Xuất phát từ yêu cầu đó, UBND TP Hồ Chí Minh vừa ban hành quy trình phối hợp mới với sự tham gia của nhiều ngành, nhiều cấp, từ chính quyền địa phương, Công an, y tế, giáo dục, tư pháp đến các tổ chức xã hội nhằm hình thành một cơ chế bảo vệ trẻ em thống nhất, đồng bộ và hiệu quả.
Điểm nổi bật của quy trình là xác định rõ sáu bước xử lý từ tiếp nhận thông tin, đánh giá mức độ tổn hại, xác định nhu cầu hỗ trợ, xây dựng kế hoạch can thiệp, tổ chức thực hiện đến rà soát, đánh giá sau can thiệp. Việc quy định cụ thể từng bước giúp các cơ quan liên quan không còn lúng túng trong phối hợp, đồng thời tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm.
Mọi cá nhân, tổ chức khi phát hiện hoặc có thông tin về trẻ em bị bạo lực, xâm hại đều có trách nhiệm thông báo ngay cho cơ quan chức năng. Thông tin có thể được tiếp nhận qua UBND cấp xã, Công an, các tổ chức chính trị - xã hội hoặc các đường dây nóng như 111, 113, 1900.54.55.59 và 1800.90.69. Đây được xem là "cánh cửa" đầu tiên để trẻ em nhanh chóng được tiếp cận sự bảo vệ của Nhà nước.
Một trong những nội dung được đánh giá mang tính đột phá là quy định về thời gian xử lý. Theo đó, chỉ trong vòng hai giờ kể từ khi tiếp nhận thông tin, công chức phụ trách công tác trẻ em phải báo cáo kết quả xác minh ban đầu để lãnh đạo UBND cấp xã chỉ đạo triển khai các biện pháp hỗ trợ cần thiết.
Đối với các trường hợp khẩn cấp, khi trẻ bị đe dọa đến tính mạng, sức khỏe hoặc chính cha mẹ, người chăm sóc là người gây bạo lực, các biện pháp bảo vệ phải được triển khai trong thời gian nhanh nhất và không quá 12 giờ. Đây là khoảng thời gian "vàng" nhằm ngăn chặn nguy cơ trẻ tiếp tục bị xâm hại, đồng thời bảo đảm việc điều trị, thu thập chứng cứ và hỗ trợ tâm lý được thực hiện kịp thời.
Không chỉ dừng lại ở việc cứu giúp trước mắt, quy trình còn đặt trọng tâm vào quá trình phục hồi lâu dài cho trẻ. Sau khi được điều trị y tế, trẻ sẽ được tư vấn tâm lý, hỗ trợ pháp lý, tạo điều kiện trở lại trường học, hòa nhập cộng đồng và được theo dõi thường xuyên để hạn chế nguy cơ tái bạo lực.
Để làm được điều đó, trách nhiệm của từng ngành được phân định rất rõ. Ngành y tế chịu trách nhiệm ưu tiên khám, điều trị, lấy dấu vết phục vụ giám định và hỗ trợ tâm lý cho trẻ. Công an tập trung điều tra nhanh, bảo vệ nạn nhân và xử lý nghiêm đối tượng vi phạm. Ngành giáo dục có trách nhiệm bảo đảm trẻ được tiếp tục học tập trong môi trường an toàn, không bị kỳ thị hay phân biệt đối xử. Ngành tư pháp hỗ trợ pháp lý, trong khi các tổ chức xã hội đồng hành cùng trẻ và gia đình trong suốt quá trình can thiệp.
Một điểm mới khác là quy trình đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu bảo mật thông tin của trẻ em. Những thông tin liên quan đến danh tính, hồ sơ khám chữa bệnh, kết quả giám định chỉ được cung cấp cho cơ quan có thẩm quyền nhằm tránh gây tổn thương thêm cho nạn nhân cũng như bảo vệ quyền riêng tư của trẻ.
Song song đó, chính quyền cấp xã được giao vai trò trung tâm trong toàn bộ quá trình phối hợp. Đây là cấp gần dân nhất, nắm rõ địa bàn và có điều kiện theo dõi, giám sát sát sao diễn biến của từng vụ việc. Nếu để xảy ra tình trạng chậm trễ hoặc không kịp thời hỗ trợ trẻ em bị bạo lực, xâm hại, người đứng đầu chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm trước UBND TP Hồ Chí Minh.
