Trong nhiều năm qua, các tổ chức phản động lưu vong như Việt Tân và cái gọi là “Hội Anh em dân chủ” chủ yếu hoạt động theo phương thức chống phá truyền thống: tuyên truyền chống Nhà nước, móc nối phát triển lực lượng cơ sở nội địa, tiến hành các hoạt động kích động biểu tình, gây rối an ninh, bạo loạn và khủng bố. Từ đó, chúng vu cáo Việt Nam vi phạm “dân chủ”, “nhân quyền”, “đàn áp dân tộc, tôn giáo” để kêu gọi sự can thiệp, hậu thuẫn và tài trợ từ các thế lực thù địch bên ngoài.
Tuy nhiên, trước sự đấu tranh kiên quyết của lực lượng An ninh cùng thế trận lòng dân vững chắc trong nước, nhiều đầu mối, kế hoạch chống phá lần lượt bị phát hiện, vô hiệu hóa. Trong bối cảnh nhiều luận điệu lợi dụng vấn đề “dân chủ”, “nhân quyền” ngày càng bộc lộ sự phi lý trước thực tiễn phát triển của Việt Nam, khả năng tập hợp lực lượng và gây ảnh hưởng của một số tổ chức phản động lưu vong gặp nhiều khó khăn. Thực tiễn đó khiến chúng gia tăng khai thác nhu cầu di cư nhằm tạo dựng một “hệ sinh thái phản động” tự nuôi dưỡng, vừa duy trì nguồn tài chính cho bộ máy cầm đầu, vừa ngụy tạo lực lượng nơi xứ người.
Từ hoạt động chống phá đến trục lợi từ hồ sơ tị nạn
Một trường hợp điển hình cho sự điều chỉnh phương thức hoạt động là Nguyễn Văn Đài (SN 1969) – người từng bị xét xử trong hai vụ án về các tội “Tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” năm 2007 và “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân” năm 2018. Đài được các nhóm phản động giới thiệu là “luật sư”, nhưng nhiều nội dung do Đài đăng tải trên các trang cá nhân không nhằm trao đổi pháp lý mà mang tính xuyên tạc, kích động, xúc phạm tổ chức, cá nhân và chống Nhà nước Việt Nam. Sau khi sang Đức tháng 6/2018, Đài tiếp tục tiến hành các hoạt động chống Nhà nước Việt Nam; tham gia Việt Tân với tư cách “Ủy viên Trung ương” và duy trì hoạt động của cái gọi là “Hội Anh em dân chủ”.
Ngày 31/12/2025, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử vắng mặt, tuyên phạt Nguyễn Văn Đài 17 năm tù về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Bản án cho thấy, việc cư trú ở nước ngoài không đồng nghĩa với việc một cá nhân có thể thực hiện hành vi xâm phạm an ninh quốc gia, chống Nhà nước Việt Nam mà không phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Việc Nguyễn Văn Đài tham gia Việt Tân cho thấy sự gắn kết giữa một cá nhân có quá trình hoạt động chống Nhà nước Việt Nam với một tổ chức đã bị Bộ Công an công bố là tổ chức khủng bố. Việt Tân, tức “Việt Nam canh tân cách mạng đảng”, là tổ chức khủng bố đã bị Bộ Công an Việt Nam chính thức công bố từ năm 2016. Theo thông báo của Bộ Công an, Việt Tân được thành lập năm 1982, từng tổ chức các chiến dịch “Đông tiến”, đưa các toán vũ trang xâm nhập về Việt Nam; đồng thời thành lập “Đội sát thủ K9” để tiến hành hoạt động khủng bố, thủ tiêu những nhà báo gốc Việt đã đưa tin vạch trần hoạt động của tổ chức này, trong đó có ông Dương Trọng Lâm, Nguyễn Đạm Phong. Ngày nay, khi nhiều kế hoạch cực đoan, manh động cùng các thủ đoạn lợi dụng “dân chủ”, “nhân quyền” bị phát hiện, ngăn chặn và vô hiệu hóa, Việt Tân và một số cá nhân liên quan gia tăng lợi dụng khó khăn về cư trú của một bộ phận người Việt ở nước ngoài để trục lợi và phục vụ hoạt động chống phá.
