Xuất xứ của ngày “Cá tháng Tư”

Theo giới sử học quốc tế thì phong tục “Cá tháng Tư” có từ năm 1564, khi Vua Pháp Charles IX (1550-1574) chuyển ngày đầu năm mới từ 1-4 qua ngày 1-1. Như vậy mọi người phải thích nghi với cách tính thời gian khác lối cũ cả 3 tháng ròng; vả lại có mấy ai nhanh chóng quên được tập tục đón lễ 1-4 truyền đời của tiền nhân?

Vì vậy ở Pháp quốc vẫn tồn tại phong tục tặng quà nhau nhân ngày 1-4 hàng năm, nhưng với tính hài hước bao trùm khiến người nhận phải… “cười ra nước mắt”. Sau đây là vài trường hợp tiêu biểu của trò đùa Cá tháng Tư rất “thành công”, đã được lịch sử chính thức ghi nhận:

Giữa lúc khuya muộn của ngày 31-3-1873, viên chỉ huy quân Pháp đồn trú tại thị trấn Messé gần thành phố Bordeaux, bỗng nhận được một bức điện khẩn từ Bộ Tổng tham mưu ở Paris, trong đó thông báo: “Vào lúc 4 giờ sáng hôm sau, tân Vương Ả rập Xêút trên đường tới thăm nước Pháp sẽ đi ngang Messé bằng tàu hỏa. Quân đội phải bồng súng đứng thành đội hình trên sân ga xe lửa để đón chào!”.

Tức thì lệnh “sẵn sàng cấp I” được ban ra. Binh lính và sĩ quan sửa soạn suốt đêm, nhà ga được trang hoàng rực rỡ. Đúng 3 giờ sáng, tất cả lực lượng vũ trang tại Messé tề tựu đông đảo trên sân ga giữa tiếng quân nhạc hùng tráng…

Tới 5 giờ người ta mới té ngửa ra rằng, theo lịch trình đã định không có chuyến tàu đặc biệt chở khách ngoại quốc nào đi qua Messé. Đơn giản chỉ là trò đùa “Cá tháng Tư”... khiến các sĩ quan chỉ huy phát khùng lên. Còn tác giả bức công điện khẩn mãi mãi… khuyết danh.

Thậm chí ngay cả vị Chánh án cao cấp Regnaud de Saint-Jean dAngély (1761-1819) đầy quyền uy, người đứng đầu Tối cao pháp đình trong Vương triều Pháp cũng bị... đánh lừa. Chập tối ngày 1-4-1805, khi đang đi công cán cách xa kinh đô Paris, ông nhận được thư triệu tập vào pháo đài Fontainebleau gặp Hoàng đế Napoléon Bonaparte (1769-1821) gấp. Viên chánh án tức tốc lên đường bằng xe song mã, tới nơi lúc gần nửa đêm mới tá hỏa là đức vua đâu có cho gọi ai...

Trên đường ra cổng trở về, R. dAngeli gặp một vị chức sắc đồng nghiệp cũng đến bởi lý do tương tự. Cả 2 viên quan tòa khả kính đều hậm hực vì bị biến thành nạn nhân của một trò đùa bất nhã. Chuyện đến tai Napoleon... Ông tức tối quy tội và tống ngay viên Thượng quan phụ trách Thư mục vào tù, mặc mọi lời thanh minh. May mà các tác giả của 2 bức thư trên - những người thân ruột thịt của hoàng đế - kịp thông báo giải oan cho vị quan chánh triều.

Còn họa sĩ nổi tiếng trong thế kỷ XVIII Jean Francois de Troy (1679-1752) người Pháp gốc Italia, nhận được lá thư thông báo đúng dịp 1-4, cho biết ông được bầu làm Viện sĩ Danh dự của Viện Hàn lâm Nghệ thuật Saint Petersburg (Nga). Bạn bè của ông - những tác giả của bức thư “rởm” - kéo đến chúc mừng và lưu ý rằng, khi sang đó nhận tước hiệu ông phải thuần thục Nga ngữ. J. de Troy thừa nhận là mình chưa biết một câu tiếng Nga nào cả… “Đó là chuyện nhỏ!” - mọi người xúm vào động viên - “Chúng tớ biết một thầy giáo cực giỏi sẽ giúp cậu sửa soạn trước khi qua bên ấy”.

