COVID-19 với chuỗi cung ứng toàn cầu thích nghi

Có thể ví chuỗi cung ứng như một tòa lâu đài đồ sộ nhờ khả năng vận hành xuyên suốt cũng như vai trò của nó trong nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 đã làm bộc lộ nhiều vấn đề, khiến cả thế giới nhận ra rằng chuỗi cung ứng cũng mong manh như một tòa “lâu đài cát”, có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Vậy đâu là những vấn đề cần khắc phục và thế giới đã thay đổi ra sao để duy trì chuỗi cung ứng trong thời kỳ đại dịch?

Thách thức

Quy định phòng dịch tại nhiều nước đã khiến lượng hàng quốc tế tồn đọng ngày càng lớn, đặc biệt là từ khi xuất hiện các biến thể nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh như Delta hay Omicron. Trả lời phỏng vấn hãng CNBC, ông Per Hong - đối tác cấp cao của Công ty tư vấn Kearney - cho biết Omicron là “một phép thử đối với khả năng phục hồi” của các chuỗi cung ứng vốn đang chịu nhiều sức ép. Ông nói: “Trung Quốc dự kiến sẽ kiểm soát gắt gao hơn. Theo đó, nước này có thể sẽ đóng cửa hàng loạt thành phố, thực thi khâu kiểm dịch nghiêm ngặt tại các cảng, giám sát chặt chẽ tàu và hàng hóa để ngăn chặn các trường hợp xâm nhập".

Theo công ty phân tích kinh tế Oxford Economics, trong năm 2021, chỉ chưa đến 50% chuyến tàu chở hàng trên thế giới cập bến đúng giờ. Thời gian chậm trễ cũng kéo dài tới hơn 1 tuần, trong khi ở các năm 2018 và 2019, con số này là khoảng 4 ngày. Oxford Economics dự báo nếu xâm nhập vào chuỗi cung ứng, biến thể Omicron có thể làm giảm 1,6% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của châu Á trong năm 2022.

42-1.jpg -0
Đào tạo và bảo vệ sức khỏe cho người lao động đang là ưu tiên cấp bách của các doanh nghiệp.

Ông Hong cho rằng việc một nước áp đặt lệnh phong tỏa sẽ có tác động trực tiếp đến cả hàng hóa đầu vào và đầu ra của các nước khác. Ông nói: “Nếu tái áp đặt lệnh đóng cửa biên giới, không những khâu vận chuyển sẽ bị hạn chế, mà chắc chắn các thành phần sản xuất cũng thiếu hụt nghiêm trọng hơn. Đồng thời, lượng đơn đặt hàng tồn đọng sẽ ngày càng chồng chất, đặc biệt là hàng điện tử, ô tô và một số mặt hàng thiết yếu khác".

Công nghiệp là một trong số những ngành có chuỗi cung ứng chịu thiệt hại nặng nề nhất do COVID-19. Một khảo sát của Công ty kiểm toán EY cho thấy hầu hết (97%) các công ty sản xuất hàng công nghiệp khẳng định đại dịch có ảnh hưởng tiêu cực. Ngoài ra, 47% công ty được hỏi cho rằng COVID-19 đã làm suy giảm lực lượng lao động của họ. Trong khi nhân viên của một số lĩnh vực khác có thể làm việc tại nhà thì lực lượng làm việc trong chuỗi cung ứng - đặc biệt là ở nhà máy - phải thích nghi với các yêu cầu giữ khoảng cách, truy vết tiếp xúc và tăng cường trang bị đồ bảo hộ cá nhân. Bà Sian Fenner - chuyên gia kinh tế châu Á tại Công ty tư vấn tài chính Oxford Economics - nói: “Ngay cả khi khâu sản xuất chuyển sang trực tuyến thì vẫn còn nhiều thách thức về hậu cần, đặc biệt là vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không. Đó là chưa kể những hạn chế về nguồn cung vận tải trong ngắn hạn".

Theo Cục Thống kê lao động Mỹ (BLS), tính đến tháng 8-2021, đã có 4,3 triệu công nhân nước này bỏ việc. Mức sụt giảm này tương đương 3% lực lượng lao động Mỹ, khiến lực lượng tài xế xe tải và công nhân phụ trách kho hàng bị thiếu hụt trầm trọng. Ngay cả khi Tổng thống Mỹ Joe Biden ban bố Sắc lệnh điều hành 14005 nhằm tăng cường chuỗi cung ứng trong nước, các vấn đề về an ninh mạng và lao động nghỉ việc vẫn tiếp tục khiến hàng hóa bị tồn đọng tại các cảng của Mỹ. Do không có lực lượng lao động cần thiết để vận chuyển hàng hóa trong nước, tình trạng tắc nghẽn ở một số cảng của Mỹ đã tăng đến 80%.