Khi chiêu bài “dân chủ” trở thành dịch vụ làm hồ sơ tị nạn
Sự biến tướng nguy hiểm nhất trong phương thức, thủ đoạn mới của các tổ chức cực đoan lưu vong là tính chất “thị trường hóa” hoạt động chống phá. Trong xu thế toàn cầu hóa, việc người dân mong muốn di chuyển lao động, tìm kiếm cơ hội làm việc ở nước ngoài để cải thiện cuộc sống là một nhu cầu hoàn toàn chính đáng. Tuy nhiên, chính những mong muốn đổi đời lương thiện ấy lại trở thành điều kiện để Nguyễn Văn Đài và những người liên quan tiếp cận, lôi kéo và trục lợi. Núp dưới vỏ bọc “hỗ trợ dân chủ, giúp đỡ đồng bào tị nạn”, theo tài liệu của cơ quan chức năng, các đối tượng chào mời các “gói dịch vụ” làm hồ sơ tị nạn chính trị với mức phí từ 30.000 đến 40.000 USD/trường hợp đối với một số người lao động, du học sinh đang gặp khó khăn về tình trạng cư trú tại một số nước châu Âu.
Việc thu tiền được tổ chức dưới nhiều danh nghĩa khác nhau. Theo tài liệu của cơ quan chức năng, Nguyễn Văn Đài và một số người liên quan yêu cầu người làm hồ sơ mua những chiếc áo phông in logo “Hội Anh em dân chủ” với giá 30 bảng Anh/chiếc, nộp 250 bảng Anh phí hồ sơ và đóng thêm 1.500 bảng Anh để đăng tải bài viết, hình ảnh phục vụ việc tạo dựng hồ sơ. Riêng Nguyễn Văn Đài, với danh nghĩa “làm chứng” trước cơ quan di trú sở tại về việc người làm hồ sơ từng đấu tranh cho “dân chủ”, tiếp tục thu thêm 3.000 bảng Anh cho mỗi trường hợp.
Một số người từng tham gia “Hội Anh em dân chủ”, trong đó có Lê Thanh Tùng tại Mỹ, đã công khai phản ánh, tố cáo Nguyễn Văn Đài liên quan đến việc làm hồ sơ tị nạn và thu tiền; đồng thời đề nghị cơ quan chức năng sở tại xác minh. Bằng cách này, hoạt động chống phá bị thương mại hóa và trở thành nguồn thu lớn cho những kẻ tổ chức, trong khi đẩy người dân nhẹ dạ vào cảnh “tiền mất, tật mang”, đối mặt với nguy cơ bị bác đơn và trục xuất về nước.
“Hệ sinh thái phản động” tự tạo nguồn lực để chống phá
Sâu xa hơn trò trục lợi, điểm đáng chú ý nhất trong phương thức hoạt động của Nguyễn Văn Đài và Việt Tân là việc tạo ra một “hệ sinh thái phản động” khép kín phục vụ trực tiếp cho hoạt động chống phá Nhà nước Việt Nam. Theo tài liệu của cơ quan chức năng, tại một cuộc tụ tập trước Đại sứ quán Việt Nam tại Anh ngày 4/5/2025, một số công dân Việt Nam gặp khó khăn về tình trạng cư trú đã được Nguyễn Văn Đài và những người liên quan hướng dẫn cầm băng rôn, chụp ảnh, quay video để bổ sung vào hồ sơ xin tị nạn. Tính chất ngụy tạo còn thể hiện ở việc có cuộc tụ tập tiếp tục sử dụng khẩu hiệu đòi tự do cho Nguyễn Bắc Truyển – người đã sang Đức định cư từ hơn một năm trước; một số tài liệu tuyên truyền còn sử dụng không đúng biểu tượng của Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo hải ngoại, khiến tổ chức này công khai bác bỏ sự liên quan.
