Cái giá của sự phát triển

Câu chuyện Formosa chưa kịp lắng lại, nỗi âu lo về Tân Rai, Nhân Cơ đã dấy lên. Rồi thêm vào đó là những cuộc thanh tra môi trường ở những dự án đồ sộ khác, những cuộc thanh tra bắt đầu chỉ ra những vết thương mà Đất Mẹ phải oằn mình gánh chịu, để đánh đổi cho một thứ rất chủ quan và duy ý chí là "phát triển"...

"Hai ngày qua, Vân đã có một trải nghiệm thú vị khi sống ở nhà dân tại tỉnh Tiền Giang, trong dịp khánh thành cầu Khang Linh. Phải ở đây mới thấy được người dân ở miền Tây, đặc biệt là những hộ có hoàn cảnh khó khăn thực sự sống như thế nào. Vân đã hái rau, cho heo ăn, trèo cây hái mận, ra chợ bán rau... toàn là những trải nghiệm đặc biệt và khó quên. Những hộ ở đây còn gặp vấn đề thiếu nước sạch nhưng cái họ có dư chính là tình thương và tiếng cười. Thương lắm những người dân chân quê dù thiếu thốn nhưng vẫn lạc quan vui vẻ".

Đó là chia sẻ trên facebook của một Á hậu nhân dịp cô xuống xã Thiện Trung, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang chuẩn bị cho lễ khánh thành một cây cầu dân sinh do qũy thiện nguyện Nam Phương Foundation thực hiện. Cô Á hậu ấy là một trong những đại sứ thiện chí của Nam Phương Foundation, suốt 3 năm qua đã cùng quỹ thiện nguyện ấy kêu gọi đóng góp xây dựng hơn chục cây cầu cho các xã vùng sâu vùng xa, nơi trẻ em còn phải mạo hiểm tính mạng của mình để được đến trường.

Cây cầu mà cô và đồng nghiệp trong quỹ mới thực hiện xong nằm ở một xã không quá xa TP Hồ Chí Minh, chỉ mất chừng 2 giờ đi xe, nhưng chính những gì cô chia sẻ chắc chắn khiến ta suy nghĩ.

Khu kinh tế Công nghiệp Vũng Áng - Hà Tĩnh đang là tâm điểm của dư luận về những tác động tiêu cực lên môi trường sống của người dân nơi đây.
Khu kinh tế Công nghiệp Vũng Áng - Hà Tĩnh đang là tâm điểm của dư luận về những tác động tiêu cực lên môi trường sống của người dân nơi đây.

"Thiếu nước sạch" ư? Ở ngay một tỉnh lớn, cách trung tâm TP Hồ Chí Minh chỉ 2 giờ xe thôi sao? Thực tế ấy khiến chúng ta hẳn phải đau lòng. Miền Tây Nam bộ, mới chỉ cách đây vài tháng thôi còn hạn hán. Bây giờ, mùa mưa về rồi, không còn hạn nữa nhưng có nước đấy thì vẫn là nước chưa sạch. Vậy thì ở những miền quê xa xôi hơn nữa thì sao? Chương trình nước sạch nông thôn chúng ta đã có nhưng chắc hẳn chưa thể đủ sức để "phủ sóng" mọi miền đất nước.

Như thế, để hiểu rằng, trên dải đất quê hương hình chữ S này, vẫn còn rất nhiều vết thương, những vết thương về môi sinh và đời sống dân sinh, những vết thương có thật.

Đó không phải là câu chuyện nhỏ nữa, bởi chúng đã bắt đầu trở nên chuyện bình thường mỗi ngày dù rằng bây giờ đã là thế kỷ 21, và chúng ta đang nói về hiện đại hóa, đang nói về những giá trị như "nông thôn mới". Và đó càng không phải là chuyện nhỏ nữa khi chúng ta nhìn dọc chiều dài đất nước, để nhận ra rằng có những vết thương còn sâu hơn, và lớn hơn.

Câu chuyện Formosa chưa kịp lắng lại, nỗi âu lo về Tân Rai, Nhân Cơ đã dấy lên. Rồi thêm vào đó là những cuộc thanh tra môi trường ở những dự án đồ sộ khác, những cuộc thanh tra bắt đầu chỉ ra những vết thương mà Đất Mẹ phải oằn mình gánh chịu, để đánh đổi cho một thứ rất chủ quan và duy ý chí là "phát triển".

Và cũng chỉ sau câu chuyện bi kịch ở Yên Bái, chúng ta mới được đọc lại một bài báo cũ của một đồng nghiệp, kể về câu chuyện rừng ở Yên Bái có những cây được đánh dấu rõ nó thuộc về những cán bộ nào. Không phải đơn giản gì để nói được ra sự thật ấy nhưng cũng không phải đơn giản gì để sự thật ấy bị lấp che đi vào lãng quên trong một thời gian dài, và chỉ được phơi bày trở lại sau một tấn bi kịch.

Hôm đầu tuần, lễ bế mạc Olympic ở Rio de Janiero, Brazil diễn ra với hình tượng mầm sống lên xanh và trở thành cây cổ thụ. Ban tổ chức Olympic Rio muốn nhắc lại, và tri ân các vận động viên toàn thế giới đã gieo mầm hơn 1.000 cây xanh ở Rio. Họ kỳ vọng rằng đây sẽ là một Olympic xanh, để một thời gian nào đó trong tương lai rất xa, Olympic trở lại với Rio, và những thế hệ vận động viên tương lai sẽ là những người được hít căng buồng phổi mình một bầu không khí trong sạch.

