Chiến dịch giải cứu chuyên gia tên lửa của Trung Quốc Tiền Học Sâm

Năm 1935, Tiền Học Sâm sang Mỹ du học. Mười năm sau trở thành một trong số chuyên gia tên lửa đầu tiên của thế giới, đồng thời tham gia vào công trình nghiên cứu chế tạo vũ khí nguyên tử của Mỹ, mang mật danh "Công trình Manhattan".

Sau khi tin tức về việc nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời truyền tới Mỹ, Tiền Học Sâm và Tưởng Anh – người bạn đời của ông – không nén nổi xúc động, cùng nhau bàn bạc tìm cách sớm trở về phục vụ Tổ quốc.

Tuy nhiên điều bất ngờ là ông bị nhà cầm quyền Mỹ gây rất nhiều cản trở. Cục Di trú Mỹ đã khám xét nhà và bắt giữ ông 14 ngày. Sau đó Hải quan Mỹ đã tịch thu hành lý, trong đó có 800 kg sách và sổ công tác, ngụy biện rằng đó là những tài liệu cơ mật của quốc gia. Tin tức nói trên nhanh chóng truyền về nước. Chính phủ Trung Quốc ra tuyên bố lên án Chính phủ Mỹ vô cớ bắt giữ ông Tiền Học Sâm.

Thời gian này, Trung Quốc cũng đang tạm giữ một nhóm thường dân Mỹ vi phạm pháp luật Trung Quốc và 4 quân nhân Mỹ vi phạm bầu trời Trung Quốc. Chính phủ Mỹ muốn giải cứu những người đó, nhưng lại từ chối trực tiếp tiếp xúc với đại diện của Trung Quốc.

Tháng 4/1954, tại hội nghị quốc tế nhóm họp ở Genève gồm 5 nước là Mỹ, Anh, Trung Quốc, Liên Xô và Pháp để giải quyết vấn đề Triều Tiên. Chu Ân Lai trưởng đoàn Trung Quốc nói: “Người Mỹ đã thông qua quan chức ngoại giao Anh để tiếp xúc với Trung Quốc, chúng ta nên tranh thủ thời cơ này để mở một kênh tiếp xúc mới...”.

Ngày 5/6, Vương Bỉnh Nam, Tổng thư ký đoàn đại biểu Chính phủ Trung Quốc bắt đầu đàm phán với Johnson, Phó quốc vụ khanh của Chính phủ Mỹ về vấn đề kiều dân 2 nước. Phía Mỹ trao cho phía Trung Quốc một bản danh sách người Mỹ đang bị phía Trung Quốc bắt giữ và yêu cầu trả lại tự do cho họ.

Để thể hiện thiện chí của mình, tại phiên họp thứ 3 ngày 15/6 cuộc gặp Trung - Mỹ, Chu Ân Lai chỉ thị cho Vương Bỉnh Nam nhượng bộ, đồng thời cũng yêu cầu phía Mỹ, đình chỉ việc bắt giữ Tiền Học Sâm và những công dân Trung Quốc khác ở Mỹ.

Phía Mỹ đã làm ngơ trước đề nghị đó. Ngày 21/7, Hội nghị Genève bế mạc. Để cuộc đàm phán không bị gián đoạn, phía Trung Quốc đề nghị với Mỹ tiếp tục duy trì cuộc gặp ở cấp lãnh sự tại Genève, đồng thời để tỏ rõ hơn thiện chí của mình, Trung Quốc phóng thích 4 viên phi công. Ngày 1/8/1955, cuộc gặp Trung - Mỹ chuyển từ cấp lãnh sự lên cấp Đại sứ.

Thiện chí của Trung Quốc là muốn nhanh chóng giải cứu cho một số nhà khoa học Trung Quốc du học tại Mỹ, trong đó có Tiền Học Sâm, nhưng Trưởng đoàn Mỹ vẫn lờ đi, viện lý do Trung Quốc chưa đưa ra được bằng chứng xác thực là đương sự muốn trở về Trung Quốc.

Giữa lúc “nước sôi lửa bỏng” thì Trần Thúc Thông, Phó chủ tịch Quốc hội Trung Quốc nhận được một lá thư từ bên kia đại dương. Đó là thư của Tiền Học Sâm, mong muốn được trở về phục vụ Tổ quốc. Bức thư nói trên, tác giả gửi kèm với lá thư gửi cho người thân đang sinh sống trên đất nước Bỉ và nhờ chuyển về nước.

Nhận được thư, Chu Ân Lai yêu cầu Bộ Ngoại giao chuyển ngay sang Gevève cho đoàn đàm phán Trung Quốc, đồng thời chỉ thị: “Nhà cầm quyền Mỹ vẫn tìm mọi cách cản trở kiều dân Trung Quốc trở về nước. Bức thư là bằng chứng thép rất có giá trị, trong cuộc gặp, đồng chí (tức Vương Bỉnh Nam) hãy vạch trần những luận điệu thiếu thiện chí của đối phương...”.

Tại cuộc gặp Trung – Mỹ ngày 1/8, cùng với lá thư, Đoàn Trung Quốc đã thẳng thắn bóc trần những lý do ngụy biện của Mỹ, khiến Johnson, Trưởng đoàn Mỹ chấp nhận yêu cầu từ phía Trung Quốc.

Ngày 17/9, con tàu mang tên “Tổng thống Clereland” đã đưa gia đình nhà khoa học trở về Tổ quốc

Phạm Xuân Tiến (Theo Reader Journal)

Các tin khác

Nghi án gián điệp công nghệ bán dẫn ở Bỉ

Nghi án gián điệp công nghệ bán dẫn ở Bỉ

Vụ bắt giữ một cựu quản lý doanh nghiệp bán dẫn tại Bỉ mở ra cuộc điều tra về khả năng tài sản trí tuệ và bí mật thương mại bị chuyển giao trái phép. Đằng sau nghi án là những dấu vết về vị trí công việc, quan hệ nghề nghiệp và dữ liệu công nghệ.

Tomasz Szmydt: Từ thẩm phán Ba Lan đến nghi phạm gián điệp tại Belarus

Tomasz Szmydt: Từ thẩm phán Ba Lan đến nghi phạm gián điệp tại Belarus

Tháng 5/2024, Tomasz Szmydt, Thẩm phán Tòa án Hành chính tỉnh Warsaw, bất ngờ xin tị nạn chính trị ở Belarus. Chỉ vài ngày sau, ông bị Văn phòng Công tố quốc gia Ba Lan cáo buộc hợp tác với tình báo nước ngoài chống lại Ba Lan. Từ một thẩm phán từng giữ vị trí đáng chú ý trong hệ thống tư pháp, Szmydt trở thành đối tượng bị truy nã và tiếp tục xuất hiện trên truyền thông nhà nước Belarus. Hơn 2 năm sau khi rời Ba Lan, những câu hỏi về hoạt động và vai trò của ông vẫn chưa được giải đáp đầy đủ.

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.