Thanh tra tỉnh Quảng Trị chỉ ra nhiều sai phạm tại Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Triệu Hải

Kết luận mới đây của Thanh tra tỉnh Quảng Trị (KLTT) đối với những sai phạm tại Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Triệu Hải (Công ty Triệu Hải) không chỉ phơi bày những lỗ hổng trong quản lý đất đai, tài chính mà còn đặt ra yêu cầu làm rõ trách nhiệm của tập thể lãnh đạo và cá nhân đứng đầu doanh nghiệp.

Bất thường trong hạch toán gần 900 triệu đồng tiền giao khoán

KLTT đã chỉ ra một trường hợp đáng chú ý liên quan đến nguồn thu từ các hợp đồng giao khoán. Cụ thể, trong hai năm 2024 và 2025, Công ty Triệu Hải thu của các hộ nhận khoán tổng số tiền hơn 893 triệu đồng, trong đó năm 2024 gần 499 triệu đồng và năm 2025 hơn 394 triệu đồng.

Tuy nhiên, Công ty lại hạch toán khoản thu này vào tài khoản 3337 – Thuế nhà đất, tiền thuê đất (tài khoản dùng để theo dõi nghĩa vụ thuế nhà đất, tiền thuê đất phải nộp Nhà nước). Trong khi đó, bản chất khoản tiền trên là tiền thu từ các hộ nhận khoán theo thỏa thuận giao khoán, không phải khoản thuế, tiền thuê đất Công ty phải nộp Nhà nước. Do đó, việc hạch toán khoản thu này vào tài khoản trên là không phù hợp với bản chất khoản thu và nội dung nghiệp vụ kinh tế phát sinh.

Sai sót trong hạch toán đã dẫn đến việc ghi nhận thiếu thu nhập trong kỳ, làm giảm thu nhập chịu thuế và dẫn đến kê khai thiếu thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp. Tổng số thuế xác định kê khai thiếu gần 167 triệu đồng, trong đó năm 2024 gần 100 triệu đồng và năm 2025 hơn 67 triệu đồng.

Ngày 13/8/2026, trước khi KLTT được ban hành, Chánh Thanh tra tỉnh đã có quyết định về việc thu hồi khoản thuế kê khai thiếu nêu trên. Đến ngày 17/8/2026, Công ty đã thực hiện nộp số tiền này vào ngân sách nhà nước.

“Việc Công ty nộp bổ sung tiền thuế là động thái khắc phục cần thiết. Tuy nhiên, khắc phục hậu quả tài chính mới chỉ là một phần của quá trình xử lý. Điều chúng tôi quan tâm là vì sao khoản thu gần 900 triệu đồng từ các hộ nhận khoán lại được hạch toán vào tài khoản thuế nhà đất, tiền thuê đất thay vì được ghi nhận đúng bản chất; quy trình kiểm tra, đối chiếu sổ sách kế toán đã được thực hiện ra sao và trách nhiệm của những người liên quan như thế nào? Liệu đây chỉ là sai sót nghiệp vụ hay có nguyên nhân sâu xa nào khác? Cần làm rõ dòng tiền đã được quản lý, sử dụng ra sao, đồng thời có biện pháp ngăn ngừa những sai sót tương tự tái diễn”, một hộ nhận khoán (xin giấu tên) bày tỏ.

Ngoài sai sót trong hạch toán và kê khai thuế, Thanh tra tỉnh còn phát hiện quy chế quản lý nợ ban hành từ năm 2014 chưa được cập nhật kịp thời, vẫn viện dẫn Thông tư 228/2009/TT-BTC dù văn bản này đã hết hiệu lực từ ngày 10/10/2019. Việc sử dụng quỹ phúc lợi để hỗ trợ một số hoạt động, đơn vị bên ngoài Công ty cũng có những khoản chưa phù hợp quy định.

