Hơn 13 năm chưa giao xong hơn 2.000ha đất rừng cho dân tại một xã ở Đắk Lắk, vì sao?

Ì ạch “treo nợ” việc giao đất rừng

13 năm 6 tháng về trước, UBND tỉnh Phú Yên trước đây – nay là tỉnh Đắk Lắk, ban hành quyết định số 27/QĐ-UBND ngày 2/1/2013, thu hồi 2.562,5ha đất rừng từ BQL RPH Sơn Hòa chuyển về các xã Sơn Hội, Phước Tân, Sơn Định để lập phương án trình UBND huyện Sơn Hòa phê duyệt, giao cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng, bảo vệ, phát triển rừng theo Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004 và Luật Đất đai 2003. Trong số đó có 1.791ha ở xã Sơn Hội và 227,5ha ở xã Phước Tân là hai trong ba xã hợp nhất thành xã Tây Sơn khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Sau khi thẩm tra hồ sơ liên quan, ngày 26/12/2014, UBND huyện Sơn Hòa có quyết định số 6104/QĐ-UBND phê duyệt phương án giao đất, cấp “sổ đỏ” lâm nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân ở xã Sơn Hội. Tuy nhiên, do khó khăn về tài chính nên gần 4 năm sau đó, ngày 28/11/2018, UBND xã Sơn Hội mới thuê Trung tâm Quy hoạch thiết kế NN&PTNT Phú Yên đo đạc, lập bản đồ chi tiết 1/5000.

Thế nhưng, sau 13 năm 6 tháng kể từ khi UBND tỉnh Phú Yên có quyết định thu hồi, chuyển giao đất rừng và gần 8 năm kể từ khi UBND xã Sơn Hội nghiệm thu, thanh toán 918 triệu đồng chi phí đo đạc, việc giao đất rừng ở địa phương này vẫn chưa thực hiện xong.

Do việc giao đất cho dân ì ạch kéo dài, nên giữa năm 2023 đoàn thanh tra huyện Sơn Hòa vào cuộc thu thập chứng cứ, tài liệu liên quan.

Theo Kết luận thanh tra số 06/KL-UBND ngày 21/11/2023 của UBND huyện Sơn Hòa, đến thời điểm thanh tra, trong tổng diện tích đất rừng BQL RPH Sơn Hòa bàn giao cho xã Sơn Hội, có 458,3ha đất rừng đã bị 266 người dân chiếm dụng trái phép trong vòng 3 năm (2008-2011); 13,3ha đất rừng BQL RPH Sơn Hòa giao khoán cho một số nhân viên sử dụng 20 năm để trồng keo và 114,2ha đất lâm nghiệp, 15,2ha đất trồng cây hàng năm khác đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp “sổ đỏ” cho 27 hộ gia đình ở xã Sơn Hội trước khi UBND tỉnh Phú Yên có quyết định thu hồi đất từ BQL RPH Sơn Hòa chuyển về các xã Sơn Hội, Phước Tân, Sơn Định.

Cũng theo kết luận nêu trên, tại thời điểm thanh tra, xã Sơn Hội thuộc vùng đặc biệt khó khăn, có diện tích tự nhiên 16.432ha; trong số 1.070 hộ gia đình gồm 4.391 người dân, có 55% hộ gia đình gồm 52,5% người dân là đồng bào dân tộc thiểu số. 5 tháng sau khi kết luận thanh tra, xã Sơn Hội chỉ mới tạm giao gần 15ha đất rừng cho người dân, còn lại hơn 1.000ha vẫn nằm… trên giấy.

Việc giao đất rừng cho người dân “treo nợ” nhiều năm, trong khi nhiều gia đình thiếu đất sản xuất nên tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo ở xã Sơn Hội tăng cao. Nhiều vụ phá rừng lấy đất làm nương rẫy diễn ra trong hai năm 2021-2022 ở xã Sơn Hội đã bị phát hiện xử lý hành chính lẫn hình sự. Nổi cộm nhất trong năm 2021, Phạm Văn Anh cùng 7 người dân địa phương thuê nhân công đốn hạ, phát dọn trắng 17 vạt rừng tại tiểu khu 162, hủy hoại hơn 4,5ha rừng tự nhiên, gây thiệt hại hơn 746 triệu đồng. Kết cục 8 “lâm tặc” bị kết án về tội “Hủy hoại rừng”, 2 cán bộ BQL RPH Sơn Hòa bị kết án về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”.

