Tiếp tục không kích
Những kho vũ khí của lực lượng trung thành với Tổng thống Muammar Gaddafi tiếp tục bị không kích, phá hủy. Ngày 8/4, máy bay của NATO đã đánh trúng một số kho vũ khí của quân đội chính phủ và lực lượng chống đối nhân cơ hội này tiếp cận các kho vũ khí kể trên vừa để đánh giá mức độ thiệt hại, vừa định hôi của nhưng bất thành. Có tin nói rằng, để tránh bị không kích, quân đội của Tổng thống Muammar Gaddafi đang sử dụng xe như thường dân để chở binh lính và vũ khí. Mặc dù quân đội chính phủ cố gắng tấn công (từ ngày 16-3) để đẩy lực lượng chống đối ra khỏi thành phố Zintan, cách thủ đô Tripoli 120km về phía Tây Nam, nhưng bất thành.
Những cuộc đụng độ hôm 8/4 giữa quân đội chính phủ và lực lượng chống đối ở thành phố Misrata đã khiến 5 người chết và ít nhất 10 người bị thương. Trong khi quân đội chính phủ cố gắng tái chiếm thành phố này thì lực lượng chống đối quyết cố thủ bởi Misrata là thành trì phía Tây còn lại duy nhất của họ. Cho đến nay những cuộc giao tranh ác liệt nhất cũng đang tiếp tục diễn ra ở hai thành phố Brega và Ajdabiyah. Được biết, phe chống đối ở Benghazi tiếp tục sử dụng tàu để phân phối lương thực, thuốc men, vũ khí, đạn dược và binh lính cho lực lượng của họ đang cố thủ tại thành phố này.
Ông Mahmoud Gebril và ông Ali al-Essawi trong cuộc tiếp kiến Tổng thống Pháp Nicolaz Sarkozy tại Điện Elysee hôm 10/3/2011 và cựu Ngoại trưởng Moussa Koussa.
Tuy được ủng hộ, trợ giúp về nhiều mặt nhưng hiện lực lượng chống đối đang ngày càng bất mãn với NATO bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Không những chỉ trích lực lượng không quân NATO không làm tròn sứ mệnh được Liên hợp quốc giao phó, mà còn liên tục "bắn nhầm" vào lực lượng chống đối Tổng thống Muammar Gaddafi. Ngoài ra, lực lượng chống đối còn muốn Pháp tiếp nhận quyền chỉ huy chiến dịch quân sự ở Misrata. Máy bay NATO đã không kích nhầm vào đoàn xe tăng của phe chống đối ở gần thành phố Brega khiến 6 người chết và 14 người bị thương.
Thậm chí phe chống đối còn cảnh báo, sẽ đề nghị Hội đồng bảo an Liên hợp quốc đình chỉ chiến dịch của liên quân tại Libya nếu NATO không khẩn trương thực hiện nhiệm vụ. Ông Abdel Fattah Younes, người đứng đầu lực lượng chống đối tại Libya thậm chí cho rằng, sự lề mề của NATO đã tạo điều kiện cho lực lượng trung thành với Tổng thống Muammar Gaddafi giành ưu thế.
Tính đến nay NATO đã tiến hành hơn 850 lần xuất kích và dư luận rất quan tâm tới việc Pháp thay thế vai trò tiên phong của Mỹ trong cuộc chiến ở Libya. Được biết, liên minh chống Tổng thống Muammar Gaddafi đang có dấu hiệu bị phân hóa. Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen đã gọi những vụ "bắn nhầm" là điều không may mắn, đồng thời bày tỏ lấy làm tiếc về những cái chết của dân thường. Tuy nhiên, NATO vẫn tuyên bố sẽ tấn công bất cứ lực lượng nào đe dọa dân thường.
NATO cũng bác bỏ cáo buộc của Chính phủ Libya khi khẳng định tổ chức này đã ném bom, bắn phá mỏ dầu Al Saria lớn nhất của quốc gia này. Nếu chiến trường không thể giải quyết trong thời gian tới thì Libya có thể bị chia cắt lâu dài, theo đó lực lượng trung thành với Tổng thống Muammar Gaddafi sẽ kiểm soát khu vực phía Tây, còn phe chống đối làm chủ tình hình khu vực phía Đông. Được biết, để có kinh phí cho chiến tranh, lực lượng chống đối đã xuất khẩu dầu và lô dầu đầu tiên được tiêu thụ ở châu Á. Phe chống đối đã đề nghị Liên hợp quốc giúp đỡ để có thể xuất khẩu dầu và khí đốt từ các cảng do họ kiểm soát.
