Bài cuối: “Quả ngọt” và sự chuyển biến về văn hóa giao thông

Những cách làm hay nhờ tận dụng công nghệ

Tại mỗi thành phố, căn cứ vào đặc thù riêng, lực lượng CSGT đã triển khai những cách làm sáng tạo để tối ưu hóa nguồn lực công nghệ và con người. Tại Hà Nội, mô hình các tổ công tác đặc biệt đã tạo nên dấu ấn mạnh mẽ khi kết hợp giữa tuần tra truyền thống và trích xuất dữ liệu camera. Không chỉ điều tiết giao thông, các chiến sĩ tại Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) còn đóng vai trò là những "trinh sát số", sử dụng hệ thống camera AI để truy vết tội phạm và các hành vi gây rối trật tự công cộng.

Đặc biệt, công nghệ còn được vận dụng đầy nhân văn để tìm kiếm người già và trẻ em thất lạc thông qua việc trích xuất lộ trình di chuyển từ hệ thống "mắt thần". Bên cạnh đó, việc cài đặt ứng dụng VNeCSGT trên thiết bị di động đã biến mỗi chiến sĩ thành một "trạm thông tin di động", giúp tra cứu dữ liệu dân cư và xử lý vi phạm ngay tại hiện trường một cách thần tốc.

TP Hồ Chí Minh, tiện ích trong tầm tay với ứng dụng “Cảnh sát giao thông TP Hồ Chí Minh” với mạng lưới gần 2.000 camera giám sát, TP đã tiên phong trong việc hiện đại hóa thủ tục hành chính. Ứng dụng "Cảnh sát giao thông TP Hồ Chí Minh" cùng Cổng dịch vụ công Quốc gia đã giúp người dân dễ dàng tra cứu vi phạm và thực hiện đóng phạt trực tuyến ngay tại nhà.

Thay vì phải đi lại nhiều lần, người dân có thể nhận kết quả xử lý qua bưu điện, giúp tiết kiệm hàng triệu giờ công cho xã hội. Ngoài ra, thành phố còn áp dụng mô hình Bản sao kỹ thuật số (Digital Twin) và sử dụng Flycam để quan sát từ trên cao, giúp "nắn" dòng phương tiện và điều khiển đèn tín hiệu linh hoạt theo lưu lượng thực tế thay vì các phương án cứng nhắc.

Với Đà Nẵng, từ mạng lưới camera xã hội hoá, Đà Nẵng đã xây dựng thành công mô hình "Thành phố an bình" dựa trên sự phối hợp nhịp nhàng giữa hệ thống camera chuyên dụng của Công an và mạng lưới camera xã hội hóa từ người dân, doanh nghiệp. Hàng nghìn "mắt thần" được lắp đặt rộng khắp khu dân cư đã tạo thành mạng lưới giám sát dày đặc, hỗ trợ hiệu quả công tác phòng chống tội phạm và quản lý trật tự đô thị.

Đặc biệt, Đà Nẵng đã phát huy tối đa vai trò "tai mắt" của nhân dân thông qua Fanpage CSGT và Tổng đài 1022, tiếp nhận hàng trăm tin phản ánh vi phạm hình ảnh mỗi năm, giúp lực lượng chức năng xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm mà không cần sự hiện diện trực tiếp tại hiện trường.

Ý thức người tham gia giao thông được nâng cao nhờ "mắt thần”

Thời gian qua, TP Đà Nẵng đã triển khai nhiều sáng kiến trong vận động nhân dân và doanh nghiệp tham gia lắp đặt, kết nối hệ thống camera giám sát an ninh, góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn, giữ bình yên cho từng góc phố, tuyến đường. Cùng với hệ thống camera do thành phố đầu tư, việc xã hội hóa lắp đặt camera an ninh tại khu dân cư, cơ sở kinh doanh và doanh nghiệp đã hình thành mạng lưới giám sát rộng khắp. Sự kết nối song song giữa hai hệ thống này giúp tăng cường khả năng khai thác, chia sẻ dữ liệu hình ảnh, trở thành “cánh tay nối dài” hỗ trợ lực lượng Công an và chính quyền trong quản lý đô thị, điều hành giao thông, giữ gìn trật tự an toàn xã hội.

Đặc biệt, thời gian gần đây, nhiều vụ việc liên quan đến nhóm thanh thiếu niên tụ tập, điều khiển xe mô tô phân khối lớn, lạng lách, đánh võng, thậm chí mang theo hung khí gây rối trật tự công cộng trên các tuyến đường trung tâm TP Đà Nẵng đã được hệ thống camera an ninh và camera giao thông kịp thời phát hiện, ghi nhận. Từ nguồn dữ liệu này, lực lượng CSGT Công an TP Đà Nẵng đã phối hợp các đơn vị nghiệp vụ tổ chức truy xét, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, góp phần răn đe, phòng ngừa và giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn. Hiệu quả từ mô hình kết hợp giữa camera công cộng và camera xã hội hóa tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của công nghệ giám sát trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự đô thị hiện đại, đồng thời phát huy sức mạnh cộng đồng trong xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh.

Nhìn vào thực tế có thể thấy, sự bao phủ của mạng lưới camera giám sát 24/7 đang đóng vai trò như những "Cảnh sát giao thông vô hình", trực tiếp tác động và thay đổi hành vi của người tham gia giao thông. Khi mọi hành vi vi phạm đều có thể bị ghi lại với bằng chứng hình ảnh sắc nét, không thể chối cãi, tâm lý người dân đã có sự chuyển dịch tích cực.