Thông qua việc tổ chức các hoạt động dưới danh nghĩa hỗ trợ hồ sơ tị nạn, Nguyễn Văn Đài đã hình thành nên một “hệ sinh thái phản động” khép kín, thu về đồng thời năm loại lợi ích phục vụ trực tiếp cho hoạt động chống phá Nhà nước Việt Nam: Thứ nhất là nguồn tài chính thu được từ các khoản phí môi giới và chi phí hồ sơ; thứ hai là nguồn lực lượng ngụy tạo khi chúng yêu cầu người dân phải ký đơn, làm thẻ gia nhập, từ đó khuếch trương thanh thế, tô vẽ hình ảnh về sự phát triển lực lượng cho các tổ chức phản động như “Hội Anh em dân chủ” và Việt Tân; thứ ba là nguồn dữ liệu hình ảnh phong phú, bởi từ một buổi biểu tình được tổ chức, các đối tượng có thể thu được nhiều hình ảnh, video để cắt ghép, nhân bản thành nhiều clip ngắn khác nhau, tán phát trên các nền tảng mạng xã hội, tạo nên một phong trào biểu tình “ảo” nhằm gây hoang mang dư luận và bóp méo nhận thức của người tiếp nhận; thứ tư là cơ chế truyền thông phát tán đa tầng, đi từ các fanpage chính do các đối tượng cầm đầu quản lý lan sang các tài khoản mạng xã hội cá nhân của người dân bị yêu cầu liên kết, chia sẻ, tạo nên một mạng lưới lan truyền; và thứ năm là tạo ra nguồn tư liệu bịa đặt từ những hình ảnh dàn dựng đó để viết các báo cáo vu cáo Việt Nam vi phạm “dân chủ, nhân quyền”, hạ thấp uy tín của đất nước trên trường quốc tế.
Đây là một vòng tuần hoàn khép kín, trong đó hoạt động chống phá vừa tạo ra nguồn thu, vừa ngụy tạo lực lượng để duy trì chính nó. Những người đang gặp khó khăn về tình trạng cư trú có nguy cơ trở thành công cụ phục vụ hoạt động chống phá; vừa chịu thiệt hại về tài chính, vừa phải đối mặt với những hậu quả pháp lý, trong khi hình ảnh của họ bị khai thác để gây ảnh hưởng đến uy tín của Việt Nam.
Lợi dụng công nghệ để gia tăng tốc độ phát tán thông tin sai lệch
Chưa dừng lại ở đó, sự phát triển của công nghệ cũng bị các đối tượng lợi dụng để sản xuất, phát tán thông tin sai lệch, tác động tiêu cực đến nhận thức của người tiếp nhận. Nguyễn Văn Đài và một số đối tượng liên quan đã lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo dựng hình ảnh, video có nội dung xuyên tạc, xúc phạm lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Các công nghệ tạo sinh, giả mạo hình ảnh và giọng nói có thể giúp đối tượng sản xuất nội dung sai lệch nhanh hơn, tạo ra nhiều phiên bản và phát tán trên nhiều nền tảng mạng xã hội.
Theo thông tin được công bố trong quá trình điều tra và xét xử, từ đầu năm 2025, Nguyễn Văn Đài đã phát tán hơn 3.500 bài viết, video có nội dung bịa đặt, xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; lợi dụng một số vấn đề chính trị, xã hội và các vụ án kinh tế lớn để gây hoang mang dư luận. Trong số các phương thức được sử dụng có việc lợi dụng AI để tạo dựng một số video, hình ảnh sai lệch. Những hình ảnh của người lao động cư trú bất hợp pháp do các đối tượng tổ chức, khai thác tại Anh, kết hợp với các sản phẩm truyền thông do AI tạo ra, đã trở thành “nguyên liệu” để chúng bóp méo bức tranh kinh tế - xã hội Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế.
Lịch sử đấu tranh cách mạng đã chứng minh, phương thức, thủ đoạn hoạt động của các thế lực thù địch luôn thay đổi theo sự biến động của môi trường an ninh và công nghệ, nhưng bản chất và mục tiêu chống Nhà nước Việt Nam của chúng không thay đổi. Việc nhận diện, vạch trần hoạt động trục lợi từ nhu cầu cư trú, định cư núp dưới chiêu bài “dân chủ” và sự chuyển dịch phương thức, thủ đoạn của Nguyễn Văn Đài cùng tổ chức khủng bố Việt Tân không chỉ góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số, mà còn giúp người dân tránh nguy cơ bị lừa đảo, lợi dụng và lôi kéo vào các hành vi vi phạm pháp luật. Mỗi người dân có nhu cầu lao động, học tập, cư trú ở nước ngoài cần tìm hiểu kỹ quy định pháp luật, sử dụng các kênh tư vấn hợp pháp; không nghe theo lời dụ dỗ tham gia biểu tình, ký tên, đăng tải thông tin sai sự thật hoặc gia nhập các tổ chức chống đối để đổi lấy lời hứa về một suất định cư.
(còn nữa)
