Bài 1: Triển khai đã 20 năm nhưng kết quả chỉ đạt 1,2%

Mòn mỏi chờ đợi

Theo kết luận của Sở Xây dựng Hà Nội cuối tháng 12/2025, 3 trong 4 dãy nhà tập thể 3 tầng (gồm dãy A, B, C) trên đường Lê Hồng Phong, phường Hà Đông được đánh giá mức độ nguy hiểm cấp độ C. Khả năng chịu lực của một bộ phận kết cấu không thể đáp ứng được yêu cầu sử dụng bình thường, xuất hiện tình trạng nguy hiểm cục bộ.

Những ngày qua, thông tin 3 dãy nhà này sẽ được phá dỡ để xây mới, dãy nhà còn lại sẽ được cải tạo đồng bộ khiến cư dân đang sinh sống tại đây rất phấn khởi. Theo phương án cải tạo, xây dựng lại, 3 dãy nhà xuống cấp nghiêm trọng sẽ bị phá bỏ. Thay vào đó là ba khối nhà chung cư cao 34 tầng, lần lượt là CT1, CT2 và CT3.

Chủ trương này được gần 200 hộ dân đang sinh sống tại các khu nhà này ủng hộ. Khu nhà này được xây dựng từ những năm 1970, đến nay nhiều hạng mục đã không còn đảm bảo nên người dân mong muốn dự án sẽ sớm được triển khai.

Trao đổi với PV Báo CAND, ông Nguyễn Văn Thanh, Tổ trưởng tổ dân phố số 6, phường Hà Đông cho hay, thông tin cải tạo lại các khu nhà tập thể cũ trên địa bàn hiện đang được cư dân hết sức quan tâm. Việc xây dựng, cải tạo lại các khu nhà này trước đây cũng đã được đặt ra. Gần nhất là năm 2018, dự án đã thu hút được Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng Xuân Mai vào làm việc và đưa ra phương án. Tuy nhiên, thời điểm đó, dự án đã không thể triển khai vì không đạt được sự đồng thuận của người dân theo quy định cũ.

“Người dân hiện nay đang rất quan tâm đến vấn đề này, tuy nhiên việc cải tạo, xây dựng lại các khu nhà tập thể cũ 3 tầng trên địa bàn vẫn chưa có các văn bản pháp lý chính thức nào từ các cấp chính quyền về việc chọn chủ đầu tư hay phương án xây dựng cụ thể. Do đó, người dân lo lắng hay bàn về các phương án đền bù vào lúc này là quá sớm. Tất cả phải chờ chính quyền có quyết định chính thức về chủ đầu tư, tổ chức họp dân công khai và đưa ra phương án rõ ràng”, ông Thanh cho biết.

Được kết luận xuống cấp mức D (mức nguy hiểm cao nhất), khu nhà tập thể G6A Thành Công hiện đã được chính quyền di dời người dân tại các đơn nguyên nguy hiểm và quây rào để đảm bảo an toàn. Việc di dời người dân đang sinh sống tại khu nhà G6A được xem là một trong những kết quả tích cực trong nỗ lực giải quyết các khu tập thể cũ "nguy hiểm cấp D" tại Hà Nội. Tuy vậy thực tế việc cải tạo xây dựng lại khu nhà nguy hiểm này cũng đã được đưa ra từ lâu, đến nay vẫn chưa thể triển khai dù người dân rất mong mỏi.

Gắn bó với khu tập thể G6A Thành Công gần 40 năm, bà Nguyễn Thị Minh Tâm cho hay, khu tập thể xuống cấp ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống người dân. Không chỉ các hộ trong hai đơn nguyên nguy hiểm mà cả những hộ xung quanh cũng lo lắng, nhất là mùa mưa bão. Người dân rất mong sớm được cải tạo để có cuộc sống an toàn, yên tâm hơn. “Từ thời điểm tháng 3/2024, UBND quận Ba Đình (cũ) đã tiến hành họp lấy ý kiến đồng thuận của cư dân về việc triển khai dự án xây mới. Tuy nhiên, đến nay dự án vẫn chưa thể triển khai. Bản thân tôi và đa số người dân đều mong muốn chính quyền sẽ quyết liệt triển khai các phương án và đẩy mạnh tiến độ cải tạo”, bà Tâm cho biết.

