Chuyển đổi trồng cao su ở Đắk Lắk: Hậu quả khôn lường đang hiện hữu

Phần lớn diện tích đất rừng khộp có thành phần cơ giới tầng mặt cát, hoặc cát pha, kết cấu đất rời rạc, nguồn dinh dưỡng kém. Cách mặt đất khoảng 20 - 40cm là tầng kết von, sỏi đá, dưới tích đất sét nên mùa nắng gió cây cao su dễ bị ngã đổ, mùa mưa ngập úng.

Năm 2009, UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành quyết định phê duyệt quy hoạch phát triển cây cao su giai đoạn 2009-2020, trong đó có chuyển đổi gần 8.000ha rừng khộp tại hai huyện Ea Súp và Buôn Đôn sang trồng cây cao su. Tuy nhiên, đến nay hầu hết số diện tích cao su này không chỉ không mang lại hiệu quả mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái trên địa bàn.

Theo báo cáo của UBND huyện Ea Súp cho biết, trên địa bàn huyện hiện có 13 dự án thuê đất, thuê rừng để trồng cao su kết hợp quản lý bảo vệ rừng với tổng diện tích hơn 10.586ha. Trong đó, diện tích quy hoạch để trồng cao su là hơn 6.542ha, số diện tích còn lại để khoanh nuôi quản lý, bảo vệ rừng. 

Tính đến nay, các dự án đã trồng được hơn 1.590ha cao su nhưng theo đánh giá của Phòng NN và PTNT huyện, thì phần lớn diện tích cao su đã được trồng tại các vùng dự án sinh trưởng và phát triển kém do điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng không phù hợp và không được chủ dự án đầu tư chăm sóc đúng kỹ thuật.

Điển hình như đầu năm 2010, Công ty TNHH Anh Quốc (TP Hồ Chí Minh) được UBND tỉnh Đắk Lắk phê duyệt dự án trồng rừng, trồng cao su với tổng diện tích hơn 1.160ha tại Tiểu khu 293 thuộc địa bàn xã Cư Mlan, huyện Ea Súp. 

Trong tổng số diện tích được giao, buộc Công ty Anh Quốc phải trồng 434,5ha cao su, còn lại là diện tích quản lý bảo vệ rừng. Tuy nhiên, sau khi được bàn giao, mãi đến cuối năm 2011, công ty này mới cho triển khai trồng 100ha cao su nhưng đến nay, hầu hết số cao su này đã chết gần hết. 

Cũng lâm tình cảnh tương tự, tại dự án của Công ty TNHH TM DV XNK Hoàng Gia Phát đã để 30ha cao su bị chết cháy; Công ty TNHH SX XD TM Đức Tâm bị chết 65ha; Công ty TNHH Minh Hằng, Đức Tâm… cũng có hàng chục ha cao su mới trồng trên đất rừng khộp cũng không tha thiết đầu tư để vườn cây vàng lá chết gần hết.

Không chỉ tại các dự án của doanh nghiệp bị “chết yểu”, trên địa bàn huyện Ea Súp và Buôn Đôn cũng có hàng ngàn héc ta cao su tiểu điền do các hộ đồng bào dân tộc tự ý trồng, trồng theo phong trào nhưng hầu hết đến nay đều bỏ hoang, để chết hoặc chặt bỏ. 

Theo một lãnh đạo huyện Ea Súp cho biết, nguyên nhân khiến phong trào trồng cao su trên địa bàn tăng chóng mặt là do những năm 2009 đến năm 2014, khi giá mủ cao su tăng cao, các doanh nghiệp, hộ gia đình đồng bào các dân tộc đua nhau tranh giành đất, lấn chiếm đất rừng khộp trái phép để trồng cao su. 

Ngay tại huyện Ea Súp, 10 xã, thị trấn trên địa bàn đều có diện tích cao su trồng trên đất rừng khộp, xã thấp nhất có 10ha, còn cao nhất gần 900ha.

Nhiều diện tích cao su trên địa bàn huyện Ea Súp bị bỏ hoang hoặc không được chăm sóc.
Nhiều diện tích cao su trên địa bàn huyện Ea Súp bị bỏ hoang hoặc không được chăm sóc.

Trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Văn Thước, Chủ tịch UBND xã Cư MLan, huyện Ea Súp than thở: “Trước đây, xã cũng đã từng phá bỏ hàng ngàn ha rừng khộp chuyển sang trồng 700ha điều nhưng kém hiệu quả kinh tế. Năm 2009, do giá cao su tăng cao, đồng bào đua nhau chặt điều chuyển sang trồng cao su nhưng với vườn cây “không chịu lớn” như thế này thì đời sống người dân càng thêm khó khăn…”. 

Còn một vị lãnh đạo UBND xã Ea Lê, huyện Ea Súp cho biết thêm, do chạy theo phong trào, đồng bào các dân tộc trong xã đã ồ ạt phá rừng trồng 500ha cao su trên đất rừng khộp. Qua quan sát 3 năm đầu thì cây phát triển khá tốt nhưng đến năm thứ 4 trở đi rễ chính rễ ngang gặp đá bàn cây không phát triển được, trở nên còi cọc, chững lại, có nơi chết dần. 

“Hiện nay, nhiều đồng bào các dân tộc ở huyện Ea Súp đã tự ý chặt bỏ vườn cao su để chuyển sang trồng các loại nông sản như ngô lai, đậu đỗ, sắn… để có nguồn thu nhập”, vị cán bộ này cho biết thêm.

Trao đổi với chúng tôi về những bất cập trên, Tiến sĩ Tôn Nữ Tuấn Nam, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông, lâm nghiệp Tây Nguyên cho biết, điều kiện đất đai, khí hậu vùng rừng khộp Ea Súp rất khắc nghiệt bởi tầng đất canh tác mỏng, khả năng ngập úng trong mùa mưa, lượng bốc hơi và nhiệt độ cao trong các tháng mùa khô ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh trưởng, phát triển của nhiều loại cây trồng, nhất là loại cây công nghiệp dài ngày như cao su bởi đây là loại cây rất sợ ngập nước. 

Còn Tiến sĩ Trình Công Tư, Trung tâm Nghiên cứu Đất, Phân bón, Môi trường Tây Nguyên (Viện Thổ nhưỡng - Nông hóa) cũng cho rằng, phần lớn diện tích đất rừng khộp có thành phần cơ giới tầng mặt cát, hoặc cát pha, kết cấu đất rời rạc, nguồn dinh dưỡng kém. Cách mặt đất khoảng 20 - 40cm là tầng kết von, sỏi đá, dưới tích đất sét nên mùa nắng gió cây cao su dễ bị ngã đổ, mùa mưa ngập úng.

“Qua thực tế cho thấy, việc chuyển đổi rừng khộp để lấy đất trồng cao su ở huyện Ea Súp và Buôn Đôn không chỉ thiệt hại lớn trước mắt về kinh tế mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái trên địa bàn. Hậu quả dễ nhận thấy là trong vài năm trở lại đây, cứ đến mùa mưa, huyện Ea Súp luôn bị ngập lụt nặng. Còn về mùa khô, nhiệt độ trong vùng luôn tăng thêm từ 1 độ trở lên so với các địa phương lân cận. Chính điều này càng gây khó khăn trong sản xuất và đời sống cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn”, Tiến sỹ Trình Công Tư cho hay.

Theo đánh giá của các chuyên gia nông nghiệp cho rằng, UBND tỉnh Đắk Lắk đã quá nóng vội trong việc ồ ạt chuyển đổi rừng khộp sang trồng cao su mà chưa tính đến hiệu quả kinh tế cũng như ảnh hưởng đến môi trường. 

Những cánh rừng khộp, rừng “nghèo” xanh ngát trước đây ở Đắk Lắk giờ nhiều nơi trở thành đồi trọc chỉ sau gần 8 năm chuyển đổi mục đích sang trồng cao su. Một hậu quả khôn lường hiển hiện trước mắt mà cơ quan chức năng cần nhìn nhận và đánh giá lại hiệu quả của dự án.

Văn Thành

Các tin khác

Kỳ 1: Dự án chống ngập đội vốn hơn 886 tỷ đồng "đứt gánh" sau 16 năm thi công

Kỳ 1: Dự án chống ngập đội vốn hơn 886 tỷ đồng "đứt gánh" sau 16 năm thi công

Dự án hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía Nam huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh) có tổng mức đầu tư hơn 886 tỷ đồng, sau 16 năm thi công nhưng không thể hoàn thành, đã bị chấm dứt đầu tư. Thay vào đó, một dự án mới có tổng mức gần 1.400 tỷ đồng được phê duyệt khẩn cấp để giải nguy tình trạng ngập úng cục bộ tại Khu kinh tế Vũng Áng.