Bộ binh sẽ tham chiến?
Giới quân sự đặc biệt quan tâm tới nhận định của người đứng đầu Bộ Chỉ huy châu Phi của Mỹ, Tướng Carter Ham - cuộc xung đột ở Libya đang đi vào thế bế tắc và phe chống đối sẽ không thể tiến được vào thủ đô Tripoli. Tướng Carter Ham cho biết, Nhà Trắng đang ưu tiên tiến hành các giải pháp ngoại giao và trừng phạt kinh tế để buộc ông Muammar Gaddafi từ chức và liên quân có thể triển khai lực lượng trên bộ sau khi Tổng thống Libya ra đi.
Tuy nhiên, Tướng Carter Ham cũng cảnh báo, sự hiện diện của quân đội Mỹ sẽ châm ngòi cho làn sóng phản đối mới ở khu vực đầy nhạy cảm này. Tướng Carter Ham cũng cho rằng, Washington không nên vũ trang cho lực lượng chống đối nếu không thực sự biết rõ họ là ai. Nhưng điều đáng nói là trước đó Tổng thống Barack Obama và Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates từng nhiều lần khẳng định, sẽ không đưa bộ binh vào Libya.
Ngày 8/4 (theo giờ Việt Nam), Thượng nghị sĩ Mỹ John McCain và một số Thượng nghị sĩ khác trong Ủy ban Quân lực Thượng viện đã chỉ trích hành động quân sự của Mỹ tại Libya bởi "nửa vời". Những Thượng nghị sĩ kể trên muốn Washington cần nhanh chóng lật đổ Tổng thống Muammar Gaddafi. Theo tờ The New York Times, ông Curt Weldon, Hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa (1987-2007) đã tới Libya ngày 6/4 để thuyết phục ông Muammar Gaddafi từ chức và chấm dứt xung đột, nhưng bất thành. Điều đáng nói là với 90 phiếu thuận và 10 phiếu chống, Thượng viện Mỹ ngày 5-4 đã thông qua nghị quyết tuyên bố, quyết định của Tổng thống Barack Obama can thiệp quân sự vào Libya là vi hiến.
Dư luận cũng quan tâm tới thông tin đăng tải trên tờ Corriere della Sera của Italia - Pháp, Anh, Mỹ và một số quốc gia khác đang tiến hành cuộc chiến bí mật tại Libya với sự tham gia của lính đặc nhiệm. Theo đó, một đơn vị biệt kích Pháp có nhiệm vụ ngăn chặn các dòng buôn lậu vũ khí vào Libya đã bị mất tích trên vùng sa mạc Al-Hamad Al-Hamra ở phía Tây Nam nước này. Lực lượng đặc nhiệm của Anh, Mỹ và một số quốc gia Arab cũng đang tiến hành những nhiệm vụ bí mật trên lãnh thổ Libya.
Bộ Quốc phòng Anh cho biết, London đang cân nhắc khả năng thuê một số công ty an ninh tư nhân đào tạo cho lực lượng chống đối với kinh phí do các nước Arab đảm trách. NATO cũng đề nghị Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đào tạo hoặc hỗ trợ đào tạo cho những tay súng chống chính phủ của Tổng thống Muammar Gaddafi.
Kể từ khi khai hỏa chiến dịch được Mỹ đặt tên "Odyssey Dawn" (Bình minh Odyssey), Pháp và Anh luôn đóng vai trò đầu tàu trong cuộc chiến này. Khi mới bắt đầu, chiến dịch Bình minh Odyse được liên quân chia làm 3 giai đoạn. Nhiều loại vũ khí tối tân, hiện đại như tên lửa Tomahawk đã được huy động, nhất là các loại máy bay của Anh, Pháp, Mỹ như Typhoon, Tornado, Mirage, Rafale, F-15… đã được sử dụng trên chiến trường Libya.
Tổng thống Muammar Gaddafi đã gửi thư riêng cho Tổng thống Barack Obama yêu cầu chấm dứt ngay cuộc chiến tranh bất công, nhưng không được Mỹ chấp thuận. Từng có dư luận cho rằng, CIA có thể mưu sát Tổng thống Muammar Gaddafi. Mặc dù Thổ Nhĩ Kỳ đang làm trung gian đàm phán nhằm đạt một thỏa thuận ngừng bắn tại Libya nhưng ngày 8/4, phe chống đối đã bác bỏ khả năng thương lượng với Tổng thống Muammar Gaddafi.
