Tiếp tục cuộc kiếm tìm nàng Mona Lisa dưới lòng đất

Vào ngày 29/6 vừa qua, tại thành phố Florence (Italia), các nhà khảo cổ thuộc Ủy ban Bảo tồn di sản lịch sử - văn hóa Italia do Giáo sư Silvano Vinceti dẫn đầu đã tiếp tục cuộc khai quật, tìm kiếm mộ của Lisa Gherardini, người được cho là nguyên mẫu của nàng Mona Lisa trong kiệt tác cùng tên của danh họa thời Phục hưng Leonardo da Vinci.

Nhiều người đã biết, từ mấy trăm năm nay, thiên hạ đã tốn không biết bao nhiêu giấy mực để cắt nghĩa cho được nụ cười bí ẩn cũng như thân phận ngoài đời của nàng Mona Lisa. Có người cho rằng nàng là mẹ của nhà danh họa, có người lại tin đó là người tình bí mật của Leonardo da Vinci. Cũng có người nói nàng là gái làng chơi ở Florence . Phần đông lại cho đó chính là chân dung… tự họa của tác giả. Nghĩa là có nhiều giả thiết khác nhau xung quanh thân phận của nàng Mona Lisa. Tuy nhiên, từ sau năm 2005, khi các chuyên gia nghiên cứu bản thảo Trường Đại học Heidelbe (Đức) tìm thấy một cuốn sách cổ có tuổi đời hơn 600 năm, là sách của một người bạn thân của Leonardo da Vinci, trong đó có mấy dòng chữ viết vội: "Leonardo da Vinci đã sáng tạo ra ba bức họa nổi tiếng, trong đó có một bức họa là chân dung Gherardini" thì mọi phỏng đoán của người đời lại xoay theo hướng khác. Không gì thì từ thế kỷ XVI, nhà nghiên cứu nghệ thuật nổi tiếng Vasari đã tuyên bố rằng, nàng Mona Lisa (còn gọi là La Giocondo) ở ngoài đời có tên gọi là Gherardini (1479- 1544), là vợ của Francesco del Giocondo, một thương gia tơ lụa thuộc loại giàu có nhất nhì ở Florence .

Các nhà khảo cổ tiến hành tìm mộ bà Lisa Gherardini - nguyên mẫu của nàng Mona Lisa - tại tu viện cổ St.Ursula.
Các nhà khảo cổ tiến hành tìm mộ bà Lisa Gherardini - nguyên mẫu của nàng Mona Lisa - tại tu viện cổ St.Ursula.

Theo các tài liệu để lại thì Leonardo da Vinci đã mất tới cả chục năm để hoàn thành bức chân dung nàng Mona Lisa. Tác phẩm được làm theo đơn đặt hàng của gia đình Lisa Gherardini. Năm 1503, trong khi đang hoàn thiện bức tranh thì xảy ra xung khắc giữa gia tộc Giuliano de Medici - một dòng họ danh giá ở Italia mà họa sĩ có mối quan hệ thâm tình - với gia tộc Lisa Gherardini. Sự việc khiến Leonardo da Vinci buộc phải ngưng quan hệ với Lisa Gherardini. Năm 1511, Folorence bị quân của Giáo hàng tấn công, gia đình Lisa Gherardini phải sống lưu vong. Từ đó không mấy ai hay tin về họ nữa. Mãi tới năm 2007, một nhà sử học tên là Giuseppe Pallanti mới tìm thấy một giấy khai tử đã ố vàng của Lisa Gherardini, theo đó, Lisa Gherardini mất năm 1544 và được chôn cất tại tu viện St.Ursula.

Thật ra, cuộc khai quật lần này đã là giai đoạn 2 của cuộc tìm kiếm. Năm ngoái, cuộc khai quật diễn ra từ tháng 4 đến tháng 12 thì phải ngừng lại do… thiếu kinh phí. Trong giai đoạn đầu tiên ấy, các chuyên gia đã sử dụng radar để dò tìm và sau hai tuần đào bới tại tu viện St.Ursula, dưới lớp bê tông dày, họ đã phát hiện ra hai ngôi mộ. Giáo sư Silvano Vinceti tự tin cho biết: "Trong hai ngôi mộ, có một ngôi mộ cổ hơn. Chúng tôi tin đó chính là ngôi mộ của Lisa Gherardini". Tuy nhiên, cũng theo Giáo sư Silvano thì việc khai quật và thực hiện các thực nghiệm khoa học để xác minh sẽ là vấn đề vô cùng phức tạp. Phải cần có nhiều thời gian mới có câu trả lời thuyết phục. Thực tế, các kiểm nghiệm sau đó đã cho thấy, bộ xương của người phụ nữ tìm thấy trong một ngôi mộ có niên đại trước 200 năm so với tuổi của Lisa Gherardini. 

Được biết, trong lần khai quật này, nếu các nhà khảo cổ tìm thấy bộ xương được cho là của bà Lisa Gherardini, họ sẽ cho chuyển bộ xương đó tới Đại học Bologna (Italia) để các chuyên gia dựa trên công nghệ carbon 14 và DNA xác định niên đại. Sau đó, các mẫu thử sẽ được đem ra so sánh với DNA từ thi thể các con cháu bà Gherardini, được chôn cất tại nhà thờ Santissima Annunziata ở Florence . Mục đích cuối cùng của dự án là làm sao tìm đủ được các mảnh hộp sọ của Gherardini. Các nhà khoa học sẽ căn cứ vào đó để phục dựng lại khuôn mặt người quá cố, từ đó so sánh với chân dung nàng Mona Lisa trong tranh. Điều này sẽ giúp làm sáng tỏ câu hỏi tồn tại hàng mấy thế kỷ qua về danh tính thực sự của nhân vật trong kiệt tác của Leonardo da Vinci

Trần Quang Thạch

Các tin khác

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Điện ảnh CAND sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo CAND, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của điện ảnh Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.