Chuyển đổi vaccine cần cân nhắc đến khả năng kiểm soát dịch

Những mối lo ngại về vaccine Quinvaxem dường như vẫn ám ảnh các bậc phụ huynh. Nhiều người cho rằng, chỉ Việt Nam mới xảy ra tai biến sau tiêm chủng. Tâm lý này gây nên lo ngại, tác động xấu đến việc tiêm phòng cho trẻ vào thời gian tới, kéo theo hệ lụy là rất có thể làm bùng phát các dịch bệnh, nếu không cho trẻ tiêm phòng.

Đặc biệt, vấn đề vaccine đã bước cả vào nghị trường Quốc hội những ngày qua. Vì thế, để mang đến bạn đọc những thông tin xung quanh vấn đề vaccine ở Việt Nam, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Pasteur TP  Hồ Chí Minh, một chuyên gia về vaccine.

+ Thưa ông, nhiều người cho rằng, gần đây tỉ lệ phản ứng nặng sau tiêm vaccine Quinvaxem mới gia tăng. Điều này đúng hay sai?

PGS.TS Phan Trọng Lân: Nhiều nghiên cứu sau này chỉ ra tỉ lệ chậm phát triển và động kinh ở trẻ sau khi tiêm vaccine tương tự với trẻ không tiêm vaccine. Năm 1998, một tạp chí uy tín trên thế giới (Lancet) đăng về mối liên quan giữa vaccine MMR (sởi-quai bị-rubella) và bệnh tự kỷ, khiến tỉ lệ tiêm chủng MMR giảm và dịch bùng phát tại Anh. Nhiều nghiên cứu sau đó đã đi đến kết luận là không có mối liên quan nào giữa bệnh tự kỷ và MMR, còn tác giả bài báo bị kết tội là gian lận dữ liệu và có xung đột lợi ích khi đăng tải thông tin trên.

PGS.TS Phan Trọng Lân và Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long giám sát công tác phòng, chống sốt xuất huyết tại cơ sở.
PGS.TS Phan Trọng Lân và Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long giám sát công tác phòng, chống sốt xuất huyết tại cơ sở.

Trước bất kỳ trường hợp phản ứng nặng sau tiêm nào, cần có điều tra, đánh giá khách quan, khoa học, toàn diện, phối hợp giữa Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhà sản xuất, các nước sử dụng vaccine để tìm hiểu nguyên nhân là do vaccine, do bệnh nền hay các yếu tố khác xảy ra trong địa bàn đang dùng vaccine đó. Vaccine ho gà toàn tế bào đã sử dụng trên 70 năm tại 138 nước và Quinvaxem cũng đã sử dụng gần 10 năm, với gần 450 triệu liều, tiêm cho trẻ em tại 94 nước và đã được WHO và các tổ chức quốc tế thẩm định, đánh giá hiệu quả trong sử dụng. Việc tiêm vaccine Quinvaxem đúng lịch và đủ liều sẽ giúp giảm tỉ lệ các phản ứng cho trẻ và hiệu quả phòng bệnh.

+ Sau mỗi tai biến, đều có Hội đồng tư vấn đánh giá các tai biến sau tiêm chủng. Nhưng, nhiều người băn khoăn là liệu Hội đồng có khách quan không, khi đều do ngành Y tế “vừa đánh trống, vừa thổi còi”?

PGS.TS Phan Trọng Lân: Việc điều tra các phản ứng sau tiêm chủng đòi hỏi có chuyên môn cao, nên các thành viên Hội đồng là những chuyên gia về tiêm chủng, lâm sàng, dịch tễ học v.v... Tuy nhiên, để đảm bảo tính khách quan, Theo quy định của Bộ Y tế thì “Những người thực hiện công tác về tiêm chủng thì không tham gia vào thành phần của Hội đồng”. Năm 2015, Việt Nam đã được WHO công nhận Cơ quan quản lý vaccine quốc gia (NRA) đạt tiêu chuẩn, dựa trên các tiêu chí, gồm cả việc kiểm soát mâu thuẫn quyền lợi trong hoạt động của các Hội đồng, đã khẳng định tính khách quan và đúng qui định quốc tế.

+ Đã nhiều năm diễn ra việc thiếu trầm trọng vaccine dịch vụ “5 trong 1”, “6 trong 1”. Có phải do việc dự trù không đúng về nhu cầu tiêm, hay do số trẻ tiêm vaccine dịch vụ tăng cao do thông tin tai biến sau tiêm Quinvaxem?

PGS.TS Phan Trọng Lân: Tháng 7-2014, WHO khuyến cáo chiến lược sử dụng vaccine có thành phần ho gà toàn tế bào và vô bào tại các nước. Tháng 8-2015, WHO tiếp tục khuyến cáo các nước đang sử dụng ho gà vô bào triển khai mũi tiêm nhắc nhằm ngăn dịch bùng phát theo chu kỳ, do việc sử dụng vaccine cho phụ nữ mang thai ở tuần thứ 27 đến 36 có tỷ lệ mắc và tử vong cao do ho gà. Điều này dẫn đến nhu cầu vaccine tăng rất lớn. 