Tiến độ chưa như kỳ vọng

Mặc dù đã triển khai hơn 20 năm, công tác cải tạo chung cư cũ tại Hà Nội mới chỉ đạt kết quả khiêm tốn là 1,2%. Theo số liệu thống kê mới nhất, trên địa bàn TP Hà Nội hiện có khoảng 2.160 chung cư cũ cần được rà soát và cải tạo. Các công trình này tập trung mật độ cao tại các quận nội thành cũ như Hai Bà Trưng, Đống Đa, Ba Đình, Thanh Xuân… Trong đó, riêng khu vực Kim Liên đã chiếm tới 222 đơn nguyên chung cư cũ. Tính đến đầu năm 2026, kết quả cải tạo thực tế đang ở mức rất thấp, mới chỉ đạt khoảng 1,2%, tương đương với 19 dự án được triển khai

Để giải quyết điểm nghẽn, đầu năm 2026, UBND TP Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 354/KH-UBND về việc kiểm định, đánh giá chất lượng các chung cư cũ. Đây được coi là bước đi bắt buộc và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để xác định mức độ nguy hiểm của các công trình. Kế hoạch này sẽ được áp dụng tại 48 xã, phường có chung cư cũ. Sở Xây dựng Hà Nội cho hay, việc phân loại sẽ dựa trên các quy định của Luật Nhà ở năm 2023 và các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành để xác định trường hợp nào phải phá dỡ hoặc chưa phải phá dỡ. Kết quả kiểm định không chỉ là căn cứ pháp lý để đảm bảo an toàn cho người dân, phòng ngừa rủi ro thiên tai mà còn là cơ sở then chốt để xây dựng phương án cải tạo và thu hút các nhà đầu tư.

Song song với công tác kiểm định, Sở Xây dựng cho biết đang phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc lập danh mục các khu vực cần cải tạo, trình HĐND thành phố xem xét, công bố công khai để thu hút nhà đầu tư. Lộ trình được xác định rõ: Năm 2026 hoàn thiện cơ sở pháp lý, xây dựng và công bố danh mục dự án, lựa chọn chủ đầu tư đối với một số dự án; giai đoạn 2027 - 2030 tập trung triển khai thực hiện. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, hoàn thành cải tạo các chung cư nguy hiểm cấp D; đến năm 2035 cơ bản hoàn thành cải tạo toàn bộ chung cư cũ trên địa bàn.

Nhìn nhận ở góc độ chuyên gia quy hoạch, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam nhận định rằng, kết quả sau nhiều năm mới chỉ đạt con số 1,2% cải tạo chung cư cũ trên địa bàn cho thấy áp lực và khối lượng công việc phía trước đối với chính quyền thành phố là vô cùng lớn. Do đó cần có những cơ chế chính sách đột phá, đặc biệt là trong công tác quy hoạch. TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm cho rằng, việc lập quy hoạch chi tiết là điều kiện tiên quyết và cần quyết liệt triển khai.

“Hà Nội cần chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ với tinh thần tái thiết đồng bộ cả khu chung cư chứ không nên "xé lẻ" quy hoạch từng cụm nhà. Nguyên tắc quy hoạch mới cần phải, giảm mật độ xây dựng và tăng tầng cao công trình để đảm bảo không gian. Không làm gia tăng dân số nhằm tránh gây áp lực lên hệ thống hạ tầng xã hội và kỹ thuật của khu vực. Ưu tiên quỹ đất dư dôi sau khi quy hoạch lại để xây dựng trường học, công viên cây xanh và các công trình dịch vụ công cộng phục vụ cộng đồng”, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm góp ý.