Văn chương Đoàn Giỏi trong hơi thở đời sống hôm nay

“Trong 200 sinh viên khoa Văn thì 100% biết đến nhà văn Đoàn Giỏi. Trong 160 người trưởng thành (tuổi từ 22 đến 55) thì tỷ lệ người cho biết có đọc Đất rừng phương Nam và biết đến Đoàn Giỏi chiếm 55%”.

Số liệu điều tra xã hội học tiếp nhận văn học trên được TS Hà Thanh vân công bố tại Tọa đàm “Nhà văn Đoàn Giỏi – Đại thụ phương Nam”, diễn ra vào ngày 15-10 vừa qua tại TP.HCM nhân dịp tái bản bộ sách mới của nhà văn (gồm 8 cuốn: Cá bống mú, Hoa hướng dương, Những chuyện lạ về cá, Tê giác trong ngàn xanh, Trần Văn Ơn, Người thủy thủ già trên hòn đảo lưu đày, Cuộc truy tầm kho vũ khí, Rừng đêm xào xạc).

TS Hà Thanh Vân cho biết, đây là một tỷ lệ cao bởi trong một khảo sát trước đây của cô với một số nhà văn khác.

Nhà văn Đoàn Giỏi.
Nhà văn Đoàn Giỏi.

Tuy nhiên, TS Vân nói thêm, nhà văn Đoàn Giỏi còn có nhiều tác phẩm văn học giá trị khác, không riêng gì Đất rừng phương Nam.

 Hầu hết các tác phẩm của khuôn mặt văn chương này đều xuất bản từ lâu và ít được tái bản. Sự tiếp cận của công chúng, đặc biệt là các bạn trẻ đối với gia tài sáng tác của ông còn nhiều hạn chế vì … có sách đâu mà đọc?!

 Việc NXB Kim Đồng tái bản bộ sách sê-ri gồm 8 cuốn này là một cơ hội quý báu để tên tuổi của nhà văn được xem là “đại thụ phương Nam” này đến được với đông đảo bạn đọc.

Tọa đàm "Nhà văn Đoàn Giỏi - Đại thụ phương Nam".
Tọa đàm "Nhà văn Đoàn Giỏi - Đại thụ phương Nam".

Theo tiết lộ của nhà thơ Cao Xuân Sơn, trong 8 cuốn sách đặc biệt đã “khai sinh” và làm nên tên tuổi của NXB Kim  Đồng, “Đất rừng phương Nam” của nhà văn Đoàn Giỏi là tác phẩm đến nay có sức sống mãnh liệt nhất. 

Nhà thơ cũng nói thêm, nếu không có nhà văn Đoàn Giỏi và nhà văn Vũ Hùng thì ông không biết gì về miền Nam và Tây Nguyên cả.

Chia sẻ của nhà thơ Cao Xuân Sơn nhận được sự đồng tình của nhiều người có mặt tại Tọa đàm. Nhà văn Trần Đức Tiến nói thêm, nếu 50 năm trước, lần đầu tiên bắt gặp văn chương Đoàn Giỏi thấy quý, lạ về một vùng đất ông chưa đặt chân đến thì 50 năm sau, đọc văn nhà văn Đoàn Giỏi thấy hấp dẫn theo một kiểu khác, đó là tính chân thực.

Nhà văn Tô Hoàng, học trò của nhà văn Đoàn Giỏi kể một số kỷ niệm về người thầy văn chương của mình. Theo ông, trong lứa nhà văn kháng chiến, không phải ai cũng bắt đầu từ thiên nhiên. 

Thầy ông – nhà văn Đoàn Giỏi đã bắt tay ngay vào đề tài này và thành công ngay với Đất rừng phương Nam. Đây là tác phẩm có “câu chữ chắc nịch, nói ngang với nhà văn Nam Cao cũng chẳng ngoa”. Ông cũng nói thêm, từ lúc bắt đầu đến lúc mất, nhà văn Đoàn Giỏi luôn là người phụng sự văn chương, viết đúng giá trị văn chương, tất cả phục vụ văn chương, trước sau như một, khác kiểu văn chương “minh họa” so với nhiều người viết cùng thế hệ.

