Một phần không thể thiếu trong các cuộc thi đó là Ban Giám khảo (BGK) và thường thì những người nổi tiếng, có uy tín ở lĩnh vực nào sẽ được mời làm giám khảo cho lĩnh vực đó. Gần đây, nhiều cuộc thi còn mời cả những người nổi tiếng ở lĩnh vực khác sang làm BGK. Không biết do thiếu người hay đây là cách để thu hút sự chú ý của công chúng tới mỗi cuộc thi?
Công việc đánh giá, bình phẩm, chấm điểm… mới nhìn qua tưởng đơn giản, nhưng đây lại là công việc khó khăn của bất kỳ cuộc thi, bình chọn nào. Ngồi ở vị trí "cầm cân nảy mực" sẽ phải chịu trách nhiệm về mỗi thí sinh họ chấm, và càng "khó" hơn khi việc chấm giải giờ đây thường được truyền hình trực tiếp và nhà tổ chức lấy đó làm yếu tố hấp dẫn cuộc thi. BGK giờ đây, ngoài yếu tố chuyên môn còn cần phải biết đánh giá, nhận xét một cách dí dỏm, xác đáng và không làm mất tinh thần của người dự thi.
Trong cuộc thi Vietnam Idol (Thần tượng âm nhạc Việt Nam), chính những lời nhận xét dí dỏm, hài hước, và càng lúc càng khắt khe… của 3 vị giám khảo đã tạo được sức hút không nhỏ cho cuộc thi. Hình ảnh 3 vị giám khảo chính của Vietnam Idol 2007: Ca sĩ Siu Black, nhạc sĩ Hà Dũng, nhạc sĩ Tuấn Khanh, lúc cười ngả nghiêng, lúc nén cơn buồn ngủ, lúc trố mắt ngạc nhiên, lúc ngơ ngác không hiểu mình đang xem gì... cũng được ghi hình và phát sóng trên truyền hình.
Vietnam Idol 2008, Giám khảo Siu Black vẫn giữ hình ảnh vui vẻ, tràn đầy sức sống với cách nhận xét thân thiện, dung hòa giữa các vị giám khảo đã luôn nhận được sự hưởng ứng của người xem. Giám khảo Trần Mạnh Tuấn thì giữ vai động viên thí sinh, luôn nhẹ nhàng và thận trọng trong từng lời nhận xét… cũng được nhiều người yêu mến.
Còn nhạc sĩ Hồ Hoài Anh phải đóng vai "ác", bị gán mác là đẹp trai và "đanh đá". Những câu nói rất thẳng như: "Nói thật tôi chẳng ấn tượng gì về phong cách của em", "Em hát mà chẳng có chút sáng tạo gì, cứ như sao chép lại một ca sĩ nào đó", "Tôi thất vọng về em. Dù em có cố gắng đến đâu, tôi nghĩ em khó đi xa hơn", "Em đang làm một việc quá sức mình"… mới đầu gây sốc, nhưng được người xem… quen dần và ngày càng thấy ấn tượng.
Phần nhận xét và đánh giá của khách mời và BGK cuộc thi Sao Mai 2009 cũng thu hút khá đông công chúng. Việc thay đổi BGK và khách mời theo mỗi vòng thi cũng tạo được nét mới, làm đa dạng các ý kiến và cách đánh giá. Tuy nhiên có người cho rằng như thế BGK sẽ không có cái nhìn tổng thể và toàn diện về mỗi thí sinh, sẽ không có vị giám khảo nào bị buộc trách nhiệm về chất lượng của thí sinh được chọn.
Trong đêm chung kết khu vực phía
Chịu nhiều "búa rìu" nhất có lẽ là ca sĩ Mỹ Linh trong ghế Hội đồng nghệ thuật của cuộc thi Sao Mai điểm hẹn 2006. Với những nhận xét: "Chị không thích giọng hát của em", "Em hát không có hơi", "Em còn chọn bài như thế thì lần sau chị sẽ chê nặng hơn đấy"... đã bị mọi người cho là gay gắt và cảm tính, làm thí sinh mất tinh thần. Từ những vòng sau, ca sĩ Mỹ Linh đã có sự tiết chế và nhận xét có phần dễ dãi hơn nhiều.
Có lẽ công chúng Việt vốn không quen nghe nói thẳng, mà thích cách nói nhẹ nhàng, vòng vo. Nhưng nếu các cuộc thi toàn những nhận xét chung chung không mất lòng ai như nhạc sĩ Nguyễn Cường, hay với những câu nhận xét không rõ là khen hay chê của nhạc sĩ Huy Tuấn như: "Hát xong, em tự thấy mình như thế nào?", hay "Tại sao em lại cởi áo ra?… Anh thấy có vẻ như em mặc để hát hip - hop".... thì cũng tẻ. Nhiệm vụ của hội đồng giám khảo là chỉ ra cái hay cái dở mà có thể khán giả không nhìn thấy, thì những giám khảo như nhạc sĩ Ngọc Châu ở Sao Mai điểm hẹn 2008 lại quá từ tốn và hầu như thí sinh nào anh cũng có nhận xét: "Em đã chọn bài phù hợp với chất giọng của mình"…
Cuộc thi Ngôi sao điện ảnh triển vọng có sự tham gia của các nghệ sĩ Hoài Linh, Chánh Tín, NSƯT Bạch Lan, Minh Thư trong hội đồng giám khảo. Toàn những tên tuổi trong làng giải trí, vậy mà khán giả cứ thấy nhàn nhạt từ câu hỏi của BGK đến phần trả lời của thí sinh. Những câu như "Nếu bạn đoạt giải, bạn có nhận lời đóng một vai phụ không", "Một diễn viên điện ảnh có nên tham gia công tác từ thiện không", hay "Người dân Việt từ lịch sử đến hiện đại có là đề tài của điện ảnh và sân khấu không?"- toàn những câu hỏi chỉ có một đáp án duy nhất.