Vậy là trọn nửa năm ròng, cây cọ kỳ cựu liền “dùi mài kinh sử” với ngoại ngữ mới… Hiển nhiên việc học vẫn sẽ được tiếp tục, nếu như không có một người hàng xóm tình cờ cho J. de biết, là ông đang học thứ thổ ngữ của vùng Bretagne, chứ không phải… tiếng Nga(!).

Biếm họa về ngày “Cá tháng Tư” ở Anh.
Biếm họa về ngày “Cá tháng Tư” ở Anh.

Một nạn nhân nữa của trò đùa “Cá tháng Tư” là giáo sĩ Charles Henry Vail (1866–1924), cũng là vị học giả Mỹ uyên bác trong việc giải nghĩa các văn tự cổ. Ông nhận được lá thư của một cựu học trò đúng vào hôm 1-4-1910, trong đó tha thiết đề nghị người thầy am tường giải nghĩa những hàng chữ dưới đáy cái giếng cổ ở làng quê anh ta: “Res/Er/Vo/Ir”, mà người dân địa phương qua nhiều thế hệ nay chịu không hiểu được. Viên mục sư gạo cội liền bắt tay vào việc.

Hiển nhiên là chúng có nguồn gốc Latin của thời La Mã. Sau một thời gian dốc sức “đánh vật” với đoạn văn tự bí hiểm, cuối cùng C. Vail đã giải ra rằng: “Respublica/Erigere/Volvit ad/Irrigandum”, ghép thành câu có nghĩa là “Nền cộng hòa ra lệnh xây để cấp nước” - theo tiếng Latin.

Vài ngày sau C. Vail rất đỗi ngạc nhiên khi nhận một bức thư mới, ghi: “Thưa thầy giáo cũ kính mến! Một nhà quản lý ở địa phương quê em đã dõng dạc khẳng định, là ngài không hiểu rõ cách viết chuẩn - đúng theo dạng Anh ngữ phổ thông, nên cách giải nghĩa của ngài… sai bét! Đơn giản đó chỉ là “Reservoir”, hay “hồ chứa” cũng là tên địa danh quê em vốn tồn tại bao đời nay”.

Riêng Ban biên tập nhật báo Anh thủ cựu The Star of the East, lại mời các bạn đọc trung thành của mình ở thành phố cảng Ipswich, cũng là nơi đặt trụ sở tòa soạn tới dự một cuộc triển lãm khổng lồ về loài lừa, sẽ được tổ chức vào ngày 1-4-1892 tại khu công viên huyền thoại Arlington. Té ra đó chỉ là trò “Cá tháng Tư” của bổn báo, đám đông độc giả có mặt bỗng nhận ra rằng chính họ là những… chú lừa ngây ngô.

Sau sự cố này tờ báo bị bạn đọc tẩy chay, đến đầu năm 1893 buộc phải đổi sang tên mới là The Evening Star; còn từ năm 2012 trở lại đây là tờ nhật báo Ipswich Star.

Xuân Hiếu (tổng hợp)

Các tin khác

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Trong hành trình vươn ra đấu trường châu lục và thế giới, thể thao Việt Nam đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ giải: làm thế nào để rút ngắn khoảng cách với các cường quốc. Và một trong những cách không bao giờ lỗi thời đó là chiêu mộ HLV đẳng cấp từ các nền thể thao phát triển hơn.

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

Làn sóng AI đang len lỏi vào mọi khâu sản xuất, từng bước tái định hình ngành điện ảnh Trung Quốc. Cơ hội mở ra cho nhiều người làm nghề, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức về bản sắc và sự cạnh tranh trong tương lai.