Theo PGS.TS, Huỳnh Văn Tới, thành viên Ban cố vấn Hiệp hội Du lịch TP Đồng Nai, ngành du lịch Đồng Nai đang sở hữu lợi thế là cửa ngõ của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, kết nối thuận tiện với TP Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận. Việc khai thác sân bay quốc tế Long Thành và các tuyến cao tốc như Dầu Giây - Phan Thiết, Bến Lức - Long Thành tới đây đang tạo ra "cú hích" hạ tầng chưa từng có. Lượng khách và doanh thu từ du lịch giai đoạn 2023-2025 ghi nhận sự tăng trưởng ổn định về lượng khách nội địa, đặc biệt là vào các dịp cuối tuần.
Tuy nhiên, tỷ lệ khách du lịch lưu trú qua đêm vẫn còn thấp, khách chủ yếu đi về trong ngày. Hạ tầng cơ sở về du lịch chưa đồng bộ, các khu du lịch lớn được đầu tư bài bản như Sơn Tiên, Suối Mơ, Bửu Long nhưng hệ thống khách sạn cao cấp tại các khu vực ngoài trung tâm Biên Hòa, đặc biệt là vùng cận Cảng hàng không quốc tế Long Thành còn nhiều hạn chế. Dù có tiềm năng rất lớn, nhưng sản phẩm du lịch Đồng Nai vẫn còn nhiều hạn chế, đang đối mặt với nhiều thách thức.
Ngoài tình trạng thiếu liên kết vùng và thiếu sự kết nối giữa các đơn vị lữ hành của TP Hồ Chí Minh với các điểm đến tại Đồng Nai để tạo thành các tour liên tỉnh bền vững thì chất lượng nhân lực, nhất là đội ngũ hướng dẫn viên tại điểm và nhân viên phục vụ còn thiếu kỹ năng chuyên môn cao và khả năng ngoại ngữ để phục vụ khách quốc tế dẫn đến việc chưa tận dụng tốt cơ hội từ sân bay Long Thành.
Riêng về sản phẩm văn hóa số, Đồng Nai đã bắt đầu có những bước đi đầu tiên trong việc xây dựng sản phẩm di sản số như ứng dụng mã QR tại các di tích để truy xuất thông tin lịch sử, lập sơ đồ hóa các điểm đến trên bản đồ số du lịch thành phố. Song các công nghệ cao cấp như thực tế ảo hay thực tế tăng cường để tái hiện lịch sử Trấn Biên hay Chiến khu Đ vẫn đang dừng lại ở mức ý tưởng hoặc thử nghiệm nhỏ lẻ, chưa trở thành sản phẩm du lịch hoàn chỉnh để thu hút đối tượng khách trẻ. “Du lịch Đồng Nai đang có "nguyên liệu" rất tốt nhưng cách "chế biến" thành các sản phẩm tinh tế, cao cấp vẫn cần sự đầu tư mạnh mẽ hơn vào chiều sâu văn hóa để đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách”, PGS.TS Huỳnh Văn Tới nhận xét.
Nhận xét về tiềm năng phát triển du lịch của TP Đồng Nai, PGS.TS Huỳnh Quốc Thắng còn cho rằng, đây là một địa phương có vị thế đặc biệt về lịch sử - văn hóa lẫn kinh tế - xã hội của Nam Bộ và của cả nước. Đặc biệt, với vị thế mới của một thành phố trực thuộc Trung ương và sân bay Long Thành nằm trên địa bàn sắp đi vào hoạt động, ngành du lịch Đồng Nai đòi hỏi phải nâng lên tầm cao theo một mô hình, quy mô xứng tầm. Việc này dựa trên cơ sở phát huy tốt hơn nữa mọi nguồn lực con người, tài nguyên thiên nhiên, văn hóa tại chỗ và các mối quan hệ liên kết khác nhau để không chỉ tạo ra hiệu quả kinh tế - xã hội góp phần vào sự phát triển toàn diện cho địa phương mà còn cho cả đất nước trong giai đoạn mới. Với yêu cầu mới, đòi hỏi Đồng Nai phải có kế hoạch bài bản, toàn diện và triển khai thực hiện mang tính “công nghiệp” du lịch, tập trung, liên tục, nhất là trong việc liên kết với các địa phương vùng Nam Bộ với cả nước và các nước trên thế giới.
Về sản phẩm du lịch, PGS.TS Huỳnh Văn Tới cho rằng, Đồng Nai có nhiều lợi thế nổi bật như tài nguyên rừng, hồ, sông ngòi, di tích lịch sử, văn hóa đa dân tộc, làng nghề, ẩm thực đặc sắc và không gian công nghiệp hiện đại. Tuy nhiên, sản phẩm du lịch hiện nay vẫn chưa thật sự phong phú, thiếu bản sắc, chưa tạo sức hút mạnh đối với du khách lưu trú dài ngày. Vì vậy, việc định hướng và xây dựng các giải pháp phát triển sản phẩm du lịch đáp ứng yêu cầu mới là nhiệm vụ cấp thiết.
Trước thực trạng du lịch sinh thái - nghỉ dưỡng đang là nhóm sản phẩm mũi nhọn với thế mạnh lớn nhất của Đồng Nai với tài nguyên rừng và hồ đa dạng như Vườn quốc gia Cát Tiên, Vườn Quốc gia Bù Gia Mập, Khu bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai gắn liền với hồ Trị An và Chiến khu Đ, hệ thống các thác tự nhiên Thác Mai, Thác Giang Điền, Thác Đá Hàn. Du lịch văn hóa - tâm linh - lịch sử với các di tích Văn Miếu Trấn Biên - biểu tượng văn hóa của vùng đất phương Nam, nơi tổ chức các sự kiện văn hóa, giáo dục tiêu biểu, nhiều di tích khảo cổ trong đó Mộ cự thạch Hàng Gòn là di tích quốc gia đặc biệt, 121 di tích lịch sử văn hóa được xếp hạng, lễ hội chùa Ông, lễ giỗ Nguyễn Hữu Cảnh, làng dân tộc Chơ Ro, làng dân tộc Sóc Bom Bo, du lịch nông nghiệp - miệt vườn… đang là những sản phẩm du lịch phát triển rất nhanh. PGS.TS Huỳnh Văn Tới cho rằng, Đồng Nai cần phát huy các tiềm năng, lợi thế trên để tạo lợi thế cạnh tranh, thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế. Ngoài ra ngành du lịch Đồng Nai cần định hướng "liên kết chuỗi giá trị văn hóa - sinh thái" trước thế mạnh về thiên nhiên, về văn hóa bản địa để tạo ra những sản phẩm du lịch đặc sắc. Liên kết hành trình di sản thiết lập "trục di sản Trấn Biên", “vùng di sản” kết nối các tỉnh Đông Nam Bộ, tạo ra một tour du lịch xuyên suốt giúp du khách có cái nhìn tổng thể về dòng chảy lịch sử phương Nam. Đồng thời cần định hướng phát triển du lịch tại vùng phụ cận Cảng hàng không quốc tế Long Thành: Việc định vị và phát triển các sản phẩm văn hóa du lịch tại khu vực này là một bài toán chiến lược. Đây không chỉ là nơi đón khách du lịch mà còn là "mặt tiền" của quốc gia đối với hàng triệu khách quốc tế.
“Du lịch xanh không chỉ là một lựa chọn mà đang dần trở thành yêu cầu mang tính chiến lược. Đồng Nai vừa là trung tâm công nghiệp lớn, vừa sở hữu hệ sinh thái tự nhiên đa dạng với rừng, hồ, sông, vườn cây ăn trái và nhiều di sản văn hóa - lịch sử giá trị. Không gian sinh thái của Đồng Nai còn có lợi thế là nằm gần các đô thị lớn nên phù hợp với xu hướng du lịch ngắn ngày, nghỉ dưỡng cuối tuần và du lịch trải nghiệm xanh của cư dân đô thị. Nhưng thương hiệu “du lịch xanh Đồng Nai” vẫn chưa tạo được dấu ấn rõ nét trên bản đồ du lịch quốc gia. Mặt khác quá trình hình thành Cảng hàng không quốc tế Long Thành cùng hệ thống hạ tầng liên kết vùng đang mở ra cơ hội rất lớn để Đồng Nai phát triển các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, trải nghiệm và du lịch trung chuyển quốc tế”, TS Trần Đăng Ninh, thành viên Ban cố vấn Hiệp hội Du lịch Đồng Nai nhận định.
TS Nguyễn Đức Trí - Trưởng Khoa Du lịch, Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh đặt vấn đề Đồng Nai cần xây dựng bộ nhận diện thương hiệu “Airport City” cho sân bay Long Thành để góp phần thúc đẩy du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương.