Cuộc thi "Ngôi sao tiếng hát truyền hình" 2006 với hội đồng giám khảo toàn những tên tuổi như nhạc sĩ Trần Long Ẩn, NSƯT Quang Lý, Ánh Tuyết, NSND Trần Hiếu cũng bị chỉ trích bởi việc ban tặng những lời có cánh một cách dễ dàng, như "muốn nhảy lên sân khấu hát cùng" hay thậm chí "nghiêng mình" trước phần trình bày của thí sinh. Những từ "Chúc mừng em, tuyệt vời, chuẩn" được lặp lại nhiều lần, trong khi khán giả lại chẳng mấy ấn tượng gì với các thí sinh.
Thế mới hiểu, vì sao có vị giám khảo nhận lời rồi, nhưng khi thấy bị áp lực, lên hình, lên báo nhiều thì lại rút lui, sợ "thất thố" khi phải thể hiện chính kiến trước công chúng.
Tuy vậy, vẫn có nhiều cuộc thi dễ dàng hội tụ BGK, nhất là những cuộc thi liên quan đến lĩnh vực thời trang, hoa hậu hay điện ảnh. Các người đẹp luôn được Ban Tổ chức cuộc thi này nhắm đến. Cuộc thi Hot Vteen diễn ra trong năm đã khá thành công khi mời diễn viên Thanh Vân làm giám khảo.
Á hậu Việt Nam 2008 Ngọc Oanh cũng vào vị trí giám khảo cho cuộc thi Duyên dáng Ngoại thương (12/2009). Hoa hậu Mai Phương Thúy cũng làm giám khảo cho cuộc thi thiết kế thời trang "Phong cách của tôi", bên cạnh đó cô còn tham gia làm giám khảo tại nhiều cuộc thi về thời trang và sắc đẹp tuổi teen, các cuộc thi thanh lịch khác.
Ca sĩ Hồ Ngọc Hà cũng tham gia làm giám khảo cuộc thi Siêu mẫu Việt Nam 2009, Á hậu - diễn viên Trịnh Kim Chi cũng sẽ làm giám khảo cuộc thi Ngôi sao điện ảnh triển vọng 2010. Cuộc thi "Ngôi sao người mẫu 2010" cũng sẽ quy tụ một BGK đa phần là các "sao" như siêu mẫu Vũ Thu Phương, Vũ Hoàng Điệp, Á hậu Trương Thị Mây...
Vòng chung kết còn có siêu mẫu Bình Minh, Thanh Hằng, Anh Thư... Ngay cả những ngôi sao tuổi teen như ca sĩ Đông Nhi cũng được mời làm giám khảo cuộc thi "Sáng tạo 9X". Nữ sinh Xuân Mai sau 2 tháng đăng quang ở cuộc thi "Ngôi sao tuổi teen" giờ cũng trong cương vị thành viên BGK Audition (nhạc nhảy). Cuộc thi còn có gương mặt Miss teen 2008 Huyền Trang, Miss Teen tài năng 2009 Thúy Oanh.
Có lẽ vòng cuốn của các cuộc thi đã "ngốn hết" những tên tuổi của giới showbiz. Trong chương trình "Song ca cùng thần tượng" đang phát trên VTV3 cũng thu hút khán giả trẻ bởi thành phần BGK có các ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng, Hà Anh Tuấn, Hồ Ngọc Hà, Kasim Hoàng Vũ, Đan Trường, Cẩm Ly... bên cạnh đó còn có nghệ sĩ hài Đức Hải và nhạc sĩ Tuấn Khanh.
Cuộc thi "Người dẫn chương trình truyền hình 2009" cũng có thành phần giám khảo là các nghệ sĩ Quyền Linh, Trần Kiên, Quỳnh Hoa. Chương trình ca nhạc dành riêng cho các em thiếu nhi "Đồ rê mí" thì luôn có nhạc sĩ Tuấn Hùng, nghệ sĩ hài Đức Hải, ca sĩ Lưu Hương Giang, nghệ sĩ Xuân Bắc cùng trong BGK... Dường như không còn nghệ sĩ nào chưa "kinh qua" chức danh giám khảo một cuộc thi nào đó.
Không thể cứ để tái diễn mãi việc một người mẫu đoạt giải thì có thể chấm thi cho các cuộc thi ngay sau đó. Nổi tiếng không có nghĩa là đủ năng lực để làm giám khảo. Công chúng Việt thật sự mong muốn ở mỗi cuộc thi, thành phần BGK không chỉ là những người nổi tiếng, có tư cách đơn thuần mà còn phải là người có đủ kiến thức, đủ năng lực trong lĩnh vực họ tham gia. Có như vậy mới tạo được thương hiệu cho mỗi cuộc thi. Cuộc thi sẽ được biết đến bởi BGK uy tín, cũng như BGK thêm nổi tiếng nhờ các cuộc thi...
