Bước tiến quan trọng “từ gián tiếp tới trực tiếp” giữa Mỹ và Iran

Một cuộc đàm phán trực tiếp giữa Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ phụ trách vấn đề Trung Đông Steve Witkoff và một quan chức cấp cao Iran đã được lên lịch vào ngày 12/4 tại Oman. Đây là khẳng định mới nhất của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio sau nhiều lần phía Tehran tuyên bố sẽ chỉ đàm phán theo hình thức gián tiếp với Washington.

Giới quan sát đánh giá, cuộc đàm phán là bước tiến quan trọng trong nỗ lực hướng tới hòa bình của Mỹ và Iran. Tuy vậy, các nhà ngoại giao châu Âu lại không được thông báo về cuộc đàm phán này, dù họ nắm giữ “quân bài quan trọng” liên quan đến khả năng tái áp đặt trừng phạt của Liên hợp quốc với Iran.

Screen_Shot_2025_04_11_at_5_54_0-1744428445421.png
Tehran tuyên bố Iran sẵn sàng giải quyết mọi sự mơ hồ hiện có về các hoạt động hạt nhân của mình. Nguồn: Anadolu Agency

Reuters ngày 11/4 dẫn lời Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết, Mỹ dự kiến tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp với Iran vào cuối tuần này để thảo luận về chương trình hạt nhân của nước Cộng hòa Hồi giáo. Theo đó, cuộc đàm phán giữa Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ phụ trách vấn đề Trung Đông Steve Witkoff và một quan chức cấp cao Iran đã được lên lịch vào ngày 12/4 tại Oman.

Phát biểu tại cuộc họp nội các do Tổng thống Donald Trump chủ trì, Ngoại trưởng Marco Rubio hy vọng cuộc đàm phán này sẽ đi đến hòa bình. Mặc dù vậy, ngay trước thềm cuộc họp, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã áp dụng thêm lệnh trừng phạt nhắm vào dầu mỏ của Iran. Theo đó, Bộ Tài chính Mỹ nhắm vào một số cá nhân và thực thể có trụ sở tại Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và hai thực thể có trụ sở tại Ấn Độ sở hữu và vận hành các tàu vận chuyển dầu của Iran. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết: “Mỹ vẫn tập trung vào việc ngăn chặn mọi yếu tố trong hoạt động xuất khẩu dầu củaIran, đặc biệt là những bên tìm cách hưởng lợi từ hoạt động thương mại này”.

Ngoài ra, các lệnh trừng phạt mới của Bộ Ngoại giao Mỹ còn nhằm vào một công ty điều hành cảng có trụ sở tại Trung Quốc, cáo buộc công ty này đã tiếp nhận ít nhất 8 chuyến dầu thô của Iran trong vài năm qua. Theo một số chuyên gia phân tích, điều này trái logic bởi Washington thường tạm dừng các lệnh trừng phạt mới trước các cuộc đàm phán tế nhị với các đối thủ như Iran. Nhưng một số ý kiến khác thì cho rằng đây là cách mà ông Trump muốn gây sức ép tối đa lên Tehran để cuộc đàm phán diễn ra tích cực. Trong tuyên bố mới nhất, Tổng thống Mỹ cho biết, Iran sẽ gặp rắc rối lớn nếu các cuộc đàm phán không thành công, đồng thời nhấn mạnh rằng Washington sẵn sàng dùng vũ lực nếu cần thiết.

Về phần mình, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 11/4 một lần nữa khẳng định lập trường hòa bình của Tehran, cam kết không theo đuổi việc sản xuất bom hạt nhân. Trước đó, Ngoại trưởng Iran Araghchi nêu rõ, chương trình hạt nhân của Iran hoàn toàn hòa bình và hợp pháp, đồng thời cho biết Iran sẵn sàng giải quyết mọi sự mơ hồ hiện có về các hoạt động hạt nhân của mình. Tuy nhiên, một cố vấn của nhà lãnh đạo tối cao Ali Khamenei cảnh báo, Iran có thể trục xuất các thanh sát viên thuộc cơ quan giám sát hạt nhân của Liên hợp quốc khi các mối đe dọa gia tăng trước các cuộc đàm phán quan trọng với Mỹ. Trên mạng xã hội X, Cố vấn Shamkhani nêu rõ: “Sự tiếp diễn của các mối đe dọa bên ngoài và Iran đang trong tình trạng bị tấn công quân sự có thể dẫn đến các biện pháp răn đe, bao gồm trục xuất các thanh sát viên từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và chấm dứt hợp tác”. Ông Shamkhani cho biết thêm: “Việc chuyển các vật liệu đã làm giàu đến các địa điểm an toàn cũng có thể được xem xét”.

Theo Reuters, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố Moscow ủng hộ giải pháp ngoại giao và chính trị cho sự bế tắc giữa Washington và Tehran về chương trình hạt nhân của Iran. Trong khi đó, các nhà ngoại giao châu Âu cho hay, họ không được thông báo về cuộc đàm phán này. Giới phân tích nhận định, Mỹ cần triển khai một chiến lược ngoại giao phối hợp chặt chẽ với các đồng minh châu Âu khi tham gia các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran. Ông Blaise Misztal, Phó Chủ tịch Viện Chính sách thuộc Viện An ninh Quốc gia Do Thái (JINSA) nêu rõ, các quốc gia châu Âu đang nắm giữ “quân bài quan trọng” liên quan đến khả năng tái áp đặt các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc với Iran, còn gọi là snapback.

Được biết, Israel – đối thủ lâu năm của Iran, đã tích cực vận động nhóm E3 gồm Anh, Đức, Pháp, kích hoạt cơ chế snapback. Và phía E3 đã thông báo với Iran rằng từ nay cho đến cuối tháng 6, họ có thể sẽ kích hoạt cơ chế này. Tehran cảnh báo điều đó sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng và có thể buộc Iran phải xem xét lại học thuyết hạt nhân. Do vậy, việc Mỹ không phối hợp với các quốc gia châu Âu có thể làm giảm sức ép ngoại giao của Washington và khiến khả năng hành động quân sự của Mỹ và Israel đối với Tehran tăng cao. “Phối hợp giữa các bên là yếu tố then chốt để đảm bảo sức ép tối đa và để bất kỳ nỗ lực ngoại giao nào cũng có cơ hội thành công”, ông Blaise Misztal nói.

Trước đó, Mỹ và Iran từng tiến hành một số vòng đàm phán gián tiếp dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden song hầu như không đạt được tiến triển nào. Các cuộc đàm phán trực tiếp gần đây nhất giữa hai bên diễn ra dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama và đến thời điểm trước khi Mỹ ra thông tin về đàm phán trực tiếp, Iran vẫn một mực tuyên bố chỉ đàm phán gián tiếp với Mỹ dưới sự trung gian của Oman.

Năm 2018, khi trong nhiệm kỳ cầm quyền đầu tiên, Tổng thống Donald Trump là người đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân mang tên Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA) ký giữa Iran với Nhóm P5+1 (gồm Anh, Mỹ, Nga, Pháp, Trung Quốc và Đức) năm 2015. Thỏa thuận này đặt ra những giới hạn nghiêm ngặt đối với các hoạt động hạt nhân của Iran để đổi lấy việc nới lỏng các lệnh trừng phạt. Việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt Iran đã khiến nhà nước Hồi giáo ngừng thực hiện các nghĩa vụ trong thỏa thuận.

Kim Khánh

Các tin khác

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.