Cái giá của sự phát triển

Câu chuyện Formosa chưa kịp lắng lại, nỗi âu lo về Tân Rai, Nhân Cơ đã dấy lên. Rồi thêm vào đó là những cuộc thanh tra môi trường ở những dự án đồ sộ khác, những cuộc thanh tra bắt đầu chỉ ra những vết thương mà Đất Mẹ phải oằn mình gánh chịu, để đánh đổi cho một thứ rất chủ quan và duy ý chí là "phát triển"...

"Hai ngày qua, Vân đã có một trải nghiệm thú vị khi sống ở nhà dân tại tỉnh Tiền Giang, trong dịp khánh thành cầu Khang Linh. Phải ở đây mới thấy được người dân ở miền Tây, đặc biệt là những hộ có hoàn cảnh khó khăn thực sự sống như thế nào. Vân đã hái rau, cho heo ăn, trèo cây hái mận, ra chợ bán rau... toàn là những trải nghiệm đặc biệt và khó quên. Những hộ ở đây còn gặp vấn đề thiếu nước sạch nhưng cái họ có dư chính là tình thương và tiếng cười. Thương lắm những người dân chân quê dù thiếu thốn nhưng vẫn lạc quan vui vẻ".

Đó là chia sẻ trên facebook của một Á hậu nhân dịp cô xuống xã Thiện Trung, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang chuẩn bị cho lễ khánh thành một cây cầu dân sinh do qũy thiện nguyện Nam Phương Foundation thực hiện. Cô Á hậu ấy là một trong những đại sứ thiện chí của Nam Phương Foundation, suốt 3 năm qua đã cùng quỹ thiện nguyện ấy kêu gọi đóng góp xây dựng hơn chục cây cầu cho các xã vùng sâu vùng xa, nơi trẻ em còn phải mạo hiểm tính mạng của mình để được đến trường.

Cây cầu mà cô và đồng nghiệp trong quỹ mới thực hiện xong nằm ở một xã không quá xa TP Hồ Chí Minh, chỉ mất chừng 2 giờ đi xe, nhưng chính những gì cô chia sẻ chắc chắn khiến ta suy nghĩ.

Khu kinh tế Công nghiệp Vũng Áng - Hà Tĩnh đang là tâm điểm của dư luận về những tác động tiêu cực lên môi trường sống của người dân nơi đây.
Khu kinh tế Công nghiệp Vũng Áng - Hà Tĩnh đang là tâm điểm của dư luận về những tác động tiêu cực lên môi trường sống của người dân nơi đây.

"Thiếu nước sạch" ư? Ở ngay một tỉnh lớn, cách trung tâm TP Hồ Chí Minh chỉ 2 giờ xe thôi sao? Thực tế ấy khiến chúng ta hẳn phải đau lòng. Miền Tây Nam bộ, mới chỉ cách đây vài tháng thôi còn hạn hán. Bây giờ, mùa mưa về rồi, không còn hạn nữa nhưng có nước đấy thì vẫn là nước chưa sạch. Vậy thì ở những miền quê xa xôi hơn nữa thì sao? Chương trình nước sạch nông thôn chúng ta đã có nhưng chắc hẳn chưa thể đủ sức để "phủ sóng" mọi miền đất nước.

Như thế, để hiểu rằng, trên dải đất quê hương hình chữ S này, vẫn còn rất nhiều vết thương, những vết thương về môi sinh và đời sống dân sinh, những vết thương có thật.

Đó không phải là câu chuyện nhỏ nữa, bởi chúng đã bắt đầu trở nên chuyện bình thường mỗi ngày dù rằng bây giờ đã là thế kỷ 21, và chúng ta đang nói về hiện đại hóa, đang nói về những giá trị như "nông thôn mới". Và đó càng không phải là chuyện nhỏ nữa khi chúng ta nhìn dọc chiều dài đất nước, để nhận ra rằng có những vết thương còn sâu hơn, và lớn hơn.

Câu chuyện Formosa chưa kịp lắng lại, nỗi âu lo về Tân Rai, Nhân Cơ đã dấy lên. Rồi thêm vào đó là những cuộc thanh tra môi trường ở những dự án đồ sộ khác, những cuộc thanh tra bắt đầu chỉ ra những vết thương mà Đất Mẹ phải oằn mình gánh chịu, để đánh đổi cho một thứ rất chủ quan và duy ý chí là "phát triển".

Và cũng chỉ sau câu chuyện bi kịch ở Yên Bái, chúng ta mới được đọc lại một bài báo cũ của một đồng nghiệp, kể về câu chuyện rừng ở Yên Bái có những cây được đánh dấu rõ nó thuộc về những cán bộ nào. Không phải đơn giản gì để nói được ra sự thật ấy nhưng cũng không phải đơn giản gì để sự thật ấy bị lấp che đi vào lãng quên trong một thời gian dài, và chỉ được phơi bày trở lại sau một tấn bi kịch.

Hôm đầu tuần, lễ bế mạc Olympic ở Rio de Janiero, Brazil diễn ra với hình tượng mầm sống lên xanh và trở thành cây cổ thụ. Ban tổ chức Olympic Rio muốn nhắc lại, và tri ân các vận động viên toàn thế giới đã gieo mầm hơn 1.000 cây xanh ở Rio. Họ kỳ vọng rằng đây sẽ là một Olympic xanh, để một thời gian nào đó trong tương lai rất xa, Olympic trở lại với Rio, và những thế hệ vận động viên tương lai sẽ là những người được hít căng buồng phổi mình một bầu không khí trong sạch.

Phong trào trồng cây ở Việt Nam đã được phát động hơn nửa thế kỷ nay rồi, bởi chủ tịch Hồ Chí Minh. Điều đó cho thấy chúng ta đã từng ý thức rất sớm về chuyện tạo dựng một môi trường sống lành mạnh, gần gũi với thiên nhiên, một môi trường sống mà Liên hợp quốc hôm nay đang kêu gọi sự tham gia của tất cả các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển.

Vậy mà sau hơn nửa thế kỷ đã thuộc lòng giá trị của môi trường xanh, chúng ta đã làm được gì với bài học ý nghĩa đó? Đau lòng thay, chúng ta lại đang tạo ra những vết thương trên chính Đất Mẹ của mình, những vết thương hằn lên môi trường sống, những vết thương đã biến những đô thị trong trẻo của mấy thập niên trước trở thành những đô thị của khói bụi, những vết thương đã biến những vùng miền không quá xa thành phố phát triển là mấy nhưng vẫn thiếu nước sạch, những vết thương đòi hỏi nhiều chục năm mới có thể lành lặn trở lại như những gì mới xảy ra ở miền Trung, ở Tây Nguyên…

Đừng ngụy biện thêm với nhau rằng đó là cái giá của sự phát triển. Giá thì có rất nhiều mức giá. Lựa chọn mức giá nào chỉ là quyết định của chúng ta mà tiếc thay, có những lúc vì lòng tham, chúng ta quyết định phải cái giá quá đắt về lâu về dài.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.