Tấm biển nhỏ, khuất dưới lùm cây cuối xã Lâm Sơn (Lương Sơn, Hòa Bình) đề dòng chữ: “Trại nhân giống gấu ngựa”. Sơn trang là một mảnh đất rộng 10 ha, nằm gọn trong thung lũng, bốn bề núi cao dựng đứng. Lão trang chủ mà dân Hà thành quen gọi là Đức “gấu” khá to béo, bệ vệ, song ông lại chân chất, dễ gần.
Năm 1978, khi đi thăm người bạn chiến đấu năm xưa, qua vùng rừng Quảng Trị, ông Đức gặp một ông lão người Vân Kiều xích một con gấu to tướng vào gốc cây trước nhà. Ông già Vân Kiều bảo định mổ gấu làm mồi nhậu, nhưng thấy nó bụng mang dạ chửa, lại sắp trở dạ nên chờ nó đẻ để kiếm gấu con nuôi đã. Thấy khoái chí, ông Đức liền ngỏ lời muốn mua gấu con về nuôi. Cuối năm ấy, ông Đức khăn gói vào Quảng Trị. Ông mua cả hai gấu con. Tuy nhiên mang về đến Hà Nội thì chết mất một con, ông Đức làm lồng nhốt con còn lại ở giữa khu vườn trước nhà rộng mấy trăm mét vuông. Và vì một lý do khác, con gấu thứ 2 cũng không còn.
Năm 1985, trong chuyến đi chơi cùng bạn bè ở cửa khẩu Lao Bảo (Quảng Trị), thấy người ta mang một đàn gấu con từ Lào sang Việt
Mười mấy năm trời hành hạ loài gấu, ông cũng thấy ân hận lắm. Ông muốn trả nợ thiên nhiên. Nhưng trả nợ bằng cách nào? Trong đầu ông đã nung nấu một quyết định chẳng giống ai: Nuôi gấu đẻ. Chuyện này ông chỉ bàn với vợ.
Dự án bị coi là “treo đầu dê, bán thịt chó”
Năm 1995, ông phải sang tận Côn Minh (Trung Quốc), rồi vào cửa khẩu Lao Bảo để sang Lào mới mua được 20 gấu con, một nửa là đực, một nửa là cái. Mảnh vườn 500m2 được ông tạo cảnh quan như khu rừng, có hòn giả sơn, suối chảy róc rách cho đàn gấu nô đùa. Tuy nhiên, cái vẻ ồn ã, bụi bặm, ô nhiễm của phố phường khiến đàn gấu của ông chỉ có ăn mà không có đẻ.
Đầu năm 2000, trong chuyến đi chơi Hòa Bình, qua Lương Sơn, thấy mảnh đất còn giữ nguyên được chất hoang dã, ông vội tìm chủ nhân, và chưa đầy một tiếng đồng hồ, cuộc mua bán đã hoàn tất. Số tiền bán mật gấu tích cóp bao nhiêu năm nay đổ hết vào trang trại mà vẫn không đủ, thế là ông bán quách mảnh vườn rộng 500m2 ở Hà Nội để đầu tư đến cùng cho kế hoạch. Hiện tại, sơn trang đã ngốn của ông 4,7 tỉ mà mới tàm tạm.
Có mặt bằng rồi, ông Đức trình đề tài “nuôi gấu đẻ” với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hòa Bình. Nhận được đề tài, các cán bộ Sở về tận trang trại của ông họp bàn. Một lãnh đạo phát biểu: “Chúng tôi không tin tưởng lắm, nhưng nếu bác làm được thì đúng là chuyện động trời”. Các lãnh đạo Sở nói thẳng với ông rằng, cấp giấy phép nuôi gấu đẻ cho ông cũng lo lắm, chỉ sợ đây là trò “treo đầu dê, bán thịt chó”, nhưng thấy việc này rất mới, rất lạ nên không thể không quan tâm. Hiện tại, ông là người duy nhất ở Việt
Đàn gấu được trở về với thiên nhiên cứ nô đùa suốt ngày. Cái bản năng dần trở lại và chạy rần rật trong từng mạch máu lũ gấu. Xưa kia, ông Đức “gấu” là một tay chơi khét tiếng đất Hà thành, cả đời trai trẻ tung hoành khắp
Gấu nuôi đẻ sòn sòn, chuyện lạ Việt
Để tạo cảnh quan cho hợp với môi trường sống của loài gấu, ông Đức đã cải tạo vách núi thành những hàm ếch. Phía trong hàm ếch gồm hàng chục chiếc hang nhỏ, tối om, đàn gấu có thể ẩn mình vào đó. Cạnh nơi nhốt đàn gấu còn có bể nước cho chúng nô đùa. Bên ngoài miệng hang, cây cối mọc rậm rạp, tắc kè, nhím chạy lăng xăng ngoài vườn, trong các hốc cây. Dưới hồ, cá sấu bơi lội bì bõm. Khung cảnh chẳng khác gì một khu rừng hoang dã. Công việc hằng ngày của “chuyên gia” nghiên cứu gấu đẻ Nguyễn Công Đức là lùa gấu cái và gấu đực đến với nhau. Có khi ông còn trèo lên vách núi rồi giương ống nhòm lên ngó, mà chẳng thấy chúng “yêu” nhau gì cả.--PageBreak--
Một đêm đầu năm 2003, khi mọi người đang ngủ thì nghe có tiếng ngoeo ngoeo, khịt khịt. Mọi người tưởng gấu quật mèo để ăn thịt. Ông cầm đèn pin ra soi thì thấy chú gấu con đang ngo ngoe. Ông sung sướng đến nỗi nước mắt rân rấn. Ngay hôm sau, vợ con ông tìm lên. Cả nhà bàn tán, tranh luận và thống nhất: Không công bố. Biết đâu, người ta lại bảo ông mang gấu con về thả rồi bảo đấy là do gấu mẹ đẻ? Từ khi có chú gấu con này, từ sáng đến tối ông vùi đầu vào theo dõi mẹ con chúng để nghiên cứu, ghi chép.