Trong khi sức khỏe công nhân không được đảm bảo, các cơ sở sản xuất và phân phối đột ngột đóng cửa và lệnh phong tỏa biên giới là những nguyên nhân gây tắc nghẽn chuỗi cung ứng, thì việc người dân ở nhà trong nhiều tháng đã khiến nhu cầu đối với các loại sản phẩm thay đổi đáng kể. Chip điện tử là một trong số những mặt hàng có nhu cầu tăng mạnh nhất trong đại dịch. Trước COVID-19, ngành sản xuất chip điện tử đã phải chịu áp lực lớn về yêu cầu sản phẩm. Đại dịch đã buộc người dân phải làm việc tại nhà, nhu cầu sử dụng các thiết bị điện tử như máy tính bảng cũng tăng lên, tạo thêm áp lực cho việc sản xuất và phân phối chip máy tính. Thực tế này càng đáng lo hơn khi phần lớn chip hiện nay được sản xuất tại các nơi từng bị khủng hoảng trong những đợt dịch đầu tiên như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Malaysia, Thái Lan, Philippines...

42-2.jpg -0
Biến chủng Omicron trở thành phép thử mới cho các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Và cơ hội

Mặc dù vậy, COVID-19 cũng cho thấy một số điểm sáng đến từ các công ty. Trong đại dịch, đã có 92% doanh nghiệp tham gia khảo sát của EY đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ. Điều này nói lên giá trị của chuỗi cung ứng số trong việc giúp các doanh nghiệp kiểm soát rủi ro, đồng thời phản ứng nhanh hơn với biến động về cung-cầu. Thậm chí, có một số ngành công nghiệp đã “thắng lớn” trong thời kỳ đại dịch. 11% doanh nghiệp được hỏi cho biết đại dịch vẫn có những tác động tích cực, nổi bật là làm tăng nhu cầu của khách hàng (71%) và thúc đẩy việc tung sản phẩm mới ra thị trường (57%). Phần lớn các công ty này hoạt động trong lĩnh vực khoa học đời sống và những tác động tích cực chủ yếu là do sản phẩm của họ vốn đã có nhu cầu cao. Đại dịch cũng đòi hỏi một số công ty khoa học phải tăng gấp đôi năng suất đối với các mặt hàng như bộ xét nghiệm COVID-19 hoặc vaccine. Các ngành khác, đặc biệt là ngành sản xuất các mặt hàng tiêu dùng chủ lực như giấy vệ sinh, đồ hộp,... cũng liên tục cháy hàng trong những ngày đầu của đại dịch.

Các doanh nghiệp công nghệ cao cũng đang đầu tư mạnh mẽ để giúp nhân viên hạn chế nguy cơ mắc COVID-19. Có 61% công ty được hỏi cho biết họ sẽ đào tạo lại lực lượng lao động trong năm 2022, giúp nhân viên làm quen với công nghệ mới như công nghệ chuỗi khối (blockchain), thích ứng với chiến lược và cách thức làm việc mới của công ty như tăng cường phối hợp trực tuyến hay hỗ trợ mọi người vận hành thiết bị y tế. Khảo sát cũng chỉ ra các biện pháp được chú trọng hàng đầu đối với lực lượng lao động như tăng cường tự động hóa và đầu tư vào AI và học máy (63%), trong đó 37% công ty đã triển khai các công nghệ này và 36% dự định áp dụng trong tương lai gần.

42-3.jpg -0
Công nghệ cao sẽ là tương lai của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Không những vậy, COVID-19 còn là cơ hội để các doanh nghiệp hướng tới mục tiêu phát triển chuỗi cung ứng bền vững. Theo khảo sát của EY, 85% công ty cam kết tập trung hơn vào các mục tiêu môi trường và phát triển bền vững. Một khảo sát khác của PwC cho thấy 60% doanh nghiệp được hỏi đã đưa các chuỗi cung ứng vào cùng một khu vực và 33% đã chuyển nơi sản xuất đến gần các thị trường mục tiêu. Phần lớn các công ty này cũng bày tỏ mong muốn tăng cường chăm sóc sức khỏe cho nhân viên, đồng thời xây dựng cơ sở hạ tầng phù hợp với bối cảnh bình thường mới.

