* Hồi sinh sau cơn đại hồng thủy
Đi dọc thị xã Mường Lay, Thượng tá Nguyễn Lai Bình, Trưởng Công an thị xã Mường Lay giới thiệu cho chúng tôi kỹ lưỡng về từng ngôi nhà, từng trụ sở làm việc của các cơ quan. Anh chợt thốt lên: “Trông thế mà cái thị xã bé tẹo này đã trải qua hai cơn đại hồng thủy, mất bao mạng người ở chính chỗ này đấy”.
Hình như anh chưa bao giờ quên được trận càn quét của thiên nhiên dù đã hơn 20 năm trôi qua. Mường Lay trước là trung tâm của tỉnh Lai Châu cũ, một trong những thị xã nhỏ nhất nước với diện tích chưa đến 12.000 ha. Trung tâm thị xã nằm trong một thung lũng hẹp, là ngã ba của sông Đà, sông Nậm Na và suối Nậm Lay.
 |
| Một góc thị xã Mường Lay hôm nay. |
Năm 1990, con suối Nậm Lay nổi cơn thịnh nộ, dâng lũ lịch sử cuốn đi cả đường sá, nhà cửa. Và đau xót hơn cả là hàng trăm cư dân của Mường Lay thiệt mạng và bị thương. Sau trận lũ này, người dân Mường Lay gắng gượng ổn định lại cuộc sống.
Từ năm 2008, hơn 4.300 hộ dân của tỉnh Điện Biên phải chuyển đến nơi ở mới, nhường chỗ cho lòng hồ thủy điện Sơn La. Trong số đó, có hơn một nửa hộ dân được tái định cư tại chính thị xã Mường Lay. Họ dỡ nhà chuyển khỏi khu vực lòng hồ, sang ở tạm chỗ khác. Rồi, chính cái nền thị xã ấy được nâng lên, những ngôi nhà cũ đã được dựng lại. Một thị xã nhỏ xinh nằm bên lòng hồ thủy điện đã tạo nên một khung cảnh đẹp đẽ, mới lạ giữa núi rừng Tây Bắc.
Người dân bắt đầu làm quen với cuộc sống mới ở nơi sản sinh ra nguồn điện cho đất nước. Ngày càng xuất hiện nhiều thêm những chiếc thuyền nhỏ lưu thông qua lại lòng hồ của bà con bản địa. Họ dùng thuyền để thăm thú bà con và kiếm sống bằng chính hồ tích nước khổng lồ ấy.
 |
| Cán bộ chiến sĩ Công an TX Mường Lay vận động nhân dân ký cam kết bảo vệ ANTT. |
Cuộc sống của người Thái gắn với sông nước, với nghề trồng lúa và bắt tôm cá. Bởi thế, việc sử dụng thuyền trên các con sông, con suối ở Mường Lay vốn là truyền thống lâu năm của người dân tộc Thái. Đua thuyền giữa các bản làng ven sông, ven suối vốn được bắt nguồn từ tập quán sinh sống. Và, đó cũng là lý do để người Thái trắng ở Mường Lay trở lại với lễ hội độc đáo của mình khi cuộc sống đã tạm no đủ.
Năm 2015, lần đầu tiên lễ hội đua thuyền én ở thị xã Mường Lay được khôi phục lại. Những ngày đầu năm 2016, 16 đội đua thuyền đã tập hợp về Mường Lay, trong đó có gần một nửa là sự góp mặt của đội bạn ở huyện Mường Chà (tỉnh Điện Biên), huyện Tủa Chùa, Quỳnh Nhai (Sơn La), Nậm Nhùn (Lai Châu) và đội của nước bạn Lào cũng tham dự. Những người thợ có tay nghề tốt nhất đã được lựa chọn để làm thuyền đua.
Mỗi thuyền có quy mô 18 tay chèo. Hình thức hoa văn của thuyền én được phục dựng theo nguyên mẫu. Không chỉ đua thuyền, lễ hội còn tổ chức nhiều trò hoạt động khác như giao lưu văn nghệ, tung còn, cà kheo… Cuộc sống của người dân Mường Lay đã thay đổi, một thị xã nhộn nhịp “trên bến dưới thuyền” mang cả trong mình một đời sống tinh thần phong phú.
 |
| Lễ hội đua thuyền lần đầu tiên được tổ chức ở Mường Lay, thu hút nhiều địa phương và các tỉnh Bắc Lào tham gia. |
*Thị xã bình yên…
Chúng tôi đến Mường Lay đúng vào đợt rét đậm cuối cùng của năm cũ âm lịch, nhiệt độ có lúc xuống dưới 0. Gió ào ào, rít lên liên hồi qua những tấm liếp của bà con dân tộc Thái. Ngồi trong ngôi nhà sàn nhìn ra hướng núi thấy cây cối ngả nghiêng. Thượng tá Vi Văn Hàn, Phó trưởng Công an thị xã cho biết, mấy ngày hôm nay điện thoại mất liên lạc vì cột phát sóng bị gẫy. Nơi chúng tôi ngồi là khe núi nên gió càng thêm dữ dội hơn.
