Nguyễn Thị Ngọc Trai:

Người chắp bút chuyện đời nhà văn Nguyễn Tuân

Có những nhà văn, họ được số phận giao phó cho những sứ mệnh ngoài sự sắp xếp hay mong muốn của chính bản thân mình. Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Trai cùng sự gặp gỡ với nhà văn Nguyễn Tuân là một ví dụ. Cuộc gặp gỡ bất ngờ trong những ngả đi của cuộc đời, đã mang lại cho bà điều may mắn, là được sở hữu cả một “gia tài” những câu chuyện về cuộc đời, văn chương và cả những chuyện "hậu trường" về nhà văn Nguyễn Tuân, một người đầy lãng tử, ưa xê dịch và phong trần với những trang văn đầy sức sống cho hậu thế.

Nhà văn Ngọc Trai nay cũng đã ở tuổi thất thập cổ lai hy, song, “món quà” là các câu chuyện mà nhà văn Nguyễn Tuân trao gửi cho bà cùng những ký ức về ông, đã là một trong những phận sự để bà phải “giải mã” trong những tháng ngày nghỉ hưu đầy bận rộn này...

Từ một người yêu tác phẩm "Vang bóng một thời"

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Trai sinh ra và lớn lên tại Huế, hồi còn học ở Huế, bà đã thích tác phẩm "Vang bóng một thời" của nhà văn Nguyễn Tuân. Đến khi ra Hà Nội lập nghiệp, lấy chồng, sinh con, bà mới lại tiếp tục học Đại học Tổng hợp Văn và quyết tâm đến gặp Nguyễn Tuân để xin được làm khóa luận tác phẩm của ông.

Nhà văn Ngọc Trai kể lại: Khác với những hình dung ban đầu vì những đồn đại của mọi người về một nhà văn hơi... khó tính, thì Nguyễn Tuân lại vô cùng thân thiện với bà. Ông nói đầy chân tình: "Cô đừng có làm về tôi, trượt đấy, hay làm cái gì đó về Tố Hữu".

Sau đó, nhà văn Ngọc Trai làm khóa luận tốt nghiệp xuất sắc với tập thơ "Từ ấy" của nhà thơ Tố Hữu. Tuy nhiên, với niềm yêu thích văn Nguyễn Tuân, bà vẫn tiếp tục đến chơi thăm ông và gia đình ông. Bởi vì, không chỉ bà mà chồng nhà văn Ngọc Trai, ông Nguyễn Hồng Phong, thời kỳ ấy tham gia ban nghiên cứu sử địa Trung ương Đảng, thư ký của ông Trần Huy Liệu, Viện trưởng Viện Sử (khi ông Trần Huy Liệu mất thì ông lên thay làm Viện trưởng Viện Sử học), cũng có mối thân tình và thường giao lưu với nhà văn Nguyễn Tuân.

Nhà văn Ngọc Trai hồi đó mỗi lần đến gặp thường mang sổ theo cùng để ghi chép những câu chuyện về nhà văn Nguyễn Tuân. Bà cũng xin phép nhà văn được chép lại những câu chuyện, những hồi ức, những kỷ niệm về cuộc đời, sự nghiệp và gia đình của ông. Nhà văn Nguyễn Tuân đã đồng ý để bà làm "thư ký" với điều kiện, mỗi ghi chép, trao đổi đều phải đưa ông xem lại, chính xác thì mới được công bố.

Cuộc gặp gỡ cuối cùng của nhà văn Nguyễn Tuân và bạn bè.
Cuộc gặp gỡ cuối cùng của nhà văn Nguyễn Tuân và bạn bè.

Bây giờ, gia tài nhà văn Ngọc Trai đang giữ hàng chục quyển sổ chép tay các câu chuyện, trao đổi của mình và nhà văn Nguyễn Tuân, có bút tích sửa chữa của nhà văn, những mẩu giấy nhắc việc, trao đổi, thư tay là các lịch gặp nói chuyện, các tấm hình của nhà văn thời trẻ... bà vẫn còn lưu giữ như một báu vật tinh thần. Và quan trọng hơn nữa, bà đã giúp hậu thế hiểu hơn về cuộc đời, sự nghiệp, quan niệm sáng tác, lối sống, cách đối nhân xử thế và những câu chuyện gia đình, tình yêu... của nhà văn phóng túng, ưa xê dịch và đầy tài hoa Nguyễn Tuân.

"Chùa Đàn" tác phẩm nổi tiếng dành cho một "cô đầu"

Sinh thời, nhà văn Nguyễn Tuân mê hát ả đào và say sưa bàn đèn. Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Trai, trong một lần đã hỏi ông: "Đọc "Chiếc lư đồng mắt cua" và "Tàn đèn dầu lạc" tôi nghĩ bác cũng nghiện nặng lắm. Vì sao bác bỏ được?".