EY đã tóm tắt 5 ưu tiên hàng đầu của các tổ chức quốc tế nhằm phục hồi chuỗi cung ứng trong đại dịch, cũng như để chuẩn bị cho những rủi ro tương tự trong tương lai. Thứ nhất là nhanh chóng xác định lại chiến lược chuỗi cung ứng và thay đổi dòng chảy thương mại toàn cầu, xem xét các thỏa thuận thương mại mới, các ưu đãi quốc gia và tăng tốc đa kênh. Thứ hai, cần cải thiện khả năng phản ứng và giám sát chuỗi cung ứng theo thời gian thực, cũng như lập kế hoạch và mô phỏng kịch bản trong trường hợp xấu. Thứ ba là giảm chi tiêu mua sắm, tối ưu hóa hậu cần và tăng năng lực sản xuất. Thứ tư là đẩy mạnh thiết kế sản phẩm mới và giám sát rủi ro với các bên trung gian. Cuối cùng là phát triển công ty dựa trên chuỗi cung ứng kỹ thuật số.

Nhiều giám đốc điều hành đang hy vọng rằng sẽ không còn cuộc khủng hoảng nào tương tự như COVID-19. Tuy nhiên, hy vọng không phải là một chiến lược, do đó các công ty cần có sự chuẩn bị tốt nhất cho những rủi ro trong tương lai. Đặt giá trị con người làm trọng tâm cho hành động sẽ luôn là “kim chỉ nam” cho mọi doanh nghiệp. Cuối cùng, họ cần không ngừng đổi mới để tạo ra một chuỗi cung ứng đảm bảo tính tuần hoàn và thân thiện với môi trường. Chỉ khi làm được điều này, các doanh nghiệp mới có thể tự tin đối mặt với những thách thức và biến chúng thành cơ hội phát triển.

Mạnh Tuân (Tổng hợp)

Các tin khác

Bài toán dài hơi của ngành khảo cổ

Bài toán dài hơi của ngành khảo cổ

Khảo cổ học cung cấp tư liệu và căn cứ khoa học cho việc nhận diện, bảo tồn, phát huy di sản. Trong khi những nhiệm vụ ấy ngày càng cụ thể, ngành vẫn ít người theo học, nhiều địa phương thiếu nhân lực chuyên môn và điều kiện nghiên cứu còn hạn chế.

Đi chùa online để… tích điểm?

Đi chùa online để… tích điểm?

Từ xếp hàng vào chính điện ảo đến làm nhiệm vụ tích điểm “công đức”, trào lưu đi chùa online đang đan xen nhu cầu tìm bình an với trải nghiệm giải trí. Đại diện Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhìn nhận công nghệ có thể hỗ trợ tu học nhưng không thay thế hoàn toàn trải nghiệm tại chùa.

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Bước chân vào kỳ tuyển sinh hàng năm tại trường THPT Kashima Gakuen, tỉnh Ibaraki đồng nghĩa với việc đặt cược tương lai vào cánh cửa duy nhất: trượt kỳ thi là ở nhà một năm. Không phương án dự phòng, không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Suốt một phần tư thế kỷ, HLV Masato Suzuki và ban giám hiệu đã biến áp lực ấy thành sức mạnh, hình thành khả năng tự lập cho học sinh, từ đó trở thành bệ phóng cho hàng chục tuyển thủ bóng đá Nhật Bản đang tung hoành tại các sân cỏ châu Âu. Đây là câu chuyện tiêu biểu cho khái niệm "thể thao học đường Nhật Bản".

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Phim ngắn AI (trí tuệ nhân tạo) đang “làm mưa, làm gió” trên thị trường đã thu hút một lượng lớn khán giả say mê theo dõi. Những thước phim do AI tạo ra đẹp mắt, kịch bản hư cấu, giật gân, lôi cuốn, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò cho người xem. Đánh vào tâm lý này, mã độc được cài cắm vào nội dung dưới vỏ bọc xem quảng cáo, bấm link lạ, cơ hội trúng thưởng, nhận thẻ xem phim VIP… khiến người xem có nguy cơ tiền mất, dữ liệu cá nhân bị lộ và tài khoản bị chiếm đoạt.

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.