Bứt phá để sớm tiến tới một nền công nghiệp văn hóa

Khi những ngày cuối cùng của năm 2024 đang dần khép lại, dẫu đang trong tiết đông giá mà lòng vẫn ấm vì đón nhận nhiều niềm vui.

Trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, giới điện ảnh đang tràn trề với những niềm vui khi thống kê của Box Office Vietnam cho biết đến hết ngày 1/12, tổng doanh thu phòng vé năm 2024 đã đạt con số 4.418 tỷ đồng. Con số này đã vượt qua tổng doanh thu phòng vé năm 2019 (hơn 4.100 tỷ đồng - số liệu dẫn từ công bố của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và là con số tổng doanh thu phòng vé cao nhất từ trước tới nay, chứ không chỉ là từ giai đoạn những năm hồi phục sau đại dịch COVID-19.

khan.jpg -0
Khán giả đón chào nồng nhiệt các “Anh trai say hi” đến Hà Nội.

Điều đáng mừng nữa là phim Việt đã đóng góp phần doanh thu không nhỏ trong tổng doanh thu nói trên, khi có hàng loạt phim lọt top "phim trăm tỷ đồng", như "Làm giàu với ma" (128 tỷ đồng), "Ma da" (gần 127,2 tỷ đồng)... Cá biệt như phim "Mai" thu về 551,2 tỷ đồng và "Lật mặt 7: Một điều ước" thu 482,7 tỷ đồng.

Phim Việt cũng ghi dấu ấn rất tốt trong cộng đồng làm phim thế giới khi có "Là mây trên bầu trời của ai đó" của diễn viên, nhà sản xuất Trịnh Tú Trung vừa giành giải thưởng đặc biệt từ Ban giám khảo của Liên hoan phim châu Á - Thái Bình Dương lần thứ 61, vừa tổ chức tại Malaysia, trong cuộc so tài giữa 268 phim của 21 quốc gia dự giải.

Tuy là sự kiện điện ảnh thường niên, nhưng Liên hoan phim châu Á - Thái Bình Dương, với lịch sử 71 năm, là một trong những sự kiện quan trọng của điện ảnh khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong việc vinh danh các tác phẩm, cá nhân theo từng hạng mục đề cử. Ở mùa giải thứ 58, tổ chức năm 2018, tại Đài Loan (Trung Quốc), lần đầu tiên Việt Nam được xướng tên trong hạng mục Best story (giải Câu chuyện sáng tạo nhất) với bộ phim "Đảo của dân ngụ cư" của Ngọc Thanh Tâm.

Ở lĩnh vực âm nhạc cũng sôi động không kém với việc hàng vạn khán giả háo hức săn vé concert "Anh trai vượt ngàn chông gai", sẽ tổ chức vào tối 15/12 tại Hà Nội. Khán giả háo hức đến độ tạo nên "cơn sốt" vé mà nhiều người nhận xét là không kém gì cuộc đua săn vé của BlackPink hay Taylor Swift.

Mà "cơn sốt" vé này là thật chứ không ảo, bởi chỉ sau 40 phút mở bán ngày 12/11, toàn bộ vé xem "Anh trai vượt ngàn chông gai" đã được bán sạch, lập kỷ lục về tốc độ bán vé chưa từng có trong lịch sử các chương trình âm nhạc tại Việt Nam. Tương tự, concert 2 "Anh trai say hi" nhanh chóng hết vé khi mở bán ngày 7/11, dù ngày 7/12 mới tổ chức tại Hà Nội. Trước đó, concert đầu tiên của "Anh trai say hi" tại TP Hồ Chí Minh, với giá từ 800.000 đến 8 triệu đồng/vé, tổng cộng tới 20.000 vé, cũng được bán hết chỉ sau 90 phút.

Những sự sôi động của điện ảnh và âm nhạc, nói đúng hơn là những bứt phá ngay chính trong giai đoạn kinh tế khó khăn, đang chứng minh nghệ sĩ chúng ta và cả những nhà tổ chức sự kiện, đều rất tài năng, đủ khả năng tự đầu tư và tạo ra được những sản phẩm tinh chất Việt, đủ khả năng chinh phục khán giả là người Việt.

"Sân nhà" cũng đang chứng minh được sự hấp dẫn để nuôi dưỡng nghệ thuật, chứ không hẳn cứ phải dựa vào ngân sách - đấy là thành công của việc xã hội hóa hoạt động văn hóa nghệ thuật. Và, nói như các "tín đồ túc cầu" thì muốn "ra biển lớn" trước hết phải thắng được trên chính "sân nhà".

Điều này liên quan đến những nội dung mà Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035 vừa được Quốc hội Khóa XV biểu quyết thông qua tại Kỳ họp thứ 8. Chương trình đặt ra 9 mục tiêu cụ thể, trong đó có mục tiêu phấn đấu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của cả nước vào năm 2030 và 8% vào năm 2035.

Muốn đạt được mục tiêu này thì các hoạt động văn hóa phải có sự bứt phá để tiến dần tới công nghiệp văn hóa. Điều đáng phấn khởi, là dù đang trong lộ trình xã hội hóa mạnh mẽ nhưng trong Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035 cũng đã tính đến những sự hỗ trợ thiết thực từ ngân sách để thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển.

Những sự hỗ trợ đó có thể kể đến việc từ nay đến năm 2030 chương trình sẽ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao nghiệp vụ, chuyên môn cho 90% văn nghệ sĩ tài năng, công chức, viên chức thuộc lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật; cùng với đó là việc hỗ trợ sáng tác, công bố, phổ biến các tác phẩm, công trình văn học, nghệ thuật, điện ảnh, lý luận phê bình văn học, nghệ thuật xuất sắc, chất lượng cao...  

Toàn hệ thống chính trị, toàn quân, toàn dân đang vào cuộc, đoàn kết đồng hành trên nhiều hướng đột phá, để tạo tiền đề cho đất nước bước vào kỷ nguyên mới, như Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh khi cùng các đại biểu Quốc hội TP Hà Nội, đơn vị bầu cử số 1 tiếp xúc cử tri các quận Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng, ngày 3/12, rằng: "Không thể chậm trễ được nữa bởi đây là thời cơ và để lỡ thời cơ là có lỗi với đất nước, với nhân dân.

Lương Duy Cường

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.