110,7 ha đất chưa bàn giao, nhiều thủ tục còn dang dở

Theo KLTT, Công ty Triệu Hải được giao quản lý, sử dụng quỹ đất lâm nghiệp quy mô lớn, phục vụ hoạt động trồng, chăm sóc, khai thác và bảo vệ rừng. Tuy nhiên, quá trình thực hiện phương án sử dụng đất được UBND tỉnh phê duyệt vẫn còn nhiều hạn chế.

Cụ thể, theo phương án sử dụng đất được phê duyệt tại Quyết định số 4243/QĐ-UBND ngày 15/12/2021, Công ty phải bàn giao 986,94 ha đất về địa phương quản lý. Đến thời điểm thanh tra, mới bàn giao được 876,24 ha, còn 110,7 ha chưa hoàn tất thủ tục bàn giao.

Đáng chú ý, toàn bộ diện tích 110,7 ha này thuộc Tiểu khu 832, phường Quảng Trị. Trong đó, 52,3 ha do Công ty trực tiếp sản xuất, 58,4 ha đang được giao khoán theo Nghị định 168/2016/NĐ-CP. Lý do doanh nghiệp đưa ra là các hợp đồng giao khoán chưa kết thúc chu kỳ kinh doanh, cây trồng chưa đến thời điểm xử lý tài sản. Công ty dự kiến đến năm 2029 mới thanh lý hợp đồng, xử lý tài sản để bàn giao đất(?).

Lãnh đạo UBND phường Quảng Trị cho biết, việc kéo dài thời gian bàn giao khiến phương án sử dụng đất của địa phương đã được cấp trên phê duyệt chưa thể hoàn thành đúng tiến độ.

Không chỉ chậm bàn giao đất, công tác hoàn thiện hồ sơ pháp lý cũng còn những điểm chưa thống nhất. Thanh tra phát hiện Công ty chưa đăng ký biến động đối với 1,065 ha đất đã bị Nhà nước thu hồi; chưa điều chỉnh hợp đồng thuê đất để thống nhất với diện tích đã được cập nhật trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Những bất cập này cho thấy công tác rà soát, cập nhật và quản lý hồ sơ đất đai tại doanh nghiệp chưa theo kịp những biến động thực tế.

Nhiều bất thường trong quản lý đất lâm nghiệp

Một trong những nội dung đáng chú ý trong KLTT là hoạt động giao khoán đất lâm nghiệp và hợp tác đầu tư trồng rừng của Công ty, với quy mô liên quan đến hàng trăm hộ gia đình, cá nhân và hàng nghìn hecta đất.

Cụ thể, Công ty đã giao khoán đất lâm nghiệp cho 161 hộ gia đình, cá nhân với tổng diện tích 576,1 ha. Theo quy định tại Nghị định 168/2016/NĐ-CP, việc giao khoán đất lâm nghiệp phải bảo đảm trình tự, thủ tục, công khai thông tin và xác định rõ trách nhiệm của các bên. Tuy nhiên, quá trình kiểm tra cho thấy Công ty chưa thực hiện đầy đủ các yêu cầu này.

Doanh nghiệp chưa thông báo công khai thông tin về giao khoán, chưa niêm yết danh sách các đối tượng nhận khoán tại trụ sở Công ty và UBND cấp xã nơi có đất. Một số hợp đồng cũng chưa thể hiện đầy đủ nội dung theo mẫu quy định, như khối lượng, chất lượng công việc, thời điểm có hiệu lực và nghĩa vụ tài chính của bên nhận khoán.

Đáng chú ý, Thanh tra còn phát hiện những hồ sơ không bảo đảm trình tự thời gian. Có trường hợp biên bản giao nhận khoán được lập trước ngày ký hợp đồng; một số hồ sơ khác chưa bảo đảm thời gian niêm yết danh sách đối tượng nhận khoán trước khi ký kết hợp đồng.

Không chỉ tồn tại bất cập trong hoạt động giao khoán, việc hợp tác góp vốn đầu tư trồng rừng kinh tế của Công ty với 37 tổ chức, cá nhân trên diện tích khoảng 2.353 ha cũng bộc lộ nhiều vấn đề đáng chú ý.