Niềm vui chưa được bao lâu thì bỗng vụt tắt. Khi chú gấu con được hai tuổi, nghĩ rằng thả gấu con với gấu bố để hai bố con gấu đùa nhau, như vậy, gấu con sẽ khỏe mạnh hơn, nào ngờ gấu bố tát gấu con chết thẳng cẳng rồi ăn thịt. Sau cái chết của gấu con, gấu mẹ nhịn ăn luôn mấy ngày, cứ nằm phủ phục một chỗ, còn ông Đức thì buồn đến nỗi mất ngủ cả tháng, cơm cũng chẳng muốn ăn. Sau vụ này ông rút ra một bài học rằng, gấu bố chẳng có trách nhiệm gì với con, còn với gấu mẹ, tình mẫu tử “nặng” lắm.
Tháng 4/2003, một tin vui khôn tả đến với ông, đó là hai con gấu cái lại sắp “khai hoa nở nhụy”. Ông sung sướng đến quên ăn, quên ngủ, cả ngày lăn vào rừng đào măng, hái quả. Được chăm sóc cẩn thận, hai gấu mẹ lại tiếp tục “mẹ tròn, con vuông”. Lần này thì được tới 3 gấu con. Gấu mẹ đẻ lần trước sinh hai gấu con liền. Tuy nhiên, ông vẫn giấu tịt chuyện này.
Cuối năm 2004, thêm ba gấu mẹ lại đẻ liên tiếp 5 gấu con, trong đó có hai chú gấu mẹ sinh lứa hai đều đẻ 2 con liền. Giờ đây, mấy gấu mẹ lại tiếp tục có tín hiệu vui, cuối năm nay, thể nào cũng lại có gấu con chào đời. Có lẽ đây là một kỳ tích có một không hai không những ở Việt
Qua mạng Internet, biết có một người ở Việt
Lại có một ông người Mỹ, nghe tin ông Đức nuôi được gấu đẻ đã lập tức bay sang Việt Nam và mang theo valy chứa 1,5 triệu USD (khoảng 24 tỉ đồng) để đặt cọc mua lại cả trang trại lẫn đàn gấu đẻ. Tuy nhiên, ông Đức chỉ lắc đầu. Trước khi về Mỹ, ông ta cứ nắm tay ông Đức, gật đầu lia lịa và thốt lên: “Đúng là chuyện lạ, chỉ có ở Việt
Không lạ sao được khi mà từ xưa đến nay, rất nhiều người đã thí nghiệm nuôi gấu đẻ, song đều thất bại, thậm chí, cả các nhà khoa học vào cuộc cũng chả ăn thua. Ví như, năm 1995, Nhà nước đã đầu tư tiền tỉ để mua 4 gấu mẹ ở
Từ khi ông Nguyễn Công Đức công bố thông tin có thể nuôi gấu đẻ thì giới khoa học Việt
Tham vọng của ông Đức là biến cái trang trại này thành nơi nhân giống loài gấu, đó cũng là cách trả nợ cho loài gấu một phần tội lỗi vì chính cái nghiệp mình gây ra. Những đêm mùa hè, ông lọ mọ vác chăn lên mỏm đá, chui vào hang để ngủ chung với dơi. Ông ngủ ở đó để còn trông gấu. Ông bảo, có ăn, có ngủ với gấu thì mới hiểu được tập tính của gấu. Người như ông Đức thật lạ, thật hiếm