Ý thức chuyển từ trạng thái "đối phó", chỉ chấp hành khi thấy sắc phục sang thái độ "tự giác" chấp hành mọi lúc, mọi nơi vì hiểu rằng pháp luật được thực thi minh bạch, "không có vùng cấm, không có ngoại lệ". Tại các giao lộ có camera AI ở TP Hồ Chí Minh, Hà Nội hay Đà Nẵng tỷ lệ vi phạm đã giảm sâu, người dân dần hình thành thói quen dừng đúng vạch và tuân thủ đèn tín hiệu như một nét văn hóa tự thân.

Kỷ nguyên giao thông số không chỉ là câu chuyện của những thiết bị hiện đại hay những thuật toán AI phức tạp. Đó là sự cộng hưởng mạnh mẽ giữa “Sức mạnh công nghệ” và “Bản lĩnh chiến sĩ”. Công nghệ là công cụ hỗ trợ đắc lực, nhưng trái tim và trách nhiệm của người chiến sĩ mới là nguồn lực cốt lõi để vận hành hệ thống ấy vì lợi ích của nhân dân.

TTATGT không chỉ là nhiệm vụ của những người mặc cảnh phục, mà cần sự chung tay, đồng hành của mỗi cá nhân sau tay lái. Sự đồng hành của người dân trong việc tuân thủ pháp luật và tham gia giám sát cộng đồng chính là mảnh ghép cuối cùng để hoàn thiện bức tranh giao thông văn minh, an toàn, hướng tới mục tiêu cao nhất là tính mạng và sự bình yên của nhân dân trên mọi cung đường.

Theo Trung tá Nguyễn Tài Nghĩa, Phó Đội trưởng Đội Tuyên truyền, Phòng CSGT, Công an Tp Hà Nội cho hay, sự hiện diện của mạng lưới camera giám sát hiện nay đóng vai trò như những "Cảnh sát giao thông vô hình" túc trực 24/7 trên các tuyến phố. Trạng thái tâm lý của người tham gia giao thông đã và đang chuyển dịch vô cùng tích cực: Từ thế đối phó, "chỉ chấp hành khi thấy sắc phục CSGT", sang thái độ "tự giác chấp hành mọi lúc, mọi nơi".

Ghi nhận thực tế tại các ngã tư, tuyến đường có cắm biển báo "Khu vực có camera phạt nguội", các hành vi vi phạm phổ biến trước đây như tình trạng vượt đèn đỏ, lấn làn, hay chèn vạch người đi bộ đã giảm thiểu rõ rệt. Đây chính là minh chứng sinh động và rõ rệt nhất cho thấy: Công nghệ số không chỉ dừng lại ở công tác phát hiện và xử phạt, mà quan trọng hơn, đang trực tiếp kiến tạo nên một văn hóa giao thông văn minh, chuẩn mực và an toàn hơn cho Thủ đô.

Theo báo cáo của Phòng CSGT, Công an TP Đà Nẵng, trong năm 2025, lực lượng CSGT toàn thành phố tổ chức 24.702 tổ tuần tra kiểm soát (TTKS), với 95.821 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia. Qua đó, phát hiện, xử lý 90.596 trường hợp vi phạm, phạt tiền hơn 144 tỷ đồng; tạm giữ 13.441 phương tiện và tước 5.897 giấy phép lái xe.

Riêng 4 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng xử lý 46.876 trường hợp vi phạm TTATGT, với số tiền phạt ước 94,3 tỷ đồng. Trong đó, đã xử phạt 25.575 trường hợp, thu nộp ngân sách 51,5 tỷ đồng; tạm giữ 5.998 phương tiện và tước 843 giấy phép lái xe.

Những con số trên cho thấy cường độ làm việc lớn và tính chất phức tạp của trật tự an toàn giao thông đô thị. Mỗi trường hợp vi phạm được xử lý là một nguy cơ tai nạn được ngăn chặn, mỗi biên bản là một cảnh báo đối với người tham gia giao thông.

Từ đầu năm 2026 đến nay, hệ thống camera giao thông tại TP Hồ Chí Minh ghi nhận hơn 84.500 trường hợp vi phạm giao thông trong đó có các lỗi như: Vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ, đi sai làn hay dừng đỗ sai quy định... Thượng tá Nguyễn Văn Bình, Phó Trưởng phòng CSGT, Công an TP Hồ Chí Minh cho hay, hệ thống camera giao thông được thiết lập trên các tuyến đường điểm, đường nóng về vi phạm trật tự an toàn giao thông tạo ra các hiệu ứng răn đe mạnh mẽ và hình thành các thói quen tự giác chấp hành Luật Giao thông đường bộ của người dân, ngay cả khi không có sự hiện diện của lực lượng chức năng.

Việc có thể bị ghi hình và phạt nguội bất cứ lúc nào, bất cứ ở đâu buộc người tham gia giao thông phải tự điều chỉnh hành vi và góp phần hình thành văn hóa giao thông trong cộng đồng. Trong thời gian tới, TP Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục mở rộng hệ thống camera giao thông và tăng khả năng xử lý vi phạm bằng AI trên nhiều tuyến đường, ngay cả các tuyến đường ngoại ô thành phố.