Tuy nhiên, Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon vẫn sẽ nhóm họp với các tổ chức quốc tế và khu vực tại thủ đô Cairo, Ai Cập trong tuần tới để củng cố sự hợp tác của cộng đồng quốc tế về vấn đề Libya. Ông Ban Ki-moon nhiều lần kêu gọi ngừng sử dụng vũ lực ngay lập tức đối với dân thường, đồng thời bày tỏ quan ngại sâu sắc về các điều kiện nhân đạo cho người dân ở các thành phố Misrata, Brega và Zintan.
Được biết, 3 chuyên gia của Liên hợp quốc sẽ tới Libya để đánh giá tình hình nhân quyền tại quốc gia này. Tuy bỏ phiếu trắng, nhưng Đức vẫn quyết định tham gia nhiệm vụ nhân đạo tại Libya - giải quyết hậu quả chiến tranh, hỗ trợ y tế, bảo vệ những người sơ tán... Đây là tuyên bố của Ngoại trưởng Đức Guido Westerwelle hôm 8-4 tại thủ đô Berlin.
Những hệ lụy khó tránh
Có lẽ khó giành chiến thắng trên chiến trường nên các nhà lãnh đạo phương Tây đang quan tâm tới giải pháp chính trị, nhưng hiện chưa có gương mặt "đáng tin cậy" nào của phe chống đối. Cho đến nay mới có một số tên tuổi được đề cập như Mustafa Abdul Jalil và Mahmoud Gebril. Theo giới truyền thông, ông Mustafa Abdul Jalil, người đứng đầu Hội đồng chuyển giao quốc gia Libya sẽ thăm chính thức Italia hôm 12/4.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Italia Maurizio Massari đã xác nhận thông tin kể trên và điều này chứng tỏ, phương Tây đang muốn dựng một chính phủ mới làm đối trọng với chính quyền của Tổng thống Muammar Gaddafi. Trong khi ông Mustafa Abdul Jalil chuẩn bị được đón tiếp trọng thị tại Italia thì cựu Ngoại trưởng Moussa Koussa lại bị phe chống đối tẩy chay cho dù ông đã đào tẩu sang Anh.
Tờ Daily Telegraph cho biết, lực lượng chống đối đã thẳng thừng từ chối lời đề nghị của cựu Ngoại trưởng sau khi ông Moussa Koussa bày tỏ mong muốn gia nhập tổ chức này. Giới truyền thông cho biết, sau khi sang Anh, ông Moussa Koussa đã bị Cục Tình báo đối ngoại Anh (MI-6) và chính quyền Scotland thẩm vấn về những liên quan trong vụ đánh bom khủng bố ở Lockerbie bởi từng đứng đầu cơ quan tình báo Libya. Ngoại trưởng Anh William Hague tuyên bố, ông Moussa Koussa có thể được cho phép rời khỏi Anh cho dù đang phải đối mặt với Tòa án hình sự quốc tế. Thân nhân của những nạn nhân trong vụ đánh bom Lockerbie đã chấp nhận để ông Moussa Koussa không phải xét xử ở Anh.
Giám đốc FBI Robert Mueller vừa cảnh báo, Mỹ đứng trước nguy cơ một cuộc tấn công trả thù của một số phần tử Libya đang sinh sống trên đất Mỹ. Theo tờ Wall Street Journal, FBI đã bắt đầu thẩm vấn các công dân Libya đang sinh sống và du lịch tại Mỹ cũng như có quan hệ cá nhân hoặc quan hệ nghề nghiệp với Libya.
Giới truyền thông đưa tin, một lính đánh thuê cho biết kiếm được 1.900 bảng Anh/tháng để giúp lực lượng trung thành với Tổng thống Muammar Gaddafi trong việc chống lại lực lượng chống đối. Theo thống kê, lính đánh thuê được chính quyền Libya tuyển dụng lên tới hàng trăm người. Tuy nhiên, cho tới nay chính quyền Libya không khẳng định thông tin này.
Điều khiến dư luận quan tâm nhất hiện nay là cuộc khủng hoảng chính trị sâu rộng ở Bắc Phi nói chung và Libya nói riêng đang tạo cơ hội ngàn vàng cho Al Qaeda đứng chân và củng cố lực lượng ở khu vực có vị trí địa - chính trị quan trọng này