Với đạo diễn Vinh Sơn, tác giả của bộ phim Đất phương Nam nổi tiếng, cho đến bây giờ, ông vẫn còn cảm thấy “mắc nợ nhà văn Đoàn Giỏi về một ‘Đất phương Nam’ chưa lột tả được hết văn chương của ông, chưa xài hết chất liệu của Đất rừng phương Nam.

 "Tôi không đặt tên phim là Đất rừng phương Nam mà chỉ dám đặt Đất phương Nam là vì thế”, đạo diễn hi vọng, sau khi đọc những cuốn sách tái bản này, ông có thêm nhiều chất liệu chắt lọc vào dự án điện ảnh hóa Đất rừng phương Nam sắp tới của mình.

Buổi tọa đàm thu hút sự quan tâm của các em sinh viên trên địa bàn TP.HCM.
Buổi tọa đàm thu hút sự quan tâm của các em sinh viên trên địa bàn TP.HCM.

Nhìn từ khía cạnh giáo dục, nhà văn Trần Quốc Toàn đánh giá “sáng tác của Đoàn Giỏi không chỉ là văn chương mà còn là dư địa chí, là một bản giới thiệu phương ngữ Nam Bộ sinh động”.

Bạn Lâm Hồng Phúc, sinh viên Khoa Văn, trường ĐH Sư phạm TP.HCM lại dẫn nhập văn chương Đoàn Giỏi theo một hướng mới mẻ. Phúc đặt sáng tác của nhà văn trong bối cảnh toàn cầu hóa khi nói sâu về Rừng đêm xào xạc và Những chuyện lạ về cá.

Theo Phúc, nếu trong Đất rừng phương Nam, nhà văn thể hiện con người là trung tâm của vũ trụ, con người chinh phục được tự nhiên và con người đối kháng với thiên nhiên thì đến 2 tác phẩm trên, nhà văn đã tự thay đổi để hoàn thiện cái nhìn của mình, bước đầu phá vỡ quan điểm con người là trung tâm của vũ trụ. Con người phải hòa mình vào tự nhiên, bảo vệ tự nhiên.

Sinh viên Lâm Hồng Phúc dẫn lại lời trăn trối của nhân vật vợ Tám Mun trong Rừng đêm xào xạc: “Gì thì gì, tía con mầy cũng phải gấp gắp trồng lại rừng đi. Chuyện sống chết như chuyện đánh Mỹ đó”. 

“Như chuyện đánh Mỹ” - tức là đặt việc trồng rừng, khôi phục tự nhiên ngang với việc chiến tranh gìn giữ đất nước và sinh mệnh con người vậy. Thông qua nhân vật của mình, Đoàn Giỏi đã một lần nữa khẳng định vai trò chủ chốt của tự nhiên trong sự tồn sinh của con người”.

Dẫn nhập của Lâm Hồng Phúc trùng với ý của nhà văn Trần Đức Tiến nói trước đó là sáng tác của nhà văn Đoàn Giỏi như một lời cảnh báo trong bối cảnh không gian tự nhiên đang bị mất dần, thu hẹp dần trước tốc độ đô thị hóa. 

Nhà thơ Cao Xuân Sơn cho rằng, vì điều này mà văn chương của nhà văn Tiền Giang chưa bao giờ cũ, lúc nào cũng nóng hổi và có sức sống trong lòng bạn đọc nhiều thế hệ là vì thế.

Đề xuất xây tượng mang tên nhà văn Đoàn Giỏi  

Trường THCS Đoàn Giỏi (huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang)  là ngôi trường duy nhất mang tên nhà văn Đoàn Giỏi. Tuy nhiên, cho đến nay, trong khuôn viên trường vẫn chưa có bức tượng nào gắn với nhà văn. Thầy Ngô Thanh Hùng, Trưởng phòng GD&ĐT huyện Châu Thành cho biết, ngày 12-9-2009, có đoàn nhà văn cùng thế hệ với nhà văn Đoàn Giỏi do nhà văn Đoàn Minh Tuấn dẫn đầu về thăm trường và có đề xuất với nhà trường làm một bức tượng nhỏ mang tên Đoàn Giỏi, trong đó những người bạn của nhà văn sẽ đóng góp kinh phí một nửa. Chúng tôi nhận thấy việc xây tượng nhà văn Đoàn Giỏi rất cần thiết để thế hệ các em học sinh của trường biết được nguồn gốc của ngôi trường, cũng là một cách tri ân nhà văn Đoàn Giỏi. Tuy nhiên, có vài lí do mà đến nay, vẫn chỉ dừng lại mong muốn ở thôi.  