"Hình như đối với tôi, cái việc hút hay bỏ hút nó cũng đơn giản thôi. Tôi bỏ thuốc phiện thì cũng không gay go gì. Khoảng gần một tháng. Sáng đạp xe từ Hà Nội xuống Văn Điển, nhà một người bạn, uống rượu, rồi lăn ra ngủ một giấc, dậy, đạp xe về. Chiều lại uống nửa lít rượu và lại ngủ. Thế là nó quên đi. Lấy độc trị độc mà lại! Tôi cũng không thấy vật vã gì như người ta nói. Nhưng, từ bỏ ả phù dung thì đơn giản như tôi đã nói, nhưng từ bỏ bà Chu thì không đơn giản chút nào (bà Chu Thị Năm, một ả đào nổi tiếng thời bấy giờ. Nhà văn Nguyễn Tuân mê tiếng đàn giọng hát của bà và yêu luôn người. Kháng chiến bùng nổ, bà Năm ở lại Hà Nội và đã mất trong một trận càn, cùng xuân sắc và mối tình lớn dành cho nhà văn - PV). Vì đây là chuyện tình cảm không dễ một lúc mà dứt bỏ được.

Tôi nghĩ là phải viết một cái gì đó để trả món nợ tơ duyên này. Tôi quyết tâm ngồi viết "Chùa Đàn". Tôi cứ ngồi trên chiếc võng đay trong ngôi nhà của bà Chu ở Bần Yên Nhân, ngày ngày cứ đến bữa, mẹ bà Chu đưa cơm vào cho ăn còn tôi thì mải miết viết hết trang này đến trang khác, sau một tuần là xong "Chùa Đàn", xong cái phần chủ yếu, ấy là từ cuối năm 1945. Đến năm 1946, tôi thêm phần đầu và phần cuối để xuất bản. “Chùa Đàn” cũng là chuyện của tôi đấy thôi”.

Ông im lặng thật lâu, nhấp từng ngụm rượu nhỏ như để hồi tưởng lại cái xa xưa ấy. Bỗng như phát hiện ra một ý tưởng mới, ông ngồi chồm dậy và nói tiếp sôi nổi: “Nếu sau này tái bản "Chùa Đàn", tôi sẽ cho cái thằng đánh trống chầu chết. Chỉ thằng cầm chầu mới phải chết, chứ có chết đâu đến người đánh đàn. Mà, bà Chu chơi thế này có chết tôi không! Cái ngày bà cụ tôi mất, trong đám đưa ma có tới dăm bảy bà chủ nhà hát cô đầu đi đưa và bà Chu thì xin "Ông cho tôi cái khăn ngang".

Bút tích của nhà văn Nguyễn Tuân gửi nhà văn Ngọc Trai.
Bút tích của nhà văn Nguyễn Tuân gửi nhà văn Ngọc Trai.

Nhưng trường hợp này cũng chưa mệt bằng cái hồi kháng chiến. Tôi đã lên Việt Bắc rồi, không hiểu sao bà ấy vẫn tìm ra địa chỉ của mình, bà gửi người cầm ra Thanh Hóa đưa cho vợ tôi một cái khăn thêu và mấy chỉ vàng. Vợ tôi giữ cái khăn làm kỷ niệm rồi gửi lên Việt Bắc cho tôi, còn vàng thì bà nhà tôi đã nộp ngay cho tổ chức”.

Nhưng, nhà văn Ngọc Trai chia sẻ: Bà Nguyễn Tuân, quả thực là một người vợ tuyệt vời, không có bà, thì hẳn là không có một nhà văn Nguyễn Tuân bây giờ. Sinh cho ông bảy người con, chăm lo toàn bộ chu tất, mà vẫn nương tay với mọi đam mê của chồng, mà bà là con gái Hàng Bạc (Hà Nội) nức tiếng một vùng.

Nhà văn Nguyễn Tuân kể: “Biết chồng hút thuốc phiện và đi hát ả đào mê say như vậy, lúc đầu bà ấy cũng can ngăn, nhưng thấy tôi lì lợm quá không còn cách nào, bà ấy tìm cách đối phó. Hồi mẹ tôi mới làm cho cái nhà để mở hiệu sách, lấy cớ không muốn tôi la cà, bệ rạc, bà ấy sắm bàn đèn cho tôi hút ở nhà. Tôi cũng rủ bạn bè về nhà phá phách bà ấy quá lắm. Nhưng rồi cái tính phóng túng của tôi không để tôi ngồi nhà lâu, tôi lại lẳng lặng chuồn theo bạn bè đến nhà hát. Hút ở nhà hát nó có không khí hơn, bạn bè bù khú thoải mái hơn. Bà ấy đành bất lực.

