Về làng Nhân Hậu những ngày cuối năm, bao trùm làng quê là một màn khói trắng nghi ngút. Nhà nào cũng lách cách tiếng chày cối giã gừng, giã riềng.
Ông Trần Bá Luận (60 tuổi), ở xóm 1, cho biết: “Một năm gia đình tôi kho khoảng chục nghìn nồi cá. Ngày thường thì chỉ có những khách thân quen đặt vài ba nồi. Tuy nhiên, vào giáp Tết, trung bình một ngày kho đến 600 - 700 nồi. Những ngày cuối năm này, nhà ông Luận phải thuê khoảng 50 nhân công đến trợ giúp kho cá để đáp ứng được nhu cầu thực khách”.
Gia đình ông Trần Hữu Thao (54 tuổi), ở xóm 12, cũng cho biết, một năm anh em ông kho khoảng 3.000 nồi cá, nhưng riêng dịp Tết đã kho tới hơn 2.000 nồi. “Cả nhà thức trắng đêm cũng không đủ cá để bán”, ông Thao kể.
 |
| Người dân Nhân Hậu kiểm tra rất kỹ lưỡng các công đoạn kho nấu để có một nồi cá đảm bảo chất lượng. |
Món cá kho là một món ăn ngày thường, thông dụng đối với mỗi người dân Việt Nam. Nhưng với những bí quyết riêng của mình thì làng Nhân Hậu đã biến món ăn dân dã đó trở thành món ăn gia truyền nức tiếng, được nhiều người mua làm quà biếu trong dịp Tết.
Đa phần là thị trường ở trong nước từ Bắc vào Nam. Nhưng sự nổi tiếng của “Cá kho Nhân Hậu” không chỉ dừng lại ở đó, Việt Kiều về nước đã đến tận nơi mua để đem ra nước ngoài.
Ông Trần Bá Luận cho biết, năm nào cũng có khách từ Đức, Nga, Anh, Hàn Quốc,... về tận nơi đặt mua cá mang đi.
Khách hàng ở Đức là mua nhiều nhất, năm nào ông cũng bán vài chục nồi cá cho họ. Nhưng vì đây là một món ăn được chế biến từ nguyên liệu tự nhiên, không có sử dụng thuốc bảo quản nên không để được lâu. Vì vậy, con đường duy nhất mà cá kho đi nước ngoài là Việt kiều về nước tự tay mua mang đi.
Ông Trần Hữu Thao còn cho biết thêm: "Chủ yếu vào dịp Tết mới có khách hàng ở nước ngoài về đặt, còn trong năm thì hầu như không có. Dịp cuối năm, có nhiều khách hàng mua gửi ra nước ngoài làm quà cho người thân để cùng hưởng không khí Tết quê nhà".
Ông Trần Xuân Thực - Chủ tịch Hiệp hội Cá kho Nhân Hậu chia sẻ, làng Nhân Hậu, nhà nào cũng biết kho cá, có khoảng 100 hộ kho cá để kinh doanh. Trong đó có 28 hộ tham gia vào Hiệp hội Cá kho Nhân Hậu.
Hiệp hội do chính quyền địa phương và Sở Khoa học - Công nghệ của tỉnh thành lập, nhằm định hướng cho các cơ sở kinh doanh trong làng hoạt động đúng theo quy định, bảo đảm uy tín, chất lượng cho món cá kho gia truyền của làng.
Theo ông Thực, Hiệp hội rất mong muốn đưa Cá kho Nhân Hậu xuất khẩu ra nước ngoài. Tuy nhiên, điều này chưa thể làm được, vì món cá kho hiện được chế biến tự nhiên, không bảo quản được lâu.