Cô gái người Thái trắng xinh đẹp và kiêu sa trong bộ trang phục cổ truyền tươi cười đón khách. Bữa cơm thân mật với những món ăn đặc trưng của người Thái cùng chén rượu nồng làm ấm lòng giữa trời lạnh giá. Dường như thời tiết chẳng tác động đến sự hiếu khách của bà con nơi đây. Và, dù rét mướt hay mưa bão thì anh em cán bộ chiến sỹ Công an cũng vẫn vượt qua khó khăn để bám trụ địa bàn, giữ cuộc sống bình yên, ổn định cho nhân dân.
 |
| Lực lượng Công an TX Mường Lay phối hợp với bảo vệ dân phố tuần tra giữ gìn ANTT. |
Nói về công tác đảm bảo an ninh trật tự ở thị xã đặc biệt này, Thượng tá Nguyễn Lai Bình, Trưởng Công an thị xã Mường Lay cho biết, an ninh ổn định cũng là nhờ hiệu quả của phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc. Nhiều đối tượng truy nã, trốn thi hành án chọn nơi này để ẩn nấp chẳng mấy chốc bị lộ mặt.
Hay, vụ mất trộm 5 con trâu xảy ra năm trước ở xã Lay Nưa kịp thời được lực lượng công an khám phá. Có được thành tích đó là do chính nhân dân đã giúp đỡ, cung cấp thông tin. Uy tín của lực lượng công an cũng là từ những buổi sinh hoạt cơ sở của các cán bộ chiến sỹ.
Gần dân, tuyên truyền về những thủ đoạn của tội phạm một cách dễ hiểu, gần gũi của cán bộ cơ sở đã tạo được niềm tin để người dân cùng hỗ trợ giữ an ninh chính trị ở vùng cao này. 8 cụm liên kết giáp ranh an ninh trật tự được tuy trì tốt, trong đó điển hình là hai cụm liên kết giáp ranh giữa xã Lay Nưa với xã Mường Tùng, huyện Mường Chà và cụm liên kết giáp ranh giữa phường Sông Đà với xã Lê Lợi, huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu.
Các cụm liên kết đã phát huy được tác dụng, tham gia giải quyết các vụ việc liên quan đến an ninh trật tự, vụ việc phức tạp ở địa bàn giáp ranh. Các điểm sáng trong công tác đảm bảo an ninh trật tự được nhắc đến là phường Sông Đà (3 điểm sáng gồm Bản Huổi Min, Tổ dân phố số 2 và Tổ dân phố số 4), xã Lay Nưa (có 2 điểm gồm Bản Bắc I, Bản Bắc II).
Hiệu quả nhất trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc là sự phối hợp giữa lực lượng công an với các ngành, đoàn thể tuyên truyền vận động nhân dân tham gia bảo vệ an ninh tổ quốc gắn với đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư. Hội liên hiệp phụ nữ với công tác quản lý giáo dục con em không phạm tội và mắc tệ nạn xã hội, duy trì các câu lạc bộ “phụ nữ với pháp luật”, CLB “đồng cảm”, “không sinh con thứ 3”, “Hội nông dân với pháp luật”…
|
| TX Mường Lay trên bến dưới thuyền... |
Đặc biệt, có một diễn đàn mang tên: “Công an lắng nghe ý kiến nhân dân” được tổ chức tại xã Lay Nưa với 79 đại biểu tham dự đã nhận được sự hưởng ứng tích cực của người dân. Tại diễn đàn này đã có những ý kiến tham gia góp ý về lề lối làm việc, tác phong công tác, tinh thần, thái độ ý thức trách nhiệm của cán bộ công an thị xã trong quan hệ tiếp xúc và giải quyết yêu cầu của nhân dân liên quan đến công tác an ninh trật tự. Đó là cơ sở để CBCS Công an thị xã Mường Lay hoàn thiện mình, thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.
Cũng giống như ở nhiều bản làng miền núi phía Bắc, nhiều đối tượng lợi dụng tôn giáo, tín ngưỡng để tuyên truyền đạo trái pháp luật. Đã có những gia đình nghe theo lời xúi giục của kẻ xấu. Ban chỉ huy công an thị xã đã chỉ đạo cán bộ nắm chắc các hoạt động tuyên truyền đó để xử lý, phát hiện thu giữ tài liệu không rõ nguồn gốc của các đối tượng này, kịp thời ngăn chặn hậu quả xấu xảy ra.