Ngoài ra, các nước phải chuyển từ dùng vaccine bại liệt uống sang vaccine bại liệt tiêm và giai đoạn 2015-2016 có 100 nước (kể cả Việt Nam) cam kết sẽ đưa vaccine bại liệt vào chương trình tiêm chủng quốc gia. Trong khi vaccine phối hợp có chứa thành phần ho gà toàn tế bào và bại liệt tiêm mới đang nghiên cứu, thì nhu cầu đối với vaccine có chứa thành phần ho gà vô bào và bại liệt tiêm càng tăng. Ước tính, đến năm 2020, nhu cầu tối đa cho vaccine 6 trong 1 trên toàn cầu có thể tới 380 triệu liều, trong khi khả năng cung cấp chỉ khoảng 280-320 triệu liều.

+ Tại sao không thay thế Quinvaxem bằng vaccine thế hệ mới hơn?

PGS.TS Phan Trọng Lân: Vaccine Quinvaxem hay “5 trong 1”, “6 trong 1” đang sử dụng hiện nay, khác nhau cơ bản là thành phần vaccine ho gà toàn tế bào (Quinvaxem) hay vô bào (vaccine dịch vụ). Việc chuyển đổi từ sử dụng ho gà toàn tế bào sang ho gà vô bào đã được nhiều nước triển khai, nhưng vaccine này cũng có nhiều hạn chế: Tại Mỹ, từ khi chuyển sang dùng ho gà vô bào vào năm 1990, dịch ho gà đã bùng phát vào các năm sau đó. Báo cáo của WHO năm 2015 cho thấy, dịch ho gà ở 19 nước là do giảm hiệu quả bảo vệ khi tiêm vaccine ho gà vô bào dẫn đến tích lũy số ca nhạy cảm và sau đó bùng dịch theo chu kỳ, cho dù tỉ lệ bao phủ vaccine tại các nước này đều khá cao, hơn 85%. Sự bùng phát dịch ho gà chưa thấy xuất hiện tại các nước dùng ho gà toàn tế bào và có tỉ lệ tiêm chủng cao. Do đó, việc chuyển đổi từ vaccine ho gà toàn tế bào sang vô bào cần cân nhắc đến khả năng kiểm soát dịch xảy ra, đảm bảo nguồn cung cấp vaccine, hạn chế tử vong trong trường hợp dịch ho gà xảy ra do việc dùng vaccine ho gà vô bào. WHO khuyến cáo các nước đang dùng vaccine ho gà toàn tế bào với lịch tiêm chủng không quá 4 mũi, thì không nên chuyển đổi sang ho gà vô bào. Ngoài ra, xu thế trên thế giới sẽ sử dụng vaccine bại liệt tiêm và kết hợp vaccine  thành phần ho gà vào vaccine 6 trong 1, nên việc thay đổi còn phụ thuộc vào sự tiến bộ của khoa học.

+ Cảm ơn ông đã chia sẻ!

Thanh Hằng

Các tin khác

Phổ biến nội dung mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Phổ biến nội dung mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Thực hiện Kế hoạch công tác năm 2026, ngày 29/9, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước đã phối hợp với Sở Tư pháp TP Hà Nội tổ chức Hội nghị phổ biến nội dung mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ về công tác bồi thường của nhà nước.

Cụ Huỳnh Thúc Kháng - tấm gương cao đẹp của bậc đại trí thức yêu nước, trọn đời vì Tổ quốc, vì nhân dân

Cụ Huỳnh Thúc Kháng - tấm gương cao đẹp của bậc đại trí thức yêu nước, trọn đời vì Tổ quốc, vì nhân dân

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết khẳng định, cuộc gặp gỡ giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và cụ Huỳnh Thúc Kháng là cuộc gặp gỡ của hai nhân cách lớn trên nền tảng chung: độc lập dân tộc và hạnh phúc của nhân dân; là biểu tượng sinh động của chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc và tinh thần trọng dụng hiền tài của Đảng...

Tự nguyện giao nộp 4 cá thể khỉ

Tự nguyện giao nộp 4 cá thể khỉ

Sau khi được lực lượng chức năng tuyên truyền, vận động về công tác bảo vệ động vật hoang dã, một người đàn ông ở xã Đam Rông 3 (Lâm Đồng) đã chủ động liên hệ, tự nguyện giao nộp 4 cá thể khỉ để cơ quan chức năng chăm sóc, xử lý theo quy định.

