Ngày 21/6 (theo giờ Mỹ), hội thảo quốc tế về an ninh biển Đông do Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế tổ chức tại thủ đô Washington D.C đã kết thúc sau phiên thảo luận "nảy lửa" vào buổi sáng. Đúng như nhiều dự đoán của các chuyên gia, vấn đề biển Đông mà cụ thể là tham vọng cùng những lập luận không có cơ sở của Trung Quốc về "đường lưỡi bò" đã vấp phải sự phản ứng dữ dội từ các học giả của nhiều quốc gia trên thế giới.
Không thể có "đường lưỡi bò"
Đương nhiên là học giả đến từ các nước châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á không ai có thể chấp nhận được những lý lẽ mà các học giả Trung Quốc đưa ra nhằm ngụy biện cho những điều không có và không thể xảy ra.
Tin từ TTXVN cho hay, trong bài thảo luận xung quanh việc đánh giá tính hiệu quả của các cơ chế an ninh trên biển hiện có ở biển Đông và đề xuất chính sách tăng cường an ninh khu vực, Giáo sư Peter Dutton của Đại học Hải quân Mỹ đã nhấn mạnh đến hai cơ chế cần được áp dụng triệt để là Công ước quốc tế của Liên hợp quốc (LHQ) về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) và Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC).
Giáo sư Peter Dutton nói: "UNCLOS nói rõ rằng, tuyên bố về quyền tài phán của một quốc gia đối với tài nguyên phải dựa trên yếu tố địa lý của đường bờ biển. Việc Trung Quốc tuyên bố quyền tài phán trong "đường lưỡi bò", hay đường 9 đoạn, mà không đề cập dù là gián tiếp đến các đặc điểm địa lý từ bờ biển hay đường cơ sở là một vi phạm căn bản luật quốc tế".
Không ngần ngại, Giáo sư Peter Dutton còn cho rằng, "đường lưỡi bò" là một trong hai nguồn chính gây căng thẳng trên biển Đông, đặc biệt là trong thời gian vừa qua. Cũng theo quan điểm của Giáo sư Peter Dutton, việc giải quyết tranh chấp ở biển Đông không phải là không thực hiện được mà do "thiếu ý chí chính trị".
Giáo sư Peter Dutton nói: "Các bên đều phải có nhượng bộ về chính trị, nếu không sẽ dẫn đến việc nước mạnh hơn sẽ làm những gì có thể làm và nước nhỏ làm điều phải làm".
Chung quan điểm này, Tiến sỹ Stein Tonnesson thuộc Viện hòa bình Oslo của Na Uy đề xuất một số điểm rằng, các quốc gia có thể nhượng bộ để giải quyết tranh chấp. Về cơ chế "khai thác chung", hầu hết các học giả đều có chung quan điểm, cơ chế này đã không phát huy tác dụng, bởi các bên không thống nhất với nhau trong việc xác định đâu là khu vực tranh chấp, đâu là khu vực không có tranh chấp.
Giải pháp hòa bình cho mọi tranh chấp
Có thể nói, hội thảo quốc tế về an ninh biển Đông đã trở thành cơ hội để các học giả đưa ra nhiều quan điểm về những gì đang diễn tiến trên vùng biển này. Không chỉ các nước thuộc châu Á mà ngay cả Mỹ cũng muốn tranh chấp trên biển Đông sẽ được các bên giải quyết bằng biện pháp hòa bình. Phát biểu bên lề hội thảo, một quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc khẳng định, Mỹ "có mối quan tâm sâu sắc" đến việc đảm bảo tự do đi lại ở biển Đông và đang cố gắng giúp giải tỏa căng thẳng xung quanh vấn đề tranh chấp chủ quyền tại đây.
Trong cuộc hội đàm tại thủ đô Washington D.C hôm 21/6, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates và người đồng cấp Nhật Bản Toshima Kitazawa cũng đã ra tuyên bố chung kêu gọi Trung Quốc hành xử có trách nhiệm đối với sự ổn định tại khu vực.
Nguyên do là bởi khi nhắc đến DOC, Giám đốc Ban An ninh chính trị thuộc Ban thư ký ASEAN Termsak Chalermpalanupap hé lộ rằng, ASEAN đã ít nhất 20 lần đưa ra dự thảo về hướng dẫn thực hiện DOC, nhưng đều bị Trung Quốc từ chối và hiện ASEAN đang chuẩn bị dự thảo thứ 21.
Vì thế, nhiều học giả đều có chung nhận định rằng, Trung Quốc cần tỏ rõ thiện chí hơn nữa trong việc tham gia thực hiện DOC. Đại diện cho đoàn học giả Việt Nam, Giám đốc Học viện Ngoại giao Đặng Đình Quý cho rằng, cần thúc đẩy hợp tác về biển và quân sự dưới hình thức tuần tra chung, diễn tập chung với sự tham gia của Trung Quốc, ASEAN và các nước có liên quan; đồng thời các bên cần công khai, minh bạch, giảm mua sắm vũ trang và thực hiện các biện pháp xây dựng lòng tin.
| Chiều 22/6, Trung Quốc đã có phản ứng với Mỹ về những tuyên bố trong vấn đề biển Đông. Trung Quốc cho rằng, Mỹ nên để vấn đề tranh chấp ở biển Đông cho các nước liên quan tự giải quyết và bất kỳ sự tham gia nào của chính quyền Washington cũng khiến tình hình thêm phức tạp. Trong khi đó, phía Mỹ cũng có những động thái khá "cứng rắn" khi Thượng nghị sĩ Jim Webb, Chủ tịch Tiểu ban Đông Á và Thái Bình Dương của Thượng viện Mỹ và Thượng nghị sĩ James Inhofe đã trình lên Thượng viện Mỹ yêu cầu Chính phủ Mỹ có lập trường cứng rắn và công bằng hơn về vấn đề biển Đông. |
| Tin từ TTXVN cho hay, về tình hình căng thẳng ở biển Đông, ông Len Aldis, Chủ tịch Hội Hữu nghị Anh-Việt nói: "Chúng tôi mạnh mẽ yêu cầu các bên liên quan tôn trọng chủ quyền của các nước láng giềng, tôn trọng Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế, Công ước quốc tế của LHQ về Luật Biển 1982 và Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC)". Ông cho biết, những người bạn của Việt Nam và Trung Quốc đều mong muốn vấn đề được giải quyết thông qua đàm phán trong khuôn khổ Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và các diễn đàn đa phương, quốc tế. (PV) |
