Những vùng gò đồi các xã miền núi huyện Nam Đông được trồng cao su, keo tràm và một số loại cây ăn quả ngắn ngày thì giờ đây, người dân địa phương đã thay đổi phương thức sản xuất, chuyển sang trồng cam, là loại cây ăn quả đặc sản có giá trị kinh tế cao. Những “cánh rừng” cam xanh mướt, trĩu quả nối dài từ ngọn đồi này sang ngọn đồi khác là thành quả lao động đáng tự hào sau nhiều năm của người nông dân.
Lúc chúng tôi đến, anh Phan Gia Bảo (ở xã Hương Xuân, Nam Đông) đang tất bật thu hoạch vụ cam chính để chuyển cho thương lái đưa về xuôi tiêu thụ. Anh Bảo cho biết, thời gian qua, gia đình anh nỗ lực mở rộng diện tích trồng cam lên đến 4ha. Để đảm bảo tiêu chuẩn “nông sản sạch”, anh không bón phân bón hóa học, hay phun thuốc trừ sâu trong quá trình chăm sóc cây cam. Ngoài ra, anh còn đầu tư hệ thống tưới nước tự động để vườn cam phát triển tốt.
Sau 4 năm trồng, hiện vườn cam của gia đình anh đã cho lứa quả đầu với ước tính sản lượng đạt 40 tấn, những năm tiếp theo có thể lên đến 60-70 tấn. Trừ các khoản chi phí, nhân công chăm bón thì có thể thu lãi khoảng 200 triệu đồng/ha, cao gấp nhiều lần so với trồng các loại cây khác. Tuy nhiên, vì dịch bệnh COVID-19 đã ảnh hưởng rất lớn đến việc tiêu thụ cam.
Nhiều hộ nông dân ở xã Hương Xuân đầu tư phát triển mô hình trồng cam tiêu chuẩn VietGAP cho thu nhập cao. Theo thống kê của Phòng NN&PTNT huyện Nam Đông, ngoài vùng gò đồi xã Hương Xuân, người dân ở các xã Hương Phú, Hương Lộc, Thượng Quảng… cũng đầu tư trồng cam, với tổng diện tích hơn 200ha. Trong đó, hiện có hơn 100ha đang cho thu hoạch với sản lượng cam hằng năm đạt 1.100 tấn. Năm 2019, Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ đã cấp giấy chứng nhận “Nhãn hiệu tập thể cam Nam Đông”, giúp loại nông sản này đứng vững trên thị trường tại nhiều tỉnh, thành trong nước và được nhiều người tin dùng.
Điều đáng nói, mặc dù diện tích trồng cam đang được người dân Nam Đông mở rộng qua từng vụ, tuy nhiên việc phát triển loại giống cây đặc sản này vẫn đang còn thiếu sự bền vững, đầu ra tiêu thụ không ổn định khi chất lượng cam chưa đồng đều. Đặc biệt, tình hình dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp nên đã ảnh hưởng đến giá cả và việc thu mua cam Nam Đông. Theo các hộ dân trồng cam, trong vụ mùa năm 2021, cam Nam Đông có giá bán dao động từ 15 đến 25 nghìn đồng/kg, giảm từ 5 đến 10 nghìn đồng/kg so với các vụ mùa trước. Mặt khác do ảnh hưởng thời tiết, đang bước vào mùa mưa bão khiến việc thu hoạch và tiêu thụ cam gặp rất nhiều khó khăn.
Trước thực trạng này, nhiều ban, ngành, đoàn thể ở tỉnh Thừa Thiên-Huế đã chung tay kêu gọi “giải cứu” cam Nam Đông giúp người trồng cam vơi bớt khó khăn. Từ ngày 1/10 đến 15/10, Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Thừa Thiên-Huế và Hội Liên hiệp Thanh niên tỉnh chung tay hỗ trợ tiêu thụ 100 tấn cam cho người dân.
“Do thời tiết những ngày qua có mưa kéo dài nên ảnh hưởng đến việc thu hoạch cam. Mặt khác, dịch bệnh COVID-19 nên việc kết nối tiêu thụ cam ra ngoài địa bàn tỉnh cũng gặp khó. Những ngày qua, đơn vị đã tích cực hỗ trợ tiêu thụ được hơn 10 tấn cam cho người dân Nam Đông và thời gian còn lại phấn đấu sẽ tiêu thụ đạt 100 tấn cam cho bà con”, ông Trần Đức Minh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Thừa Thiên-Huế cho hay.
Để phát triển đặc sản cam Nam Đông theo hướng bền vững, tháng 6/2021, huyện Nam Đông phối hợp với Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp Bắc Trung Bộ triển khai dự án xây dựng mô hình sản xuất cam Nam Đông theo tiêu chuẩn VietGAP. Theo đó, các hộ dân tham gia dự án đã được phổ biến quy trình, giải pháp quy hoạch vùng trồng cam thâm canh, tạo vườn cam sinh trưởng tốt, cho năng suất cao, sản phẩm an toàn đạt tiêu chuẩn VietGAP để nhân rộng mô hình tại các địa phương của huyện Nam Đông.
Ông Trần Công Thành, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Nam Đông nói rằng, ngoài phổ biến các giải pháp, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, người trồng cam còn được tuyên truyền phát triển sản xuất hàng hóa liên doanh, liên kết với các thương lái, các cửa hàng và các siêu thị trong và ngoài tỉnh để tiêu thụ đặc sản cam Nam Đông. Bên cạnh đó, huyện sẽ hình thành các tổ liên kết, hợp tác xã để tìm đầu ra cho cam, nhất là trong giai đoạn 2021-2025, huyện Nam Đông chủ trương phát triển diện tích trồng cam lên đến 550ha.
Tăng trưởng xanh là mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển bền vững 
Đa dạng kênh huy động vốn để phát triển bền vững 
