Anh: ông Andy Burnham sẽ kế nhiệm ông Starmer?

Tham vọng không giấu giếm

Khi Andy Burnham phát biểu tại một buổi tiệc tối vào trung tuần tháng 9, ông đã tỏ ra e dè nhất có thể trước những đồn đoán về tham vọng tương lai của ông đang dâng cao. "Tôi yêu công việc này", Thị trưởng Manchester nói. "Tôi rất hạnh phúc với vị trí hiện tại. Tôi không có tham vọng trở thành... đại sứ tại Washington". Câu nói đùa khiến mọi người bật cười.

Burnham chưa bao giờ giả vờ rằng ông không muốn bước vào Số 10 phố Downing (Phủ Thủ tướng Anh). Nhưng ông cũng không đưa ra câu trả lời thông thường của một chính trị gia đầy tham vọng là nói rằng “không có vị trí tuyển dụng nào còn trống”.

Thay vào đó, ông có một cách tiếp cận trung thực hơn: rằng ông sẽ không tranh cử hai lần để trở thành lãnh đạo Công đảng nếu ông không muốn công việc này. Trong những năm qua, ông đã khiến ông Keir Starmer không chút nghi ngờ rằng ông hy vọng một ngày nào đó sẽ kế nhiệm ông.

Nhưng không ai - kể cả Burnham - nghĩ rằng thời cơ sẽ đến sớm như vậy. Chính phủ của ông Starmer đã sụt giảm uy tín, đảng Reform UK của ông Nigel Farage đang lên ngôi, một cuộc nổi loạn lớn tại Hạ viện về phúc lợi đã làm suy yếu Thủ tướng - và ba vụ bê bối trong vòng hai tuần đã khiến một phó thủ tướng và một đại sứ phải ra đi.

Sau một mùa hè bị ông Farage áp đảo, ngày càng nhiều nghị sĩ bắt đầu tin rằng sự cứu rỗi của họ nằm ở phía bắc (ám chỉ Thị trưởng Manchester). Họ bao gồm các nghị sĩ theo chủ nghĩa xã hội ngưỡng mộ chủ nghĩa chống phe phái của Burnham, cho đến các nghị sĩ mới theo đường lối trung dung, những người nhìn thấy những gì ông đã làm cho sự phát triển ở Manchester. Một người trong nội bộ Công đảng cho biết: "Chính trị của ông ấy hiện đang là trọng tâm tiến bộ của Công đảng".

Người bạn thân thiết nhất của ông trong chính trường hiện nay, Thị trưởng khu vực thành phố Liverpool Steve Rotheram cho biết 7 năm qua đã tạo nên Burnham. "Tôi đã biết ông ấy 18 năm. Tôi đã thấy cách ông ấy bắt đầu định hình chính trị sau khi rời Westminster", ông này nói. "Trước đó, chính trị đã bắt đầu định hình ông ấy".

Neal Lawson, giám đốc điều hành của viện nghiên cứu Compass, đồng sáng lập nhóm Mainstream mới của Công đảng, được ông Burnham đã ủng hộ, cho biết Thị trưởng Greater Manchester hiện "cảm thấy thoải mái với chính mình và niềm tin của mình. Tôi nghĩ điều đó ngay lập tức hấp dẫn dù bạn thuộc phe cánh tả hay cánh hữu".

Ông này tin rằng ông Burnham là người kế nhiệm khả thi nhất nếu ông Starmer thất bại. "Không có nhà lãnh đạo hoàn hảo, nhưng trong cuộc khủng hoảng hiện tại mà chúng ta đang phải đối mặt với mối đe dọa từ phe cực hữu và sự suy yếu của Công đảng, một nhà lãnh đạo giỏi là đủ", ông nói.

Các đồng minh cho biết ông Burnham đã sẵn sàng tranh cử và chỉ đang chờ đợi thời cơ thích hợp.

Những rào cản lớn

Vẫn còn những rào cản lớn đối với cái gọi là "vua phương Bắc" để lãnh đạo một đội quân về phía nam nhằm chiếm Westminster - nhưng vẫn còn nhiều cơ hội tiềm năng. Ông Burnham sẽ cần một ghế trong Quốc hội như bước đầu tiên hướng tới một cuộc tranh cử lãnh đạo tiềm năng.

Có một ghế đã được xác định. Nghị sĩ vùng Gorton và Denton Andrew Gwynne người đã bị đình chỉ khỏi Công đảng và hiện đang là ứng cử viên độc lập, đã nộp đơn xin nghỉ hưu vì lý do sức khỏe. Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết sau đó ông đã không tiếp tục yêu cầu này. Không rõ lý do tại sao.