Hà Nội là trọng điểm ô nhiễm không khí, cần giải pháp kiểm soát liên vùng

Hà Nội là trọng điểm ô nhiễm không khí, cần giải pháp kiểm soát liên vùng

Ô nhiễm không khí đang là một trong những vấn đề môi trường đáng lo ngại tại Việt Nam, tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Bắc, trong đó Hà Nội là trọng điểm. Nồng độ bụi mịn PM2.5 tại Hà Nội ở mức cao, khoảng 1/3 số ngày trong năm vượt giới hạn trung bình 24 giờ, đòi hỏi các giải pháp kiểm soát nguồn thải và phối hợp liên vùng quyết liệt, đồng bộ.

Xuất hiện vết nứt dài hơn 1.000m, 34 hộ dân phải di dời

Xuất hiện vết nứt dài hơn 1.000m, 34 hộ dân phải di dời

Sau đợt mưa lớn kéo dài từ ngày 13 đến 19/9, khu vực đồi Na Lo, xã Đồng Lương, tỉnh Thanh Hóa xuất hiện hệ thống vết nứt kéo dài hơn 1.000m, nhiều điểm sụt lún sâu khoảng 1,5m, tiềm ẩn nguy cơ sạt trượt với khối lượng lớn, đe dọa an toàn của người dân và tuyến tỉnh lộ 530B.

Huế đảm bảo an toàn vùng hạ du gắn với sinh kế lâu dài của người dân

Huế đảm bảo an toàn vùng hạ du gắn với sinh kế lâu dài của người dân

Việc ứng dụng công nghệ số trong quan trắc, cảnh báo thiên tai nhằm góp phần đảm bảo an toàn cho địa bàn được xem là “rốn lũ” của miền Trung, nhất là bà con sinh sống vùng hạ du TP Huế. Song song với việc đảm bảo các công trình, chính quyền TP Huế yêu cầu các chủ hồ chứa thủy điện, thủy lợi và các đơn vị liên quan phải đảm bảo sinh kế lâu dài của người dân.

Vùng Tây Đà Nẵng ứng phó sạt lở gây chia cắt, cô lập trong mưa lũ

Vùng Tây Đà Nẵng ứng phó sạt lở gây chia cắt, cô lập trong mưa lũ

Miền núi phía Tây TP Đà Nẵng sở hữu địa hình hiểm trở, chia cắt mạnh và luôn tiềm ẩn nguy cơ sạt lở mỗi mùa mưa lũ đến. Trước thử thách khắc nghiệt của thiên tai, các lực lượng chức năng, trong đó lực lượng Công an cơ sở đóng vai trò nòng cốt, xung kích tuyến đầu đã cùng cấp ủy, chính quyền các địa phương không lơ là, chủ quan, thực hiện phương châm “4 tại chỗ” và chuẩn bị sẵn sàng các phương án ứng phó ở mức cao nhất nhằm bảo vệ tuyệt đối an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân.

Bài cuối: Hạ tầng giao thông định hình lại không gian phát triển đô thị

Bài cuối: Hạ tầng giao thông định hình lại không gian phát triển đô thị

Kết quả thu hút đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông trọng điểm của TP Hồ Chí Minh thời gian gần đây không chỉ được kỳ vọng sẽ giải quyết cơ bản vấn đề ùn tắc giao thông đô thị cả trong khu vực nội đô và các khu vực cửa ngõ, mà còn kết nối liên vùng thúc đẩy phát triển khu vực. Các công trình hạ tầng giao thông chiến lược đang được xây dựng còn hứa hẹn sẽ định hình lại không gian phát triển cho siêu đô thị TP Hồ Chí Minh…

Lâm Đồng hoàn thành vượt tiến độ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để giám định ADN

Lâm Đồng hoàn thành vượt tiến độ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để giám định ADN

Hoàn thành vượt tiến độ việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để giám định ADN là kết quả quan trọng trong giai đoạn 1 của Chiến dịch “500 ngày đêm” tại Lâm Đồng. Bước sang giai đoạn 2, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh tiếp tục huy động các cấp, các ngành và nhân dân cung cấp thông tin, nhất là những nhân chứng từng tham gia chiến đấu, nhằm mở rộng phạm vi tìm kiếm, quy tập các phần mộ liệt sĩ còn nằm lại trên địa bàn.

Chàng trai 14 năm "giữ hồn" gốm Nam Bộ độc đáo

Chàng trai 14 năm "giữ hồn" gốm Nam Bộ độc đáo

Hơn 14 năm miệt mài sưu tầm, chàng trai ở Cà Mau hiện lưu giữ hơn 10.000 hiện vật gốm Nam Bộ xưa. Trong đó có những hiện vật tuổi đời hơn 100 năm. Với anh, mỗi chiếc chén (bát), bình trà hay cặp voi gốm không chỉ là món đồ cũ, mà còn lưu giữ những câu chuyện về đời sống, văn hóa của người dân Nam Bộ qua nhiều thế hệ.