Bà nhà tôi không bao giờ càu nhàu, làm ầm ĩ nhà cửa lên. Có lẽ vì thế mà sau này tôi càng thấy quý và nể bà ấy. Vợ tôi chỉ nói những câu châm biếm mát mẻ mà làm mình ngượng đến chết. Ngày bà cụ tôi mất có rất nhiều bà chủ nhà hát ở Khâm Thiên đi đưa ma, bà ấy chỉ và nói thầm với ông chú tôi: "Ông ấy báo hiếu cho bà cụ đấy!”. Nhưng ngẫm nghĩ là tại mình chuốc lấy cái nghiệp chướng ấy, nên tôi có ngượng, có đau, cũng đành bấm bụng mà chịu, chứ biết nói sao"...

Nếu chọn lại nghề sẽ làm... họa sĩ

Nhà văn Nguyễn Tuân chia sẻ: “Ai cũng cho rằng tôi là người sung sướng nhất. Nhưng giá mình không là nhà văn thì chắc có thể hưởng điều sung sướng đó một cách trọn vẹn. Cái nghiệp của mình cứ buộc mình phải nghĩ, nghĩ rồi lại nói ra mồm, lại viết ra giấy, thế là lại gây sự với đời. Mà lạ gì ở đời đã sinh sự thì sự sinh, cho nên không lúc nào mình được yên... Giá bây giờ cho mình chọn nghề lại, thì mình sẽ chọn nghề vẽ. Vẽ thì có thể biểu hiện tư tưởng của mình mà khó bị vạch vòi. Chỉ cần công chúng người thưởng thức hiểu được ngôn ngữ hội họa là họ hiểu được mình”.

Vậy mà đối với ông, nghề văn không những là một nghề nghiêm túc như những nghề khác, mà ông còn hết sức trân trọng tự hào về thiên chức nhà văn. Hơn nữa ông còn coi đó là một nghiệp. Bởi vậy mà dù viết bút ký, tùy bút, truyện ngắn, truyện vừa đối với Nguyễn Tuân đều là sự tự thể hiện, tiểu luận đối với ông cũng vẫn là một sự tự thể hiện. Ông viết phóng khoáng đến mức nhiều lúc không còn ranh giới giữa phê bình và bút ký, tùy bút. Vì những gì ông viết ra đều là tâm huyết của ông. Thường ông chỉ viết về những gì tâm đắc nhất. Có khi tác phẩm phê bình chỉ là một cái cớ, nhân tác phẩm đó mà ông nói về một kỷ niệm, một ý tưởng của ông về cuộc sống, về hiện thực. Ông chỉ viết phê bình khi mà trong đầu, trong tim đã đầy ắp những cảm xúc và suy tư không viết ra không được.

Vợ chồng nhà văn Nguyễn Tuân.
Vợ chồng nhà văn Nguyễn Tuân.

Nguyễn Tuân viết phê bình, tiếu luận, chân dung văn học... cũng là đi tìm cái đồng tâm, đồng điệu, tìm tri âm tri kỷ, cho nên khi viết ông như nhập thân vào đối tượng phê bình. Ông không đọc tác phẩm một cách thờ ơ, không đứng ngoài để nhìn mà ông vào trong tác phẩm, nhập tâm vào tác giả, vào nhân vật, cùng xúc động với niềm vui, nỗi buồn của tác giả. Có những cuốn sách Nguyễn Tuân viết một mạch trong thời gian rất ngắn, nhưng lại có những trang sách ông phải nhào nặn, vất vả chữa đi chữa lại đôi ba lần, nhất là về sau này khi biết có nhiều người hay soi mói trang viết của mình thì ông càng thận trọng.

Ông có nhiều ý định sáng tác rất tâm đắc thú vị, hài hước nhưng rồi vì cân nhắc, thận trọng ông đành tặc lưỡi buông xuôi, bảo rằng "lười quá", thế là bỏ luôn không viết nữa. Điều ấy làm ông day dứt và thỉnh thoảng lại nói những lời tiếc nuối thật đau lòng. Trong di cảo của ông dễ dàng tìm thấy những trang bản thảo 4, 5 thứ mực: bản viết đầu tiên bằng mực đen hay mực tím, rồi sau đó là các dấu ngoặc ra ngoặc vào ngoài lề với các thứ mực xanh, mực đỏ...