Ẩn họa môi trường từ chôn lấp rác thải trái quy định ở Hà Tĩnh

Ẩn họa môi trường từ chôn lấp rác thải trái quy định ở Hà Tĩnh

Do rác thải tồn đọng, quá tải nên tại một số địa phương, các doanh nghiệp ký kết hợp đồng thu gom, vận chuyển đã có dấu hiệu tự ý chôn lấp rác thải chưa qua xử lý. Tình trạng chôn rác thải không chỉ tiềm ẩn mối nguy về môi trường sinh thái, mà còn vi phạm pháp luật về môi trường, cần được chấn chỉnh, xử lý nghiêm.

Cải tạo trường học chậm tiến độ, nhà thầu bị phạt hơn 850 triệu

Cải tạo trường học chậm tiến độ, nhà thầu bị phạt hơn 850 triệu

Sau khi bị chấm dứt hợp đồng tại gói thầu số 22 dự án xử lý ô nhiễm môi trường TP Huế, một nhà thầu tiếp tục bị cơ quan chức năng TP Huế ra quyết định xử phạt hơn 850 triệu đồng do thi công cải tạo các hạng mục tại Trường THPT chuyên Quốc Học Huế chậm tiến độ.

Dự án xử lý ô nhiễm dang dở nhiều năm, Huế “trảm” nhà thầu

Dự án xử lý ô nhiễm dang dở nhiều năm, Huế “trảm” nhà thầu

Dự án xử lý triệt để ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt tại các khu vực trọng điểm trên địa bàn TP Huế (gọi tắt dự án xử lý ô nhiễm môi trường) thi công nhiều năm vẫn chưa hoàn thành. Chủ đầu tư đã ra quyết định xử phạt, chấm dứt hợp đồng đối với nhà thầu thi công chậm tiến độ.

Loạt nhà máy rác “ngắc ngoải”, nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Loạt nhà máy rác “ngắc ngoải”, nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Các dự án xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh không thể đầu tư xây dựng, hoặc xây dựng xong thì gặp sự cố, không phát huy hiệu quả. Để xử lý lượng rác thải tồn đọng, một số doanh nghiệp liên quan đã lén lút chôn lấp trái phép hoặc xin ngừng hoạt động buộc cơ quan Công an phải vào cuộc.

Bãi tập kết dăm gỗ ém cạnh 4 tổng kho nhiên liệu, hoá chất

Bãi tập kết dăm gỗ ém cạnh 4 tổng kho nhiên liệu, hoá chất

Tại khu vực hậu cảng Khu kinh tế (KKT) Vũng Áng hiện đang tập trung 4 tổng kho của các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực xăng dầu, hoá chất và khí hóa lỏng LPG. Tuy nhiên, cũng trong khu vực này đang hiện hữu bãi tập kết dăm gỗ quy mô lớn nhưng không đảm bảo các biện pháp về PCCC và các biện pháp che chắn ứng phó với gió lớn, đe doạ trực tiếp đến sự an toàn của các doanh nghiệp kinh doanh nhiên liệu, hoá chất.

Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Quá trình thực hiện dự án, chủ đầu tư đã phát hiện “núi rác” tồn đọng được chôn lấp dưới lòng đất trong dự án Khu công nghiệp (KCN) VSIP Hà Tĩnh. Đến nay, ngành chức năng vẫn loay hoay tìm giải pháp trong khi chưa có đầy đủ thông tin, cơ sở để xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Làm rõ vụ có dấu hiệu lạm dụng chức vụ ở chợ dân sinh Quảng An

Làm rõ vụ có dấu hiệu lạm dụng chức vụ ở chợ dân sinh Quảng An

Dù không được giao nhiệm vụ thu tiền, làm giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (GCNĐKKD), nhưng bà Nguyễn Thị Thanh Hương, nguyên Phó Trưởng phòng Kinh tế quận Tây Hồ (cũ), vẫn tự ý xuống chợ dân sinh Quảng An (phường Quảng An, quận Tây Hồ cũ), nay là phường Hồng Hà, TP Hà Nội, yêu cầu các hộ kinh doanh nộp tiền, làm GCNĐKKD, khiến nhiều người bức xúc…

Ai chịu trách nhiệm về sai phạm dự án Khu du lịch thác Đam B’ri ?

Ai chịu trách nhiệm về sai phạm dự án Khu du lịch thác Đam B’ri ?

