Hình thành 4 trụ cột công dân số
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, việc phát triển công dân số không chỉ phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước hiện đại, mà còn trực tiếp gắn với đời sống hằng ngày của người dân, từ giải quyết thủ tục hành chính, tiếp cận an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, đến thanh toán không dùng tiền mặt và bảo đảm an ninh, trật tự trên không gian mạng.
Điểm nhấn quan trọng của kế hoạch là mục tiêu bảo đảm cơ bản mỗi công dân đủ điều kiện cư trú trên địa bàn thành phố đều được trang bị đầy đủ “4 trụ cột” cốt lõi của công dân số, gồm: Danh tính số, phương tiện số, tài khoản số và kỹ năng số cơ bản.
Về danh tính số, thành phố phấn đấu 100% công dân đủ điều kiện được cấp thẻ Căn cước và tài khoản định danh điện tử (VNeID), đồng thời cài đặt ứng dụng Công dân số thành phố. Đây là “chìa khóa số” giúp người dân tiếp cận các dịch vụ công, dịch vụ an sinh và tiện ích số một cách thuận lợi, an toàn.
Song song đó, phương tiện số cũng được xác định là điều kiện không thể thiếu. Thành phố đặt mục tiêu hỗ trợ chuyển đổi toàn bộ các thiết bị chỉ sử dụng công nghệ 2G sang điện thoại thông minh hỗ trợ 4G, 5G; bảo đảm cơ bản mỗi hộ gia đình có ít nhất một thiết bị thông minh. Việc này không chỉ mang ý nghĩa công nghệ, mà còn thể hiện rõ quan điểm “không để ai bị bỏ lại phía sau” trong tiến trình chuyển đổi số.
Về tài khoản số, kế hoạch hướng tới việc 100% người dân từ đủ 18 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán điện tử, tài khoản an sinh xã hội tích hợp trên VNeID và tài khoản trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đây là nền tảng để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, chi trả trợ cấp an sinh xã hội nhanh chóng, minh bạch và hiệu quả.
Kỹ năng số được xem là yếu tố quyết định sự bền vững của công dân số. Thành phố đặt mục tiêu tổ chức tập huấn, hướng dẫn để người dân nắm vững các kỹ năng số cơ bản như sử dụng dịch vụ công trực tuyến, bảo đảm an toàn thông tin, mua sắm trực tuyến an toàn, hình thành thói quen sống và làm việc trên môi trường số.
Cao điểm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”
Một trong những giải pháp nổi bật của kế hoạch là chiến dịch cao điểm “Đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người”. Theo đó, lực lượng Công an TP Hồ Chí Minh giữ vai trò nòng cốt, phối hợp cùng tổ công nghệ số cộng đồng, đoàn thể chính trị - xã hội, trực tiếp đến từng hộ dân để rà soát, làm sạch dữ liệu, hướng dẫn kích hoạt VNeID, mở tài khoản ngân hàng và cài đặt ứng dụng Công dân số thành phố.
Việc triển khai được thực hiện đồng bộ từ cấp thành phố đến cấp phường, xã, đặc khu, với yêu cầu dữ liệu phải bảo đảm tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Các dữ liệu sau khi rà soát, chuẩn hóa sẽ được số hóa và đồng bộ về Kho dữ liệu dùng chung của thành phố, phục vụ khai thác lâu dài cho công tác quản lý và cung cấp dịch vụ công.
Đáng chú ý, trong quá trình rà soát, các nội dung liên quan như dữ liệu cử tri, số nhà, đất đai, 12 nhóm dữ liệu chuyên ngành trọng yếu cũng được lồng ghép làm sạch, tránh chồng chéo, lãng phí nguồn lực.
UBND TP Hồ Chí Minh xác định, phát triển công dân số không chỉ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội mà còn gắn chặt với nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự. Thông qua việc sử dụng danh tính số, tài khoản số và nền tảng số quốc gia, người dân được cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến, nâng cao kỹ năng giao dịch an toàn trên không gian mạng. Việc đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt trong các lĩnh vực thiết yếu như điện, nước, học phí, viện phí; chi trả trợ cấp an sinh xã hội qua tài khoản cũng góp phần hạn chế tiêu cực, tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý.
Xã hội hóa nguồn lực, lan tỏa kỹ năng số
Nhận thức rõ những khó khăn của các nhóm yếu thế, UBND TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh việc xã hội hóa nguồn lực để hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật tiếp cận công nghệ. Nhiều doanh nghiệp viễn thông, tổ chức xã hội được huy động tham gia tài trợ, trợ giá điện thoại thông minh, bảo đảm mọi người dân đều có điều kiện tiếp cận dịch vụ số thiết yếu.
Cùng với đó, thành phố triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” thông qua các nền tảng học tập trực tuyến, video ngắn, infographic dễ hiểu. Các lớp tập huấn, ngày hội công dân số được tổ chức tại khu dân cư, chợ truyền thống, chung cư, giúp người dân “cầm tay chỉ việc”, từng bước hình thành kỹ năng và thói quen số.
Trong lĩnh vực giáo dục, học sinh, sinh viên được xác định là lực lượng xung kích, vừa được trang bị kỹ năng số, vừa trở thành những “tuyên truyền viên” hỗ trợ gia đình, người thân tiếp cận và sử dụng các tiện ích số.
Với lộ trình rõ ràng, phân công nhiệm vụ cụ thể, kế hoạch phát triển công dân số được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị và người dân TP Hồ Chí Minh. Khi mỗi người dân trở thành một công dân số thực thụ, thành phố sẽ có nền tảng vững chắc để xây dựng chính quyền số phục vụ, kinh tế số năng động và xã hội số bao trùm, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đô thị thông minh, hiện đại, nghĩa tình trong kỷ nguyên số.
Tạo lập khuôn khổ pháp lý thống nhất, toàn diện đầu tiên về công dân số 
Phát triển công dân số với mục tiêu đưa người dân, doanh nghiệp trở thành trung tâm của chuyển đổi số 