Phong trào trồng cây ở Việt Nam đã được phát động hơn nửa thế kỷ nay rồi, bởi chủ tịch Hồ Chí Minh. Điều đó cho thấy chúng ta đã từng ý thức rất sớm về chuyện tạo dựng một môi trường sống lành mạnh, gần gũi với thiên nhiên, một môi trường sống mà Liên hợp quốc hôm nay đang kêu gọi sự tham gia của tất cả các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển.

Vậy mà sau hơn nửa thế kỷ đã thuộc lòng giá trị của môi trường xanh, chúng ta đã làm được gì với bài học ý nghĩa đó? Đau lòng thay, chúng ta lại đang tạo ra những vết thương trên chính Đất Mẹ của mình, những vết thương hằn lên môi trường sống, những vết thương đã biến những đô thị trong trẻo của mấy thập niên trước trở thành những đô thị của khói bụi, những vết thương đã biến những vùng miền không quá xa thành phố phát triển là mấy nhưng vẫn thiếu nước sạch, những vết thương đòi hỏi nhiều chục năm mới có thể lành lặn trở lại như những gì mới xảy ra ở miền Trung, ở Tây Nguyên…

Đừng ngụy biện thêm với nhau rằng đó là cái giá của sự phát triển. Giá thì có rất nhiều mức giá. Lựa chọn mức giá nào chỉ là quyết định của chúng ta mà tiếc thay, có những lúc vì lòng tham, chúng ta quyết định phải cái giá quá đắt về lâu về dài.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Khi trẻ em đang nhìn về phía chúng ta

Trong lễ tốt nghiệp chương trình thạc sĩ ngành Quản trị - Phân tích định lượng, Đại học Duke, chàng trai Nguyễn Huỳnh Nhật Tiến (TP. Hồ Chí Minh) đã được chọn đại diện phát biểu.

Hai vạch nhân phẩm

Hai vạch nhân phẩm

Mỗi thời đại đều có nghi lễ chứng minh sự trong sạch của mình. Có thời người ta kê khai lý lịch, có thời là thú tội trước đám đông. Showbiz Việt Nam năm 2026 chọn phương thức khác: nước tiểu.

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Kiên quyết loại bỏ những hành vi phi pháp trong hoạt động văn hóa

Ngay sau khi triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan chức năng đã tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Cái gốc vẫn từ con người

Cái gốc vẫn từ con người

Việc khởi tố các cá nhân, đơn vị vi phạm bản quyền mới đây đã thực sự tạo ra địa chấn trong làng giải trí. Những sai lầm của họ có thể có tính chất hệ thống hoặc cũng có thể do chưa hiểu biết tường tận về Luật Sở hữu trí tuệ. Nhưng, dù gì đi nữa, đó cũng là bài học đắt giá không chỉ đối với những cá nhân ấy mà còn đối với tất cả những ai đang hoạt động trong ngành sáng tạo ở Việt Nam.

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Hành động mạnh mẽ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Không chỉ nhà đầu tư hay doanh nhân trong các lĩnh vực xuất bản, điện ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình... mà văn nghệ sĩ hẳn cũng sẽ phấn khởi trước việc cả nước ra quân thực hiện cao điểm ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026.

Thành nhân không hề dễ dàng

Thành nhân không hề dễ dàng

“Harmony (hòa âm) là nền móng của âm nhạc Homophonic (kết cấu âm nhạc đồng âm) và hơn thế nữa. Kiến thức môn học này gần như là quá lớn để quãng đời của những sinh viên chăm chỉ và có năng khiếu bẩm sinh có thể học hết. Lịch sử hòa âm trải dài từ tiền cổ điển, cổ điển, lãng mạn, hiện đại, jazz, rock... cho tới nay mai vẫn còn liên tục phát triển. Ảnh chụp từ buổi học mà 100% người tới lớp là những bạn xin vào dự thính”.

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Văn hóa Việt Nam, tầm nhìn phát triển

Tháng 5, tháng của những sự kiện lịch sử trọng đại, đó cũng là dấu mốc quan trọng để chúng ta ứng chiếu quá khứ với thực tại để thấy được bước tiến cũng như tầm nhìn và cơ hội phát triển của đất nước. Cảm quan của từng cá nhân trước thời đại sẽ nói lên nhận thức chính trị và nền tảng văn hóa đó.

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Từ lao động số tạo nên nét đẹp văn hóa số

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 là dịp tôn vinh người lao động với những đóng góp xây dựng cộng đồng, quốc gia và thế giới. Đây cũng là dịp để suy ngẫm sâu sắc hơn về những thay đổi của lao động trong bối cảnh mới.

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Một góc nhìn khác về bạo lực học đường

Vụ việc một nam sinh trung học cơ sở ở Ninh Bình bị bạn học đánh hội đồng gần đây tiếp tục đặt ra một câu hỏi lớn cho phụ huynh và những người làm giáo dục: “Chúng ta cần phải làm gì?”. Và, lại như những vụ việc tương tự đã diễn ra, luôn là những đáp án quen thuộc được nhắc đến, từ chuyện phải chế tài thật nặng cho tới những đề xuất về vai trò của ngành giáo dục...

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Văn hóa, nghệ thuật có thêm nhiều cơ hội

Dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay, giới sản xuất, biên tập kênh chương trình nước ngoài trên dịch vụ phát thanh, truyền hình trả tiền hoặc sản xuất kênh chương trình chuyên quảng cáo, cung cấp dịch vụ mạng xã hội... đón nhận tin vui từ việc Chính phủ cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL).

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.