Ba bài học từ bóng đá

Chức vô địch Đông Nam Á của đội tuyển Việt Nam không chỉ gợi lên những suy nghĩ về bản thân bóng đá, mà còn khiến chúng ta phải nghĩ về mình, nghĩ về đời, nghĩ về cuộc thế.

Bài học thứ nhất: Cần một phương pháp đúng

Các thế hệ cầu thủ trước đây được đào tạo và lớn lên nhờ chủ nghĩa kinh nghiệm. Chính bởi chủ nghĩa kinh nghiệm ấy mà những phản ứng sân cỏ lẫn những phản ứng xã hội luôn dao động thất thường. Thế mới có những chuyện như cầu thủ lên tuyển rồi quỳ lạy huấn luyện viên trưởng để xin rời đội tuyển, cầu thủ lúc hưng phấn quá đà, lúc ỉu xìu nhanh chóng trong những trận đấu lẽ ra phải ổn định tinh thần.

Nhưng đến thế hệ cầu thủ này, những chuyện như vậy gần như không tồn tại. Ở ngoài sân, phần lớn các cầu thủ biết phải nói thế nào khi cả một rừng micro, cả một rừng máy ảnh chia về phía mình. Ở trong sân, họ cũng biết điều khiển cảm xúc của mình trước những thay đổi của hoàn cảnh.

Hai trận đấu với Myanmar ở vòng bảng và Malaysia ở chung kết lượt đi, khi phải đối diện với áp lực ghê gớm của khán giả chủ nhà, họ không hoảng. Trận chung kết lượt về trên sân nhà, khi có bàn thắng sớm từ phút thứ 6, họ cũng không hưng phấn quá đà.

Đội tuyển bóng đá quốc gia đăng quang AFF Cup 2018 một cách thuyết phục.
Đội tuyển bóng đá quốc gia đăng quang AFF Cup 2018 một cách thuyết phục.

Hẳn nhiên, điều này một phần đến từ bản thân họ, và một phần khác đến từ sự chỉ đạo hợp lý của huấn luyện viên trưởng Park Hang-seo. Những thời điểm ông Park nhảy từ ghế huấn luyện ra sát đường biên để chỉ đạo các cầu thủ phải lạnh lùng bình tĩnh trong các trận đấu ở giải này, hay việc ông nói với các cầu thủ: "Chúng ta đã đá hết mình, tại sao phải cúi đầu?" tại chung kết giải vô địch U23 châu Á cách đây vài tháng là những dẫn chứng điển hình.

Bóng đá cũng như đời sống: Khi được đào tạo lớp lang bài bản, con người ta cũng sẽ có cách hành xử lớp lang bài bản, tránh xa kiểu hành xử tùy tiện vốn vẫn thấy trong những xã hội mang màu sắc tiểu nông

Bài học thứ 2: Phải hiểu đúng mình

Lịch sử bóng đá Việt Nam kể từ thời 1991 là một lịch sử loay hoay đi tìm bản ngã của chính mình. Đã có lúc chúng ta nghĩ cầu thủ Việt Nam nhỏ bé, khéo léo, phù hợp với lối đá nhỏ, nhuyễn, giàu kỹ thuật. Khi bắt tay với câu lạc bộ Arsenal để xây dựng Học viện Bóng đá Hoàng Anh, ông bầu Đoàn Nguyên Đức đặc biệt tin tưởng vào thứ bóng đá này.

Khi lứa 1 Hoàng Anh ra lò, khoác áo U19 Việt Nam đá tưng bừng ở những giải giao hữu quốc tế năm 2014 thì không riêng gì ông Đức, mà chính dư luận người hâm mộ, cùng những nhà lãnh đạo điều hành nền bóng đá cũng tin như thế.

Nhưng thực tế là U19 Việt Nam thời ấy đã thất bại ở giải vô địch U19 châu Á, và không thể giành quyền vào vòng chung kết U20 thế giới như mục tiêu đã định. Vài năm sau, khi chúng ta chính thức lần đầu đoạt vé tham dự vòng chung kết U20 thế giới thì đấy là một đội tuyển đá thứ bóng đá khoa học, kỷ luật dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Hoàng Anh Tuấn. Và đến bây giờ, thứ bóng đá của thầy trò Park Hang-seo ở AFF cup năm nay cũng là một thứ bóng đá khoa học điển hình.

Ngoại trừ các trận đấu với Lào và Campuchia, ngoại trừ một vài thời điểm trong các trận đấu với Malaysia và Philippines, phần lớn khoảng thời gian còn lại, thầy trò Park Hang-seo lấy hàng phòng ngự cùng tư tưởng "không thua" làm tính cách chủ đạo cho mình.

Hai mươi phút cuối trận chung kết lượt về, với việc liên tục "cắt vụn" trận đấu, chúng ta thậm chí đã không nghĩ đến việc chơi bóng, mà chỉ nghĩ đến việc không cho đối phương chơi bóng. Và một lần nữa chúng ta thành công nhờ thứ bóng đá thực dụng này. Điều đó có nghĩa hóa ra trước đó chúng ta chưa hiểu chính chúng ta.

Phải hiểu bên trong mình, phải biết mình thực sự là ai, đấy là yếu tố quan trọng giúp chúng ta thành công trong cuộc sống này.

Bài học thứ 3: Vai trò của tư nhân

Trong thành công của đội tuyển Việt Nam hôm nay không thể không nói đến sự đóng góp của các lò đào tạo cầu thủ trẻ: Hà Nội, Hoàng Anh, PVF - những lò đào tạo được khởi dựng và phát triển bởi những đại gia yêu bóng đá. Sự tham gia của những tư nhân này vào đời sống bóng đá vì thế là không thể phủ nhận.

Nhìn rộng ra xã hội, có một thực tế là trong rất nhiều lĩnh vực, khi nhà nước rút lui, tư nhân thay thế và hiển diện thì lập tức có thành công. Cần nhìn nhận đúng vai trò của tư nhân, tạo những hành lang hợp lí và đúng pháp luật để tư nhân có thể phát huy vai trò của mình trong một nền kinh tế mở, một xã hội mang màu sắc 4.0, đấy cũng là một điều quan trọng buộc chúng ta phải dụng công suy nghĩ.

Diệp Xưa

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.