ, truyền hình là lĩnh vực bị “soi” nhiều nhất. Dường như bất kỳ chương trình truyền hình thực tế nào khi lên sóng đều bị khán giả “bắt lỗi” và nhiều lỗi được phát hiện là đúng và có cơ sở. Tuy nhiên, những lỗi đó có cần phải “khui” ra, bàn tán, mổ xẻ hay không lại là câu chuyện khác.

Trở lại câu chuyện của đêm chung kết “Gương mặt thương hiệu” 2016, khán giả đã phát hiện ra nhiều vấn đề gây tranh cãi. Thứ nhất, việc Ban Tổ chức để Sơn Tùng M-TP trình bày ca khúc “Chúng ta không thuộc về nhau” từng bị “tố” đạo nhái một ca khúc nước ngoài là điều đáng tiếc.

Đoạn rap mở đầu của ca khúc này có nhiều lời lẽ được cho là “ngông”, lại giống với ca khúc “The Baddest Female” của ca sĩ Hàn Quốc - CL, chiếc áo lông chàng ca sĩ này mặc giống hệt trang phục của trưởng nhóm nhạc Big Bang (Hàn Quốc) từng mặc trong MV Crooked phát hành năm 2013.

Mạng xã hội là công cụ hữu hiệu phát hiện nhiều vấn đề còn tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật, đặc biệt là vấn nạn "đạo", "nhái". Trong ảnh: Sơn Tùng M-TP biểu diễn ca khúc gây tranh cãi "Chúng ta không thuộc về nhau" trong đêm chung kết "Gương mặt thương hiệu".
Mạng xã hội là công cụ hữu hiệu phát hiện nhiều vấn đề còn tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật, đặc biệt là vấn nạn "đạo", "nhái". Trong ảnh: Sơn Tùng M-TP biểu diễn ca khúc gây tranh cãi "Chúng ta không thuộc về nhau" trong đêm chung kết "Gương mặt thương hiệu".

Thứ hai, bức ảnh hiện trên màn hình và phần trình diễn trên sân khấu của thí sinh Chúng Huyền Thanh (đội Hồ Ngọc Hà) trong phần thi “Tương tác với màn hình, hiểu rõ tính năng sản phẩm” không đồng nhất, nghi án phần thi của thí sinh này đã được Ban Tổ chức dàn dựng.

Thứ ba, nhiều ý kiến cho rằng, các phần thi của thí sinh Phí Phương Anh (đội Hồ Ngọc Hà) đều diễn ra rất thuận lợi, trong khi đó, Mai Ngô (đội Lan Khuê), ứng viên tiềm năng của cuộc thi lại luôn bị “đẩy” vào thế khó. Những vấn đề nêu trên gây nên những cuộc tranh luận trên mạng xã hội, có người còn chỉ trích rằng, “Gương mặt thương hiệu” nên đổi tên thành “Gương mặt sắp đặt”…

Công bằng mà nói, những phát hiện của cư dân mạng đều có cơ sở và là khán giả, họ có quyền “đi đến tận cùng sự thật”. Theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng, xét về tổng thể, chung kết “Gương mặt thương hiệu” đã thành công về nhiều mặt. Nhìn cả chặng đường mà Phí Phương Anh đã trải qua, cô hoàn toàn xứng đáng với ngôi vị quán quân của chương trình. Nên nhìn vào cái tổng thể mà bỏ qua những “lỗi” nhỏ trong công tác tổ chức chăng?. “Gương mặt thương hiệu” không đáng bị cư dân mạng “ném đá” và phán xét nặng nề như vậy.

“Gương mặt thương hiệu” không phải là chương trình duy nhất bị cư dân mạng “soi từng cm”. Trước đó một tuần, cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2016 khép lại chặng đường nhiều ồn ào bằng một vấn đề gây tranh cãi khác.

Đỗ Mỹ Linh, sinh viên Trường Đại học Ngoại thương Hà Nội đăng quang ngôi vị cao nhất của cuộc thi bị đánh giá là không xứng đáng, kém tài, sắc so với hai Á hậu còn lại. Ngay sau khi đăng quang, Mỹ Linh đã phải đối mặt với hàng loạt những vấn đề mà cư dân mạng “khui ra” từ chính tài khoản mạng xã hội của cô như: nghi án sửa răng, vô lễ với giáo viên, thiếu điểm khi vào đại học…

Tương tự như vậy, Á hậu Ngô Thanh Thanh Tú cũng rơi vào nghi vấn không có tên trong danh sách thí sinh trúng tuyển vào Đại học Ngoại giao năm 2012. Tôi cho rằng, khán giả quan tâm về đời tư của những nhan sắc Việt là điều dễ hiểu nhưng việc khai thác, phán xét quá sâu vào đời tư của họ thì không nên.

Với Hoa hậu Mỹ Linh, quan niệm, góc nhìn về cái đẹp mỗi người mỗi khác nên nhan sắc này khó có thể làm hài lòng tất cả. Những lời nói vui, bông đùa của Mỹ Linh với bạn bè khi mới là học sinh cấp hai cũng không nên bị “đào bới”, “nâng cao quan điểm” như vậy.

Hoa hậu Việt Nam 2016 đang phải đối mặt với nhiều chỉ trích về nhan sắc, đời tư... từ cộng đồng mạng.
Hoa hậu Việt Nam 2016 đang phải đối mặt với nhiều chỉ trích về nhan sắc, đời tư... từ cộng đồng mạng.

