Kể về hành trình đánh thức ký ức bằng sắc màu nhiều năm qua, Viên Hồng Quang cho biết, anh bắt đầu công việc này từ năm 2020. Quang từng học ngành công nghệ thông tin Trường đại học Bách khoa Hà Nội nhưng đặc biệt yêu thích các tư liệu lịch sử. Với anh, mỗi tư liệu cũ không chỉ mang giá trị lưu trữ mà còn chứa đựng những câu chuyện đáng được tiếp tục gìn giữ và lan tỏa. Thế nhưng, rất nhiều bạn trẻ chưa tiếp cận được kho tư liệu lịch sử của Việt Nam.
Tiếc các tư liệu quý và mong muốn đưa kho tư liệu lịch sử của đất nước đến với người trẻ, Viên Hồng Quang bắt tay vào phục chế màu, nâng cao chất lượng hình ảnh của các bức ảnh đen trắng. Càng làm càng đam mê. Sau này, Quang không dừng ở việc phục dựng ảnh, anh tiếp tục mở rộng sang lĩnh vực phim tư liệu lịch sử với mong muốn tái hiện những ký ức của quá khứ một cách sống động hơn.
Nếu một bức ảnh chỉ cần xử lý trên một khung hình, thì với phim tư liệu, mỗi giây hình ảnh lại bao gồm 24 khung hình liên tiếp. Điều đó đồng nghĩa hàng nghìn khung hình phải được xử lý riêng lẻ trước khi ghép thành một thước phim hoàn chỉnh. Khối lượng công việc đồ sộ ấy đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và thời gian kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm cho một dự án.
Thế nhưng, theo Viên Hồng Quang, khó khăn lớn nhất vẫn nằm ở việc làm màu cho các tư liệu đen trắng. Quang không có một đáp án chính xác tuyệt đối để đối chiếu. Trong khi đó, chỉ một chi tiết sai lệch cũng có thể làm thay đổi cách người xem hình dung về lịch sử.
Trước khi quyết định tô màu mỗi chi tiết trong bức ảnh, khuôn hình, Viên Hồng Quang phải cân nhắc kỹ lưỡng, liên tục đối chiếu nhiều nguồn tư liệu khác nhau, từ màu quân phục, trang phục dân thường đến các phương tiện hay bối cảnh sinh hoạt của từng giai đoạn lịch sử. "Những quyết định cuối cùng dẫu vẫn mang tính chủ quan, nhưng tôi luôn cố gắng giữ cho sản phẩm có tính khách quan lớn nhất có thể", anh chia sẻ.
Những nỗ lực bền bỉ ấy đã mang lại dấu ấn đầu tiên vào năm 2020, khi anh Quang công bố đoạn phim tư liệu ghi lại cuộc phỏng vấn Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng tiếng Pháp năm 1966 nhân dịp kỷ niệm 130 năm Ngày sinh của Bác. Đoạn phim nhanh chóng thu hút sự quan tâm rộng rãi trên mạng xã hội, nhận về hàng triệu lượt xem cùng hàng chục nghìn lượt chia sẻ. Nhiều người bày tỏ sự xúc động khi lần đầu được nhìn thấy Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện lên sống động hơn qua những thước phim vốn chỉ tồn tại dưới dạng đen trắng.
Một trong những dấu mốc đáng nhớ nhất đối với Viên Hồng Quang là dự án phục dựng màu bộ phim tài liệu “Vĩ tuyến 17 - Chiến tranh nhân dân”. Đây là tác phẩm nổi tiếng của đạo diễn người Hà Lan Joris Ivens, được hoàn thành năm 1968 sau thời gian dài sống, chứng kiến và tác nghiệp tại vùng đất lửa Quảng Trị.
“Vĩ tuyến 17 - Chiến tranh nhân dân” có thời lượng gần 120 phút. Quang đã mất khoảng một năm mới hoàn thiện phiên bản màu của bộ phim. Cuối năm 2022, Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Quảng Trị phối hợp với UBND huyện Vĩnh Linh tổ chức trình chiếu bộ phim được phục dựng màu.
![Phiên bản phục dựng màu của bộ phim "Vĩ tuyến 17 - Chiến tranh nhân dân" được công chiếu trên các kênh của nhân vật. Ảnh: Mai Phương](https://cdn.cand.vn/images/79a132fb5edcdee09472cc3efbbf753ce22a077acaf18bc42331ffd4e5c3acfda6157298a3db02e677a2e04e62da6b7c/1781435118996.jpg.avif "Phiên bản phục dựng màu của bộ phim "Vĩ tuyến 17 - Chiến tranh nhân dân" được công chiếu trên các kênh của nhân vật. Ảnh: Mai Phương")
Trong buổi giao lưu sau hoạt động chiếu phim ngày hôm đó có bà Nguyễn Thị Xuân Phượng, người từng tham gia đoàn làm phim với vai trò phiên dịch cho đạo diễn Joris Ivens. Hơn nửa thế kỷ sau những ngày tác nghiệp giữa bom đạn Vĩnh Linh, giây phút được nhìn lại chính mình và đồng đội trên màn ảnh với những sắc màu chân thực đã khiến bà không giấu nổi sự xúc động.
Nhớ lại kỷ niệm đặc biệt này, Viên Hồng Quang nói, đó là khoảnh khắc anh biết bản thân cần kiên định với con đường này. Chính phản ứng của những người từng sống trong chính giai đoạn lịch sử ấy đã giúp anh cảm nhận rõ ý nghĩa của công việc mình đang theo đuổi.
“Tôi trưởng thành rất nhiều trong quá trình làm bộ phim này, từ chuyên môn cho đến cách nhìn nhận con người và lịch sử. Những người đi trước đã giúp đỡ, chỉ dạy tôi rất nhiều để có thể hoàn thành tác phẩm”, Viên Hồng Quang chia sẻ.
Quang cũng cho hay, anh đang ấp ủ nhiều kế hoạch mới trong phục dựng và số hóa tư liệu. Anh vừa thực hiện phiên bản biên tập lại bộ phim Chuyện Tử tế, bổ sung hệ thống phụ đề tiếng Anh mới, đồng thời dự định ra mắt phiên bản HDR trong thời gian tới, nhằm giúp tác phẩm tiếp cận công chúng bằng những công nghệ trình chiếu hiện đại hơn.
Mỗi thước phim được phục dựng, mỗi bức ảnh được tô màu không đơn thuần là sự khôi phục hình ảnh của quá khứ. Đó còn là cách để những ký ức lịch sử tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về những con người, những sự kiện và những dấu mốc đã làm nên căn cước của dân tộc Việt Nam. Khi quá khứ được kể lại bằng ngôn ngữ của thời đại, lịch sử cũng có thêm cơ hội để sống trong ký ức cộng đồng.
Nỗ lực đưa những bức ảnh, thước phim tư liệu lịch sử đến với bạn trẻ hôm nay cũng là hoạt động thiết thực trong góp phần triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học và công nghệ. Những sáng kiến, cách làm như thế cần được khích lệ, lan toả hơn nữa, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số đang được thúc đẩy mạnh mẽ, theo đúng tinh thần Nghị quyết 57 nói trên.