Cuộc gặp cuối cùng của nhà văn Nguyễn Tuân và nhà văn Ngọc Trai

Đó là vào tháng 7-1987, nhân kết thúc cuộc triển lãm của hai họa sĩ Huế: Bửu Chỉ và Hoàng Đăng Nhuận tại trụ sở Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội, 19 Hàng Buồm, nhà văn Nguyễn Tuân gợi ý với Ngọc Trai tổ chức cuộc gặp gỡ thân mật với một số anh chị em người Huế. Đêm vui đó diễn ra tại nhà Ngọc Trai ở số 6 Lý Thường Kiệt (nay là Quán Huế).

Ông đến bằng xích lô và kể: "Hôm qua mình đi khám ở Việt Xô, bác sĩ bắt phải nhập viện ngay. Do có buổi hẹn hôm nay nên mình xin khất đến thứ hai mới vào. Tay bác sĩ căn dặn: “Tim anh có vấn đề: anh phải cẩn thận, giữ đừng để xúc động mạnh", một lời khuyên đối với nhà văn như vậy có kỳ cục không? Nhà văn mà không được xúc động thì là nhà văn kiểu gì!". Sáng hôm sau ông nhập viện, và 40 tiếng đồng hồ sau ông đi vào cõi vĩnh hằng.

Nhà văn Nguyễn Tuân khẳng định với nhà văn Ngọc Trai rằng, ông không thích viết hồi ký, nhưng tình cờ, những câu chuyện kể của ông mà nhà văn Ngọc Trai chắp bút, lại chính là những dòng hồi ký của nhà văn Nguyễn Tuân, bởi ở đây, ông nói thẳng nói thật, kể lại những câu chuyện ngoài trang viết. Những câu chuyện đời thường, những cuộc trà dư tửu hậu với bè bạn, với gia đình, với làng văn.

Sự khôn khéo thông minh và cầu thị của nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Trai, đã đưa cho người đọc khám phá được một thế giới đầy bí ẩn của nhà văn ưa xê dịch nổi tiếng với những tác phẩm đã sống mãi cùng văn học Việt Nam đương đại như "Vang bóng một thời", "Chiếc lư đồng mắt cua", "Sông Đà", "Chùa Đàn"…

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Trai hiện đang giữ nhiều tư liệu quý về nhà văn Nguyễn Tuân và bà vẫn đang chuẩn bị tư liệu để có thể in một cuốn sách dày dặn đầy đủ về những điều mà nhà văn Nguyễn Tuân chia sẻ với bà lúc sinh thời.

Trần Hoàng Thiên Kim

Các tin khác

Bài toán dài hơi của ngành khảo cổ

Bài toán dài hơi của ngành khảo cổ

Khảo cổ học cung cấp tư liệu và căn cứ khoa học cho việc nhận diện, bảo tồn, phát huy di sản. Trong khi những nhiệm vụ ấy ngày càng cụ thể, ngành vẫn ít người theo học, nhiều địa phương thiếu nhân lực chuyên môn và điều kiện nghiên cứu còn hạn chế.

Đi chùa online để… tích điểm?

Đi chùa online để… tích điểm?

Từ xếp hàng vào chính điện ảo đến làm nhiệm vụ tích điểm “công đức”, trào lưu đi chùa online đang đan xen nhu cầu tìm bình an với trải nghiệm giải trí. Đại diện Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhìn nhận công nghệ có thể hỗ trợ tu học nhưng không thay thế hoàn toàn trải nghiệm tại chùa.

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Bước chân vào kỳ tuyển sinh hàng năm tại trường THPT Kashima Gakuen, tỉnh Ibaraki đồng nghĩa với việc đặt cược tương lai vào cánh cửa duy nhất: trượt kỳ thi là ở nhà một năm. Không phương án dự phòng, không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Suốt một phần tư thế kỷ, HLV Masato Suzuki và ban giám hiệu đã biến áp lực ấy thành sức mạnh, hình thành khả năng tự lập cho học sinh, từ đó trở thành bệ phóng cho hàng chục tuyển thủ bóng đá Nhật Bản đang tung hoành tại các sân cỏ châu Âu. Đây là câu chuyện tiêu biểu cho khái niệm "thể thao học đường Nhật Bản".

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Phim ngắn AI (trí tuệ nhân tạo) đang “làm mưa, làm gió” trên thị trường đã thu hút một lượng lớn khán giả say mê theo dõi. Những thước phim do AI tạo ra đẹp mắt, kịch bản hư cấu, giật gân, lôi cuốn, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò cho người xem. Đánh vào tâm lý này, mã độc được cài cắm vào nội dung dưới vỏ bọc xem quảng cáo, bấm link lạ, cơ hội trúng thưởng, nhận thẻ xem phim VIP… khiến người xem có nguy cơ tiền mất, dữ liệu cá nhân bị lộ và tài khoản bị chiếm đoạt.

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.