Ông Burnham được cho là đã nói với một nghị sĩ có vị thế tốt hồi đầu năm nay rằng ông và nghị sĩ vùng Gorton và Denton Andrew Gwynne đã đạt được thỏa thuận. Tuy nhiên, các đồng minh của ông phủ nhận việc ông đã có bất kỳ cuộc thảo luận nào với các nghị sĩ về việc từ chức để nhường chỗ cho mình. Các nguồn tin từ Quốc hội cho rằng có thể có những cơ hội khác sắp tới, với ít nhất 2 nghị sĩ Manchester bị sa thải trong cuộc cải tổ được cho là cảm thấy bất mãn với giới lãnh đạo. "Bạn đóng một cánh cửa, một cánh cửa khác sẽ mở ra", một nguồn tin cho biết.

Rào cản tiếp theo mà ông Burnham phải đối mặt còn lớn hơn nhiều: ông sẽ không có gì đảm bảo được đề cử nếu quyết định quay trở lại Westminster trong một cuộc bầu cử bổ sung.

Tham vọng của Burnham không phải là lý do duy nhất khiến ông phải đối mặt với cuộc đấu tranh với bộ máy. Có một mối quan hệ rất căng thẳng giữa ông Burnham và Thủ tướng Starmer. Ông Starmer từng là phó tướng của ông Burnham khi ông còn là Bộ trưởng Nội vụ đối lập. Năm 2020, ông Starmer đã đến Manchester để xin sự ủng hộ cho nỗ lực tranh cử lãnh đạo của mình. Nhưng Thị trưởng Manchester đã từ chối. Ông cảm thấy mình nên ủng hộ một trong hai nghị sĩ địa phương đang tranh cử, đó là Rebecca Long-Bailey hoặc Lisa Nandy.

Điều đó khiến ông Starmer rất tức giận. Mối quan hệ vẫn chưa được cải thiện, nhưng sự thù địch đã trở nên sâu sắc hơn bởi hội nghị Công đảng năm 2021, khi đó ông Starmer gặp khó khăn trong "cú hích vắc-xin" của đảng Bảo thủ. Khuôn mặt ông Burnham hiện diện khắp nơi, ám chỉ tham vọng lãnh đạo của ông. "Thật không thể chấp nhận được", người phụ tá nói.

Giờ đây, khi chính phủ Công đảng của ông Starmer đang đấu tranh chống lại một lực lượng cánh hữu đang trỗi dậy, ông Burnham đã đi đầu trong việc ra mắt nhóm Mainstream, kêu gọi "một cách thức điều hành đảng bao trùm hơn, ít chia rẽ hơn". Nó được thiết kế để thúc đẩy sự thay đổi trong cách thức hoạt động của Công đảng, mặc dù nó có thể được biến thành một phương tiện lãnh đạo.

Một vấn đề phức tạp khác: Việc lựa chọn ông Burnham làm ứng cử viên nằm trong tay Ủy ban Điều hành quốc gia (NEC) của Công đảng.

Morgan McSweeney, Chánh văn phòng của ông Starmer, đã có thể kiểm soát chặt chẽ các lựa chọn cho đến tận cuộc bầu cử. Nhưng việc ngăn cản ông Burnham sẽ lại gây ra một cuộc tranh cãi khác - và Lucy Powell, một đồng minh thân cận của ông Burnham, sẽ đảm nhận một vị trí trong NEC nếu bà trở thành phó lãnh đạo. Tuy nhiên, số phận của ông cuối cùng sẽ được định đoạt bởi một hội đồng NEC gồm ba người - những người có thể được chọn dựa trên lòng trung thành của họ.

Ngay cả khi ông Burnham có giành được bất kỳ sự lựa chọn nào, trong bối cảnh hiện tại, đảng Reform UK vẫn có thể giành được ghế. Bạn bè của Thị trưởng Manchester rất lạc quan. "Andy là một con quái vật thực sự, và người dân ở Greater Manchester biết ông ấy đứng về phía họ, bất kể họ nghĩ gì về Công đảng trên toàn quốc".

Trái, phải và trung dung

Khi còn là cố vấn chính trị trẻ tuổi, và sau đó là bộ trưởng, Burnham nổi tiếng là một người theo chủ nghĩa Blair, nhưng khi ông Ed Miliband lên làm lãnh đạo, ông bắt đầu chuyển sang cánh tả.

Là một trong những nghị sĩ kỳ cựu hàng đầu của ông Miliband, Burnham đóng một vai trò quan trọng trong những gì diễn ra sau đó. Trong quá trình cải cách các quy tắc bầu cử lãnh đạo năm 2014, ông đã "thúc đẩy rất mạnh mẽ" để giảm ngưỡng đề cử của các nghị sĩ đủ điều kiện xuống còn 10%, từ mức đề xuất ban đầu là 20%, phàn nàn rằng rào cản cao hơn sẽ ngăn cản ông ra tranh cử trong tương lai. Hóa ra, điều đó cũng sẽ ngăn cản ông Jeremy Corbyn ra tranh cử.

Chiến dịch tranh cử lãnh đạo lần thứ hai của ông vào năm 2015 là một bước ngoặt "đau đớn", một người ủng hộ cho biết. Trong một bước ngoặt lớn về phía hữu, ông đã khởi động chiến dịch của mình tại Ernst & Young, cùng với Rachel Reeves, hiện là Bộ trưởng Tài chính của ông Starmer. Ông phát biểu trước đám đông doanh nhân tụ tập rằng các doanh nhân “sẽ là anh hùng của chúng ta”, cam kết bãi bỏ chính sách thuế biệt thự và cho biết nên tổ chức sớm một cuộc trưng cầu dân ý về EU.