Đan xen cả yếu tố tích cực và tiêu cực

Trong thời kỳ bùng nổ công nghệ như hiện nay, mạng xã hội được ví như “con dao hai lưỡi”, tồn tại đan xen cả yêu tố tích cực và tiêu cực. Ở góc độ tích cực, mạng xã hội chính là công cụ hữu hiệu, phát hiện nhiều vấn đề còn tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật, đặc biệt là vấn nạn “đạo”, “nhái” – vốn đã tồn tại dai dẳng trong showbiz Việt.

Chính cư dân mạng là những người đầu tiên đặt nghi án ca khúc “Chúng ta không thuộc về nhau” của Sơn Tùng M-TP “đạo” ca khúc “We dont talk any more” của Charlie Puth và Selena Gomez. Trước đó, hàng loạt ca khúc của chàng ca sĩ 9X này cũng bị “tố” đạo nhạc như “Em của ngày hôm qua” giống “Every Night” của EXID, “Cơn mưa ngang qua” có nét giống “Sarangi Mareul Deutjianha” của Namolla Family, “Nắng ấm xa dần” có nhiều nét “hao hao” ca khúc “Monologue” của As One, “Chắc ai đó sẽ về” “nhái” ca khúc “Because I love you” của Jung Yong Hwa.

Ngoài Sơn Tùng M-TP, một số ca khúc của các ca sĩ trẻ khác khi ra mắt cũng bị khán giả phát hiện “có vấn đề” như ca khúc “Chàng trai tháng 12” của ca sĩ Thủy Tiên, “Đơn giản ta yêu nhau”, “Mất cảm giác – Anh khác hay em khác”, “Anh muốn quay lại” của Khắc Việt, “Mùa thu vắng em” của Cao Thái Sơn…

Không chỉ trong lĩnh vực ca nhạc, cư dân mạng còn có “công lớn” trong việc phát hiện những nghi án “đạo nhái” trong các lĩnh vực nghệ thuật khác. Trong lĩnh vực thời trang, không ít bộ cánh của những người nổi tiếng khi xuất hiện trước công chúng bị phát hiện giống một sản phẩm của thương hiệu thời trang nào đó.

“Đình đám nhất” phải kể đến vụ trang phục của ca sĩ Mỹ Tâm mặc khi ngồi ghế nóng chương trình “Thần tượng âm nhạc Việt Nam” 2014, live show 3 “giống y chang” một mẫu thiết kế ra mắt năm 2007 của thương hiệu Viktor & Rolf. Một số phần thi của chương trình “Người mẫu Việt Nam” cũng bị cho là giống các thử thách của các cuộc thi tìm kiếm người mẫu ở nước ngoài. Tương tự như vậy, một tiết mục dự thi trong chương trình “Thử thách cùng bước nhảy” năm 2013 bị phát hiện giống tiết mục trong cuộc thi về nhảy múa ở Ukraina…

Đưa ra những dẫn chứng như vậy để thấy rằng, “lưới trời lồng lộng, thưa mà khó lọt”, những tác phẩm nghệ thuật khi xuất hiện trong thời kỳ hiện nay khó mà “qua mặt” được sự soi xét của hàng triệu người. Với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, mạng Internet, người xem có thể dễ dàng phát hiện, đưa ra bằng chứng về sự gian dối của người nghệ sỹ. Chính điều này đòi hỏi, mỗi nghệ sỹ phải nghiêm túc, cẩn trọng trong sáng tạo để “đứa con tinh thần” khi ra đời mang dấu ấn riêng, khẳng định bản sắc, giá trị nghệ thuật của mình.

Nhìn ở góc độ tiêu cực, có thể thấy rằng, cư dân mạng dễ rơi vào tình trạng phán xét người khác một cách thái quá. Thực tế cho thấy, đời tư của các nghệ sỹ luôn là “mồi ngon” bị “những anh hùng bàn phím” khai thác, mổ xẻ quá sâu. Nhiều cuộc tranh cãi trên mạng xã hội xoay quanh đời tư nghệ sỹ đã khiến showbiz Việt vốn đã đầy rẫy thị phi càng thêm bát nháo. Giá trị đích thực của nghệ thuật bị lu mờ bởi những ồn ào ngoài sàn diễn.

Bên cạnh đó, những trào lưu mà mạng xã hội tạo ra đôi khi không công bằng với các nghệ sỹ lao động nghệ thuật nghiêm túc. Câu chuyện của Sơn Tùng M-TP là một ví dụ điển hình. Mặc dù nhiều lần bị “tố” đạo, nhái trong các sản phẩm âm nhạc, có hành vi ứng xử thiếu văn hóa, “ngông” với các bậc đàn anh, đàn chị nhưng vẫn được cư dân mạng cổ vũ, tung hô.

Độ “hot” của Sơn Tùng M-TP cũng chính vì thế mà càng được nhân lên gấp nhiều lần. Không ít nghệ sỹ đã sử dụng mặt trái của mạng xã hội để PR cho bản thân hoặc sản phẩm nghệ thuật mới. Những “thảm họa showbiz” như Lệ Rơi, Quân Kun, Bà Tưng… đã bước vào showbiz từ mạng xã hội. Những giá trị ảo mà mạng xã hội tạo ra cũng chính là rào cản cho sự phát triển của showbiz. 

Tường Phạm

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.