Hàng chục năm kể từ khi được chấp thuận đầu tư, dự án Khu du lịch thác Đam B’ri (Lâm Đồng) vẫn dang dở. Kết luận của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã chỉ ra những vi phạm của chủ đầu tư và còn cho thấy dấu hiệu buông lỏng quản lý của cơ quan chức năng qua nhiều giai đoạn.

Hàng loạt sai phạm tại các dự án nghỉ dưỡng ở hồ Tuyền Lâm

Hàng loạt sai phạm tại các dự án nghỉ dưỡng ở hồ Tuyền Lâm

Từ việc giao hàng trăm héc ta đất, rừng không qua đấu giá theo quy định, buông lỏng quản lý trong nhiều năm, đến những dự án "ôm" đất hơn một thập kỷ nhưng vẫn dang dở…, kết luận thanh tra của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã chỉ ra hàng loạt sai phạm tại các dự án du lịch nghỉ dưỡng ở Khu du lịch Quốc gia hồ Tuyền Lâm.

Trạm trộn bê tông và các công trình nhà ở xây dựng trái phép nhưng đang được các cấp chính quyền địa phương "tháo gỡ" bằng cách phạt, cho tồn tại.

Trạm trộn bê tông, khu sinh thái “mọc” trái phép, chính quyền phạt cho tồn tại

Quá trình cấp đất để khai thác mỏ đá, doanh nghiệp liên tục xảy ra sai phạm. Sau khi bị thu hồi trả về địa phương quản lý, doanh nghiệp này tự ý xây dựng nhiều công trình kiên cố; xây dựng trạm trộn bê tông hoạt động trái phép. Phát hiện sai phạm, chính quyền địa phương xử lý theo kiểu “phạt, cho tồn tại” và ngành chức năng xem xét đề xuất cho thuê đất ngắn hạn làm du lịch trải nghiệm.

Trường mầm non chưa làm xong đã thanh toán 100% giá trị

Trường mầm non chưa làm xong đã thanh toán 100% giá trị

Ông Nguyễn Duy Linh, Phó Giám đốc phụ trách điều hành Ban Quản lý dự án khu vực Đông Hải (thuộc UBND xã Long Điền) nghiệm thu, thanh toán 100% giá trị công trình cho nhà thầu nâng cấp, mở rộng trường mầm non khi chưa hoàn thành, có dấu hiệu "Giả mạo trong công tác". Vụ việc đã được chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra Công an Cà Mau theo quy định.

Chậm chi trả hỗ trợ, bồi thường khiến người dân bức xúc

Chậm chi trả hỗ trợ, bồi thường khiến người dân bức xúc

Dù phương án bồi thường được phê duyệt từ cuối năm 2025, nhưng đến nay đã hơn 6 tháng trôi qua, 171 hộ dân có đất, tài sản trên đất bị ảnh hưởng bởi dự án Cụm công nghiệp (CCN) Hương Xuân (phường Kim Trà, TP Huế) vẫn chưa nhận được kinh phí hỗ trợ, bồi thường.

Hơn 13 năm chưa giao xong hơn 2.000ha đất rừng cho dân tại một xã ở Đắk Lắk, vì sao?

Hơn 13 năm chưa giao xong hơn 2.000ha đất rừng cho dân tại một xã ở Đắk Lắk, vì sao?

Hơn 13 năm kể từ khi tiếp nhận 2.018,5ha đất rừng do cấp có thẩm quyền chuyển giao sau khi thu hồi từ Ban Quản lý rừng phòng hộ (BQL RPH) Sơn Hòa, chính quyền hai xã Sơn Hội, Phước Tân, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây – nay là xã Tây Sơn vẫn chưa giao xong diện tích đất rừng nêu trên cho người dân sử dụng, bảo vệ, phát triển rừng.

Trường liên cấp ở xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị đang được đẩy nhanh tiến độ theo yêu cầu của lãnh đạo tỉnh Quảng Trị.

Nghịch lý khi hàng chục dự án đầu tư công giải ngân 0%

Năm 2026, tổng số vốn đầu tư công tỉnh Quảng Trị được giao là gần 5.327 tỉ đồng. Với số vốn được giao tương đối lớn, song đến nay việc giải ngân đầu tư công ở Quảng Trị đạt thấp. Hàng chục dự án đầu tư công giải ngân 0% đã kéo theo những hệ luỵ ảnh hưởng đến phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh.