Văn chương Đoàn Giỏi trong hơi thở đời sống hôm nay

“Trong 200 sinh viên khoa Văn thì 100% biết đến nhà văn Đoàn Giỏi. Trong 160 người trưởng thành (tuổi từ 22 đến 55) thì tỷ lệ người cho biết có đọc Đất rừng phương Nam và biết đến Đoàn Giỏi chiếm 55%”.

Số liệu điều tra xã hội học tiếp nhận văn học trên được TS Hà Thanh vân công bố tại Tọa đàm “Nhà văn Đoàn Giỏi – Đại thụ phương Nam”, diễn ra vào ngày 15-10 vừa qua tại TP.HCM nhân dịp tái bản bộ sách mới của nhà văn (gồm 8 cuốn: Cá bống mú, Hoa hướng dương, Những chuyện lạ về cá, Tê giác trong ngàn xanh, Trần Văn Ơn, Người thủy thủ già trên hòn đảo lưu đày, Cuộc truy tầm kho vũ khí, Rừng đêm xào xạc).

TS Hà Thanh Vân cho biết, đây là một tỷ lệ cao bởi trong một khảo sát trước đây của cô với một số nhà văn khác.

Nhà văn Đoàn Giỏi.
Nhà văn Đoàn Giỏi.

Tuy nhiên, TS Vân nói thêm, nhà văn Đoàn Giỏi còn có nhiều tác phẩm văn học giá trị khác, không riêng gì Đất rừng phương Nam.

 Hầu hết các tác phẩm của khuôn mặt văn chương này đều xuất bản từ lâu và ít được tái bản. Sự tiếp cận của công chúng, đặc biệt là các bạn trẻ đối với gia tài sáng tác của ông còn nhiều hạn chế vì … có sách đâu mà đọc?!

 Việc NXB Kim Đồng tái bản bộ sách sê-ri gồm 8 cuốn này là một cơ hội quý báu để tên tuổi của nhà văn được xem là “đại thụ phương Nam” này đến được với đông đảo bạn đọc.

Tọa đàm "Nhà văn Đoàn Giỏi - Đại thụ phương Nam".
Tọa đàm "Nhà văn Đoàn Giỏi - Đại thụ phương Nam".

Theo tiết lộ của nhà thơ Cao Xuân Sơn, trong 8 cuốn sách đặc biệt đã “khai sinh” và làm nên tên tuổi của NXB Kim  Đồng, “Đất rừng phương Nam” của nhà văn Đoàn Giỏi là tác phẩm đến nay có sức sống mãnh liệt nhất. 

Nhà thơ cũng nói thêm, nếu không có nhà văn Đoàn Giỏi và nhà văn Vũ Hùng thì ông không biết gì về miền Nam và Tây Nguyên cả.

Chia sẻ của nhà thơ Cao Xuân Sơn nhận được sự đồng tình của nhiều người có mặt tại Tọa đàm. Nhà văn Trần Đức Tiến nói thêm, nếu 50 năm trước, lần đầu tiên bắt gặp văn chương Đoàn Giỏi thấy quý, lạ về một vùng đất ông chưa đặt chân đến thì 50 năm sau, đọc văn nhà văn Đoàn Giỏi thấy hấp dẫn theo một kiểu khác, đó là tính chân thực.

Nhà văn Tô Hoàng, học trò của nhà văn Đoàn Giỏi kể một số kỷ niệm về người thầy văn chương của mình. Theo ông, trong lứa nhà văn kháng chiến, không phải ai cũng bắt đầu từ thiên nhiên. 

Thầy ông – nhà văn Đoàn Giỏi đã bắt tay ngay vào đề tài này và thành công ngay với Đất rừng phương Nam. Đây là tác phẩm có “câu chữ chắc nịch, nói ngang với nhà văn Nam Cao cũng chẳng ngoa”. Ông cũng nói thêm, từ lúc bắt đầu đến lúc mất, nhà văn Đoàn Giỏi luôn là người phụng sự văn chương, viết đúng giá trị văn chương, tất cả phục vụ văn chương, trước sau như một, khác kiểu văn chương “minh họa” so với nhiều người viết cùng thế hệ.

Với đạo diễn Vinh Sơn, tác giả của bộ phim Đất phương Nam nổi tiếng, cho đến bây giờ, ông vẫn còn cảm thấy “mắc nợ nhà văn Đoàn Giỏi về một ‘Đất phương Nam’ chưa lột tả được hết văn chương của ông, chưa xài hết chất liệu của Đất rừng phương Nam.

 "Tôi không đặt tên phim là Đất rừng phương Nam mà chỉ dám đặt Đất phương Nam là vì thế”, đạo diễn hi vọng, sau khi đọc những cuốn sách tái bản này, ông có thêm nhiều chất liệu chắt lọc vào dự án điện ảnh hóa Đất rừng phương Nam sắp tới của mình.

Buổi tọa đàm thu hút sự quan tâm của các em sinh viên trên địa bàn TP.HCM.
Buổi tọa đàm thu hút sự quan tâm của các em sinh viên trên địa bàn TP.HCM.

Nhìn từ khía cạnh giáo dục, nhà văn Trần Quốc Toàn đánh giá “sáng tác của Đoàn Giỏi không chỉ là văn chương mà còn là dư địa chí, là một bản giới thiệu phương ngữ Nam Bộ sinh động”.

Bạn Lâm Hồng Phúc, sinh viên Khoa Văn, trường ĐH Sư phạm TP.HCM lại dẫn nhập văn chương Đoàn Giỏi theo một hướng mới mẻ. Phúc đặt sáng tác của nhà văn trong bối cảnh toàn cầu hóa khi nói sâu về Rừng đêm xào xạcNhững chuyện lạ về cá.

Theo Phúc, nếu trong Đất rừng phương Nam, nhà văn thể hiện con người là trung tâm của vũ trụ, con người chinh phục được tự nhiên và con người đối kháng với thiên nhiên thì đến 2 tác phẩm trên, nhà văn đã tự thay đổi để hoàn thiện cái nhìn của mình, bước đầu phá vỡ quan điểm con người là trung tâm của vũ trụ. Con người phải hòa mình vào tự nhiên, bảo vệ tự nhiên.

Sinh viên Lâm Hồng Phúc dẫn lại lời trăn trối của nhân vật vợ Tám Mun trong Rừng đêm xào xạc: “Gì thì gì, tía con mầy cũng phải gấp gắp trồng lại rừng đi. Chuyện sống chết như chuyện đánh Mỹ đó”. 

“Như chuyện đánh Mỹ” - tức là đặt việc trồng rừng, khôi phục tự nhiên ngang với việc chiến tranh gìn giữ đất nước và sinh mệnh con người vậy. Thông qua nhân vật của mình, Đoàn Giỏi đã một lần nữa khẳng định vai trò chủ chốt của tự nhiên trong sự tồn sinh của con người”.

Dẫn nhập của Lâm Hồng Phúc trùng với ý của nhà văn Trần Đức Tiến nói trước đó là sáng tác của nhà văn Đoàn Giỏi như một lời cảnh báo trong bối cảnh không gian tự nhiên đang bị mất dần, thu hẹp dần trước tốc độ đô thị hóa. 

Nhà thơ Cao Xuân Sơn cho rằng, vì điều này mà văn chương của nhà văn Tiền Giang chưa bao giờ cũ, lúc nào cũng nóng hổi và có sức sống trong lòng bạn đọc nhiều thế hệ là vì thế.

Đề xuất xây tượng mang tên nhà văn Đoàn Giỏi  

Trường THCS Đoàn Giỏi (huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang)  là ngôi trường duy nhất mang tên nhà văn Đoàn Giỏi. Tuy nhiên, cho đến nay, trong khuôn viên trường vẫn chưa có bức tượng nào gắn với nhà văn. Thầy Ngô Thanh Hùng, Trưởng phòng GD&ĐT huyện Châu Thành cho biết, ngày 12-9-2009, có đoàn nhà văn cùng thế hệ với nhà văn Đoàn Giỏi do nhà văn Đoàn Minh Tuấn dẫn đầu về thăm trường và có đề xuất với nhà trường làm một bức tượng nhỏ mang tên Đoàn Giỏi, trong đó những người bạn của nhà văn sẽ đóng góp kinh phí một nửa. Chúng tôi nhận thấy việc xây tượng nhà văn Đoàn Giỏi rất cần thiết để thế hệ các em học sinh của trường biết được nguồn gốc của ngôi trường, cũng là một cách tri ân nhà văn Đoàn Giỏi. Tuy nhiên, có vài lí do mà đến nay, vẫn chỉ dừng lại mong muốn ở thôi.  

Đậu Dung

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.