Đậu Dung

Các tin khác

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Ngày 29/9, Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên đã chính thức khởi công. Việc phục dựng công trình mang tính biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 – 18 được khẳng định là tôn trọng tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính xác thực của điện Kính Thiên. Tuy nhiên, vẫn ít người biết, cụ thể công trình này như thế nào.

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Cục Điện ảnh đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh.

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.

Tự tin phục dựng điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực của triều đình Đại Việt?

Tự tin phục dựng điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực của triều đình Đại Việt?

Sau 15 năm nghiên cứu chuyên sâu, những tư liệu về Điện Kính Thiên ngày càng được làm sáng rõ. Nhiều nhà khoa học nhận định, những tư liệu hiện có đã đủ cơ sở để tự tin phục dựng Điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực, công trình quan trọng bậc nhất của kinh đô Thăng Long xưa. Nếu hoàn thành, đây sẽ kỳ tích.

Loạt phát hiện khảo cổ mới giúp nhận diện đầy đủ điện Kính Thiên

Loạt phát hiện khảo cổ mới giúp nhận diện đầy đủ điện Kính Thiên

Hàng loạt phát hiện mới về điện Kính Thiên từ đợt khai quật khảo cổ lần thứ 4 năm 2026 được công bố ngày 14/9, cung cấp thêm nhiều tư liệu mới, quan trọng về quy mô, kiến trúc móng nền, móng cột, vật liệu xây dựng,... điện Kính Thiên, giúp nhận diện tương đối đầy đủ về Chính điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên.

Nghị quyết 26 NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị cùng với những Nghị quyết trụ cột khác đã tạo ra những cơ hội, xung lực mới cho du lịch phát triển… Đây là khẳng định của Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu trong cuộc phỏng vấn ngày 7/9 do Báo Công an nhân dân thực hiện.

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026: Khi những chuẩn mực thế giới hội tụ tại Việt Nam

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026: Khi những chuẩn mực thế giới hội tụ tại Việt Nam

Ngày 5/9/2026, Masterise Group chính thức đồng hành cùng Miss World 2026 với vai trò Nhà tài trợ Kim cương. Lần đầu tiên trong lịch sử 75 năm, Miss World được tổ chức tại Việt Nam, đánh dấu một điểm gặp gỡ đặc biệt giữa các nền văn hóa, những giá trị và chuẩn mực mang tầm quốc tế.

Nghệ thuật Cải lương khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

Nghệ thuật Cải lương khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

Nằm trong chuỗi chương trình Lý luận phê bình văn học nghệ thuật, chiều 4/9, Hội đồng Lý luận Văn học Nghệ thuật TP Hồ Chí Minh phối hợp cùng Ban Tuyên giáo Thành ủy, Đài Phát thanh - Truyền hình TP Hồ Chí Minh (TFS) tổ chức buổi Tọa đàm chuyên sâu với chủ đề: “Nghệ thuật Cải lương - Ký ức lịch sử và Mã văn hóa dân tộc”.

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Đối với đồng bào Bru-Vân Kiều, văn hóa không chỉ hiện hữu trong những lễ hội được tổ chức theo mùa, những bộ trang phục thổ cẩm rực rỡ hay âm thanh của cồng chiêng giữa đại ngàn. Văn hóa còn nằm trong từng làn điệu dân ca, tiếng sáo, tiếng đàn, trong cách làm một nhạc cụ và những nghi thức được người già truyền lại cho người trẻ. Đó là mạch nguồn âm thầm nuôi dưỡng bản sắc cộng đồng qua bao thế hệ.

Viettel Media và Trung tâm Đo kiểm Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hợp tác chiến lược

Viettel Media và Trung tâm Đo kiểm Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hợp tác chiến lược

Sáng 28/8, tại Hà Nội, Trung tâm Đo kiểm phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử thuộc Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và Công ty TNHH MTV Truyền thông Viettel (Viettel Media) tổ chức lễ ký kết hợp tác chiến lược, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển và khai thác các nền tảng, dịch vụ nội dung số trong môi trường truyền thông hiện đại.