Đó rõ ràng là một bước ngoặt sai lầm. Có lẽ xuất phát từ thực tế là những người ủng hộ ông trong quốc hội đã nhìn nhận điểm yếu tiềm tàng của ông là quá thiên tả. Có tin đồn rằng các nghị sĩ ủng hộ ông Burnham đã được yêu cầu đề cử ông Jeremy Corbyn, người có thể chạy sang cánh tả để biến ông Burnham thành một người trung dung.

Khi ông Corbyn thắng cử, ông Burnham là ứng cử viên lãnh đạo duy nhất khác phục vụ trong nội các đối lập của ông. Ông vẫn trung thành và không phải là một trong những nghị sĩ hàng đầu đã từ chức hàng loạt vào năm 2016 để cố gắng buộc ông phải ra đi. Thay vào đó, cùng năm đó, ông đã từ chức khỏi quốc hội và tranh cử thành công để trở thành thị trưởng đầu tiên của Manchester.

Trong gần một thập kỷ làm thị trưởng, thành phố dưới thời ông Burnham lãnh đạo đã là một câu chuyện thành công lớn về phân cấp quyền lực. Đây là một trong số ít khu vực của nước Anh có tăng trưởng kinh tế. Ông đã sử dụng các quyền hạn giao thông mới để tạo ra Mạng lưới xe buýt Bee, hiện hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của chính quyền, thiết kế nó vì người dùng chứ không phải vì lợi nhuận.

Nhưng chính việc ông bảo vệ thành phố trong thời kỳ đại dịch COVID-19 đã thực sự giúp ông được công nhận là một nhà tư tưởng độc lập và một chiến binh.

Một lý do khác tạo nên tên tuổi Burnham chính là chiến dịch không mệt mỏi của ông cho các nạn nhân của thảm họa Hillsborough. Đối với những người hoài nghi, chiến dịch này chỉ được thực hiện sau khi ông bị la ó tại Anfield trong một buổi lễ tưởng niệm với tư cách là Bộ trưởng Văn hóa, khi chính phủ vẫn đang phản đối một cuộc điều tra toàn diện. Bản thân ông Burnham thừa nhận đó là một bước ngoặt; ông đã nêu vấn đề này tại nội các chỉ vài ngày sau đó. Đó là bước đầu tiên hướng tới cuộc điều tra mà cuối cùng đã đi đến phán quyết về tội giết người trái pháp luật.

Trong quốc hội vẫn còn một số nghị sĩ cấp cao thân cận với ông Burnham, bao gồm cựu Bộ trưởng Nội các Louise Haigh, Powell, và những người bạn khác trong nội các như Lisa Nandy và Jonathan Reynolds. Ông nhận được sự trung thành đáng kể từ các nghị sĩ trên khắp các lĩnh vực chính trị ở Greater Manchester - cũng như ở Liverpool và các khu vực bầu cử lân cận.

Một nhóm từ lâu đã ủng hộ ý tưởng ông Andy Burnham ra tranh cử là nhóm Vận động Xã hội (Socialist Campaigne Group) - trước đây được gọi là những người theo Corbyn. Tuy nhiên, những người khác, bao gồm các nghị sĩ mới của Công đảng trong nhóm Tăng trưởng kinh tế Công đảng (Labour Growth Group), lại bị thu hút bởi ý tưởng về một người miền Bắc được yêu mến, với kinh nghiệm điều hành một thành phố lớn, nơi có sự tăng trưởng kinh tế đáng kể.

Tuy nhiên, những nghị sĩ sau này cũng có thể sẽ không mấy mặn mà với bất kỳ mối quan hệ thân thiết nào với ông Burnham. Ông sẽ xuất hiện tại một sự kiện sắp tới của Công đảng cùng với một số nhân vật nổi loạn cánh tả chủ chốt, bao gồm Lewis, Nadia Whittome và Rachael Maskell. Nhiều bạn bè của ông nói rằng nếu Burnham trở lại Westminster, họ biết ông ấy sẽ thấy sự gò bó của Whitehall vô cùng khó chịu. Một nghị sĩ nói. “Tôi không nghĩ rằng khuôn khổ Westminster là một cách lành mạnh để hoạt động chính trị của chúng ta, quá nhiều sự xao nhãng, quá nhiều nhà vận động hành lang, nhưng điều tôi muốn nói là kinh nghiệm của chúng ta là một lợi thế lớn”.

“Nếu Andy quyết định quay trở lại, ông ấy sẽ có động lực để thay đổi điều đó, để thay đổi toàn bộ cách thức vận hành chính trị ở đất nước này. Đó là một quyết định lớn đối với ông ấy xét đến vị trí hiện tại của ông ấy”, vị nghị sĩ này nói.