Tại địa bàn Phước Tân, trong tổng diện tích 227,5ha mà địa phương đã tiếp nhận từ BQL RPH Sơn Hòa đến nay vẫn chưa giao xong cho người dân, trong số đó có gần 40ha đã bị nhiều người chiếm dụng trái phép để trồng keo, mía, mì từ nhiều năm qua.

Lãnh đạo địa phương nói gì?

Thực hiện Nghị quyết số 1660/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đắk Lắk, xã Sơn Hội hợp nhất với hai xã Phước Tân, Cà Lúi thành xã Tây Sơn từ 1/7/2025, trong khi 2.018,5ha đất rừng ở địa bàn Sơn Hội, Phước Tân vẫn chưa giao xong cho người dân.

Từ những trăn trở, bức xúc của người dân, đầu tháng 7/2026, phóng viên Báo CAND về xã Tây Sơn để tìm lời giải cho câu hỏi đến bao giờ người dân khu vực Sơn Hội, Phước Tân trước đây mới được giao đất để sử dụng, bảo vệ và phát triển rừng đúng quy định tại khoản 3, điều 2, quyết định số 27/QĐ-UBND ngày 2/1/2013 của UBND tỉnh Phú Yên?

Ông Tô Phương Bắc, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tây Sơn cho biết, vụ việc kéo dài nhiều năm với nhiều diễn biến phát sinh so với biên bản giao nhận đất giữa BQL RPH Sơn Hòa với UBND hai xã Sơn Hội, Phước Tân và hồ sơ đo đạc của Trung tâm Quy hoạch thiết kế NN&PTNT Phú Yên. Nhiều diện tích đất đã bị người dân chiếm dụng trái phép từ lâu, diện tích chồng chéo, hiện trạng thực địa khác với hồ sơ…

Để giải quyết tồn tại kéo dài này, ngày 15/5/2026, Ban Thường vụ Đảng ủy xã Tây Sơn đã có quyết định thành lập đoàn kiểm tra, tiến hành rà soát hồ sơ, tài liệu, bản đồ, mốc giới, danh mục diện tích đất mà BQL RPH Sơn Hòa đã giao cho hai xã Sơn Hội, Phước Tân theo quyết định số 27/QĐ-UBND ngày 2/1/2013 của UBND tỉnh Phú Yên; đối chiếu hồ sơ quản lý với hiện trạng sử dụng đất trên thực địa, xác định diện tích đất đang quản lý, đất bị lấn chiếm, sử dụng sai mục đích, tranh chấp, chồng lấn hoặc có biến động khác; đồng thời làm rõ kết quả thực hiện, tồn tại, hạn chế, nguyên nhân, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.

"Cùng với việc báo cáo kết quả kiểm tra, đoàn kiểm tra tham mưu Ban Thường vụ Đảng ủy xã Tây Sơn xem xét, kết luận, chỉ đạo các biện pháp cấp thiết; kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý những trường hợp vi phạm, tồn tại kéo dài và những vấn đề vượt thẩm quyền của xã" - ông Tô Phương Bắc cho biết thêm.

Theo đó, hơn một tháng qua, hai tổ công tác giúp việc đoàn kiểm tra đã triển khai thực hiện nhiều phần việc được giao. Trong đó, tổ công tác của Công an xã Tây Sơn đang khẩn trương xác minh, thu thập chứng cứ, làm rõ các trường hợp lấn chiếm đất và nắm tình hình có liên quan.

Thông tin phóng viên nắm được, trong số những người đã lấn chiếm hàng trăm hecta đất rừng có cả đảng viên, nguyên cán bộ, công chức xã Sơn Hội, Phước Tân trước đây.

Bi hài hơn nữa là hàng trăm hecta đã bị chiếm dụng trái phép do BQL RPH Sơn Hòa buông lỏng quản lý, đến khi không có biện pháp giải quyết thì ngày 18/10/2012 mới có văn bản xin… trả lại đất rừng cho tỉnh Phú Yên, khiến cho cấp xã phải đối mặt với khó khăn khi “được” tỉnh giao đất để lập phương án giao lại cho dân !

Dư luận đang trông chờ kết quả kiểm tra của Đảng ủy xã Tây Sơn và hy vọng người dân địa phương sẽ được giao đất rừng để sử dụng, bảo vệ và phát triển rừng, dẫu biết là đã muộn, nhưng có vẫn còn hơn không.