Theo hồ sơ thanh tra, tại các hợp đồng góp vốn mà Công ty ký với đại diện nhóm 110 hộ, người đứng tên đại diện trực tiếp ký hợp đồng, biên bản, giấy tờ giao dịch, chứng từ nộp tiền và thanh toán với Công ty. Tuy nhiên, hồ sơ không có văn bản cử người đại diện hoặc văn bản ủy quyền của các thành viên trong nhóm theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Một vấn đề khác được Thanh tra tỉnh chỉ ra là việc phân bổ chi phí trong một số hợp đồng liên kết trồng rừng chưa đúng tỷ lệ góp vốn đã thỏa thuận. Theo hợp đồng, Công ty góp 65% vốn, bên liên kết góp 35%. Tuy nhiên, đối với các khoản chi phí bảo vệ rừng năm thứ sáu, chi phí thiết kế khai thác và tiền thuê đất, Công ty lại thanh toán toàn bộ chi phí và thu hồi 100% số tiền đã chi trả, thay vì phân bổ chi phí giữa hai bên theo tỷ lệ góp vốn 65% - 35% như đã cam kết.

Từ những bất thường kể trên, dư luận nghi ngờ rằng hoạt động hợp tác góp vốn trồng rừng có thể tồn tại tình trạng một số cá nhân thực sự bỏ vốn, có quyền quyết định hoặc hưởng lợi nhưng không trực tiếp đứng tên trong hồ sơ, thay vào đó nhờ người khác đứng tên góp vốn, đại diện nhóm hộ để hoàn thiện các hợp đồng. Qua đó, đặt ra nghi vấn về việc có hay không những cá nhân đứng sau các hợp đồng nhưng không xuất hiện trên giấy tờ, trong khi người đứng tên chỉ đóng vai trò đại diện trên danh nghĩa.

Cần làm rõ trách nhiệm người đứng đầu, xử lý nghiêm theo quy định

Trong giai đoạn 2024–2025, ông Lê Hoài Nhân giữ chức Chủ tịch Hội đồng thành viên kiêm Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Triệu Hải. Với hai cương vị lãnh đạo cao nhất tại doanh nghiệp, ông Nhân có trách nhiệm tổ chức, quản lý, điều hành và kiểm soát toàn bộ hoạt động của Công ty, trong đó có việc chấp hành các quy định về tài chính, kế toán, thuế và quản lý, sử dụng đất lâm nghiệp.

Việc để xảy ra hàng loạt thiếu sót, sai phạm được Thanh tra tỉnh Quảng Trị chỉ ra trong thời gian ông Nhân điều hành Công ty đặt ra yêu cầu phải xem xét nghiêm túc trách nhiệm của cá nhân người đứng đầu. Cần làm rõ ông Nhân đã thực hiện trách nhiệm quản lý, kiểm tra, giám sát đến đâu; có buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm trong chỉ đạo điều hành hay có liên quan trực tiếp đến những sai phạm được phát hiện hay không.

Ngày 4/5/2026, UBND tỉnh Quảng Trị có quyết định điều động ông Lê Hoài Nhân sang giữ chức Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Lâm nghiệp Bến Hải; ông Hoàng Ngọc Thành được bổ nhiệm làm Chủ tịch Hội đồng thành viên, Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải.

Việc thay đổi vị trí công tác không làm mất đi trách nhiệm của người đứng đầu đối với những vấn đề xảy ra trong thời gian mình quản lý, điều hành. Do đó, bên cạnh yêu cầu khắc phục các tồn tại tại Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải, cơ quan chức năng cần làm rõ trách nhiệm của ông Lê Hoài Nhân và những cá nhân liên quan, xác định mức độ, tính chất vi phạm để có hình thức xử lý tương xứng, bảo đảm khách quan, nghiêm minh và đúng quy định pháp luật.